लिङ्गपुराणम्

हा रुद्र रुद्र रुद्रेति रुरोद निपपात च तं दृष्ट्वा भगवान्रुद्रो देवीमाह च शङ्करः

"हाय रुद्र, रुद्र, रुद्र!" असं ओरडत तो रडू लागला आणि खाली पडला; हे पाहून भगवान रुद्र, शंकर, देवीला म्हणाले.

पश्य बालं महाभागे बाष्पपर्याकुलेक्षणम् ममानुस्मरणे युक्तं मदाराधनतत्परम्

हे महाभाग्यवती, त्या मुलाकडे बघ, ज्याच्या डोळ्यांत अश्रू आहेत, तो माझ्या आठवणीत मग्न आहे आणि माझ्या पूजेत मन लावून बसला आहे.

सा च दृष्ट्वा महादेवी पराशरमनिन्दिता दुःखात् संक्लिन्नसर्वाङ्गम् अस्राकुलविलोचनम्

ती महान देवी, निष्कलंक पराशरा, त्याला पाहून दुःखाने सगळ्या अंगांनी थरथरली, तिच्या डोळ्यांतही अश्रू दाटले.

लिङ्गार्चनविधौ सक्तं हर रुद्रेति वादिनम् प्राह भर्तारमीशानं शङ्करं जगतामुमा

त्याला लिंगपूजेत तल्लीन, 'हर, रुद्र' असे म्हणताना पाहून, उमा — शंकराची पत्नी — तिने आपल्या पतीशी, सर्व जगाचा स्वामी शंकराशी बोलली.

ईप्सितं यच्छ सकलं प्रसीद परमेश्वर निशम्य वचनं तस्याः शङ्करः परमेश्वरः

'त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण कर, कृपा कर, हे परमेश्वरा.' असे तिचे शब्द ऐकून, शंकर — परमेश्वर —

भार्यामार्यामुमां प्राह ततो हालाहलाशनः रक्षाम्येनं द्विजं बालं फुल्लेन्दीवरलोचनम्

विष प्राशन करणारा भगवान, आपल्या पुण्यवती पत्नी उमेला म्हणाला, 'मी या द्विज मुलाचे, ज्याचे डोळे उमललेल्या निळ्या कमळासारखे आहेत, रक्षण करीन.'

ददामि दृष्टिं मद्रूपदर्शनक्षम एष वै एवमुक्त्वा गणैर् दिव्यैर् भगवान्नीललोहितः

'मी त्याला माझे रूप पाहण्याची दृष्टी देतो.' असे म्हणून, दिव्य गणांसह नीललोहित भगवंताने—

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैः संवृतः परमेश्वरः ददौ च दर्शनं तस्मै मुनिपुत्राय धीमते

ब्रह्मा, इंद्र, विष्णु, रुद्र आणि इतरांसह वेढलेला परमेश्वर, त्या बुद्धिमान ऋषिपुत्राला आपले दर्शन दिले.

सो ऽपि दृष्ट्वा महादेवम् आनन्दास्राविलेक्षणः निपपात च हृष्टात्मा पादयोस्तस्य सादरम्

महादेवाचे दर्शन होताच, त्याच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू आले, मन अत्यंत आनंदित झाले, आणि तो आदराने त्यांच्या पायांवर पडला.

पुनर्भवान्याः पादौ च नन्दिनश् च महात्मनः सफलं जीवितं मे ऽद्य ब्रह्माद्यांस्तांस्तदाह सः

नंतर त्याने भवानी आणि महात्मा नंदी यांच्या पायांवरही वंदन केले. 'आज माझे जीवन सफल झाले,' असे त्याने ब्रह्मा आणि इतरांना सांगितले.

रक्षार्थमागतस्त्वद्य मम बालेन्दुभूषणः को ऽन्यः समो मया लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

'ज्याच्या मस्तकावर चंद्रकोर आहे, तो आज माझ्या रक्षणासाठी आला. या जगात, देव असो वा दानव, माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?'

अथ तस्मिन्क्षणादेव ददर्श दिवि संस्थितम् पितरं भ्रातृभिः सार्धं शाक्तेयस्तु पराशरः

त्याच क्षणी, शक्तिपूजक पराशराने आकाशात आपल्या वडिलांना आणि भावांसह पाहिले.

सूर्यमण्डलसंकाशे विमाने विश्वतोमुखे भ्रातृभिः सहितं दृष्ट्वा ननाम च जहर्ष च

सूर्यप्रमाणे तेजस्वी, सर्व दिशांना तोंड असलेल्या विमानात, भावांसह वडिलांना पाहून त्याने वंदन केले आणि मनापासून आनंदित झाला.

तदा वृषध्वजो देवः सभार्यः सगणेश्वरः वसिष्ठपुत्रं प्राहेदं पुत्रदर्शनतत्परम्

तेव्हा वृषध्वज देव, आपल्या पत्नी आणि गणांसह, पुत्रदर्शनासाठी आतुर असलेल्या वसिष्ठपुत्राशी म्हणाले—

शक्ते पश्य सुतं बालम् आनन्दास्राविलेक्षणम् अदृश्यन्तीं च विप्रेन्द्र वसिष्ठं पितरं तव

'शक्ती, बघ तुझा मुलगा, ज्याच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू आहेत. आणि, श्रेष्ठ ब्राह्मण, तुझ्या वडिलांना वसिष्ठांना, जे अद्याप दिसत नाहीत.'

अरुन्धतीं महाभागां कल्याणीं देवतोपमाम् मातरं पितरं चोभौ नमस्कुरु महामते

'अत्यंत पुण्यवती, मंगलमयी, देवतासमान अरुंधती — तुझी आई — तिला पाहा. हे महाबुद्धी, आईवडिलांना वंदन कर.'

तदा हरं प्रणम्याशु देवदेवमुमां तथा वसिष्ठं च तदा श्रेष्ठं शक्तिर् वै शङ्कराज्ञया

मग शंकराच्या आज्ञेने शक्तीने हरा, देवांचा देव, उमा आणि श्रेष्ठ वसिष्ठ यांना त्वरित वंदन केले.

मातरं च महाभागां कल्याणीं पतिदेवताम् अरुन्धतीं जगन्नाथनियोगात्प्राह शक्तिमान्

आणि विश्वनाथाच्या आज्ञेने, शक्तिमानाने आपल्या आईला — पुण्यवती, मंगलमयी, पतीला देव मानणारी अरुंधती — संबोधले.

भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र पराशर महाद्युते रक्षितो ऽहं त्वया तात गर्भस्थेन महात्मना

'बाळा, बाळा, श्रेष्ठ ब्राह्मण पराशरा, तेजस्वी, मी तुझ्यामुळे वाचलो, वडिलांनो, तू अजून गर्भात असतानाच, हे महात्मा.'

अणिमादिगुणैश्वर्यं मया वत्स पराशर लब्धमद्याननं दृष्टं तव बाल ममाज्ञया

परा‍शर, माझ्या आज्ञेने तुला अणिमा वगैरे सर्व सिद्धी मिळाल्या आहेत. आज, बाळा, मी तुझे मुख पाहिले.

अदृश्यन्तीं महाभागां रक्ष वत्स महामते अरुन्धतीं च पितरं वसिष्ठं मम सर्वदा

महामती, माझ्या कृपेसाठी तू नेहमी अदृश्य आणि पुण्यवती अरुंधती आणि तुझ्या वडिल वसिष्ठ यांचे रक्षण कर.

अन्वयः सकलो वत्स मम संतारितस्त्वया पुत्रेण लोकाञ्जयतीत्य् उक्तं सद्भिः सदैव हि

बाळा, माझा सारा वंश तुझ्यामुळे वाचला आहे. सज्जन नेहमी म्हणतात की, आपल्या मुलांमुळेच माणूस जग जिंकतो.

ईप्सितं वरयेशानं जगतां प्रभवं प्रभुम् गमिष्याम्यभिवन्द्येशं भ्रातृभिः सह शङ्करम्

मी माझ्या इच्छेप्रमाणे या जगाचा आधार आणि स्वामी असलेल्या ईश्वराला वर मागतो; आता मी माझ्या भावांसह त्या पूज्य शंकराकडे जाईन.

एवं पुत्रमुपामन्त्र्य प्रणम्य च महेश्वरम् निरीक्ष्य भार्यां सदसि जगाम पितरं वशी

असं म्हणून, पुत्राला सांगून आणि महेश्वराला वंदन करून, संयमी माणूस सभेत आपल्या पत्नीला पाहून वडिलांकडे गेला.

गतं दृष्ट्वाथ पितरं तदाभ्यर्च्यैव शङ्करम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः शाक्तेयः शशिभूषणम्

वडील गेले हे पाहून त्याने शंकराची पूजा केली आणि प्रिय शब्दांनी, शक्तिपूजकांच्या आवडत्या, चंद्रकोरी धारण करणाऱ्या प्रभूचे स्तवन केले.

ततस्तुष्टो महादेवो मन्मथान्धकमर्दनः अनुगृह्याथ शाक्तेयं तत्रैवान्तरधीयत

मग काम आणि अंधकाचा संहार करणारा महादेव प्रसन्न होऊन त्या शक्त्याच्या भक्तावर कृपा करून तिथेच अदृश्य झाला.

गते महेश्वरे सांबे प्रणम्य च महेश्वरम् ददाह राक्षसानां तु कुलं मन्त्रेण मन्त्रवित्

महेश्वर निघून गेल्यावर, शांबुने महेश्वराला वंदन करून, मंत्राच्या सामर्थ्याने, मंत्रविद्येत निपुण असल्यामुळे, राक्षसांच्या वंशाचा नाश केला.

तदाह पौत्रं धर्मज्ञो वसिष्ठो मुनिभिर् वृतः अलम् अत्यन्तकोपेन तात मन्युमिमं जहि

मग धर्म जाणणाऱ्या वसिष्ठांनी, ऋषींच्या उपस्थितीत, आपल्या नातवास सांगितले – 'बाळा, इतका प्रचंड राग पुरे, हा कोप आवर.'

राक्षसा नापराध्यन्ति पितुस् ते विहितं तथा मूढानामेव भवति क्रोधो बुद्धिमतां न हि

राक्षसांनी काहीही अपराध केलेला नाही; हे सर्व तुझ्या वडिलांनी ठरवले होते. राग फक्त मूर्खांमध्ये येतो, शहाण्यांमध्ये नाही.