लिङ्गपुराणम्

विचारमुग्धे तव गर्भमण्डलं करांबुजाभ्यां विनिहत्य दुर्लभम् कुलं वसिष्ठस्य समस्तमप्यहो निहन्तुमार्ये कथमुद्यता वद

अगं गोंधळलेल्या, तू आपल्या कमळासारख्या हातांनी पोटावर का मारलेस? वसिष्ठांच्या दुर्मिळ वंशाचा नाश करायचा ठरवला आहेस का? सांग, आर्ये, असा विचार तुझ्या मनात कसा आला?

तवात्मजं शक्तिसुतं च दृष्ट्वा चास्वाद्य वक्त्रामृतम् आर्यसूनोः त्रातुं यतो देहमिमं मुनीन्द्रः सुनिश्चितः पाहि ततः शरीरम्

तुझा स्वतःचा मुलगा, शक्तीचा पुत्र, त्याच्या तोंडातील अमृतासारखे बोल ऐकून, आर्यपुत्राने हे शरीर वाचवायचे ठरवले आहे; म्हणून शरीराची काळजी घे.

एवं स्नुषामुपालभ्य मुनिं चारुन्धती स्थिता अरुन्धती वसिष्ठस्य प्राह चार्तेति विह्वला

अशा प्रकारे सुनबाईला समजावून, अरुंधती ऋषींच्या शेजारी उभी राहिली; ती दुःखी आणि व्याकुळ होऊन वसिष्ठांना म्हणाली.

त्वय्येव जीवितं चास्य मुनेर् यत् सुव्रते मम जीवितं रक्ष देहस्य धात्री च कुरु यद्धितम्

सुव्रते, या ऋष्याचे जीवन फक्त तुझ्यावर अवलंबून आहे; माझेही जीवन वाचव, आणि शरीराची आई म्हणून जे हिताचे आहे ते कर.

मया यदि मुनिश्रेष्ठस् त्रातुं वै निश्चितं स्वकम् ममाशुभं शुभं देहं कथंचित् पालयाम्यहम्

मी जर या श्रेष्ठ ऋष्याचे रक्षण करायचे ठरवले असेल, तर माझे शरीर शुभ असो वा अशुभ, मी ते काहीही करून सांभाळीन.

प्रियदुःखमहं प्राप्ता ह्य् असती नात्र संशयः मुने दुःखादहं दग्धा यतः पुत्री मुने तव

मला सुखदुःख दोन्ही मिळाले, आणि मी पतिव्रता राहिले नाही—यात शंका नाही, ऋषी; मी तुझी मुलगी म्हणून दुःखाने जळत आहे.

अहो ऽद्भुतं मया दृष्टं दुःखपात्री ह्यहं विभो दुःखत्राता भव ब्रह्मन् ब्रह्मसूनो जगद्गुरो

अहो, मी काही अद्भुत पाहिले; मी खरंच दुःखाची पात्र आहे, प्रभो. ब्रह्मन्, ब्रह्मपुत्रा, जगद्गुरू, तू माझे दुःख दूर कर.

तथापि भर्तृरहिता दीना नारी भवेदिह पाहि मां तत आर्येन्द्र परिभूता भविष्यति

तरीही, पतीविना स्त्री या जगात फारच दीन होते; आर्येंद्र, मला वाचव, नाहीतर मी अपमानित होईन.

पिता माता च पुत्राश्च पौत्राः श्वशुर एव च एते न बान्धवाः स्त्रीणां भर्ता बन्धुः परा गतिः

वडील, आई, मुले, नातवंडे आणि सासरे—हे सगळे स्त्रियांचे खरे नातेवाईक नाहीत; पतीच खरा नातेवाईक आणि श्रेष्ठ आश्रय आहे.

आत्मनो यद्धि कथितम् अप्यर्धमिति पण्डितैः तदप्यत्र मृषा ह्यासीद् गतः शक्तिरहं स्थिता

पंडितांनी आत्म्याबद्दल जे काही सांगितले, तेही अर्धवटच खरे आहे; तेही इथे खोटे ठरले, कारण शक्ती गेला आणि मी उरले.

अहो ममात्र काठिन्यं मनसो मुनिपुङ्गव पतिं प्राणसमं त्यक्त्वा स्थिता यत्र क्षणं यतः

अहो, माझ्या मनाचा किती कठोरपणा! ऋषिश्रेष्ठा, पती माझ्या प्राणासारखा होता, तरी मी क्षणभर इथे कशी उरले?

वसिष्ठाश्वत्थमाश्रित्य ह्य् अमृता तु यथा लता निर्मूलाप्यमृता भर्त्रा त्यक्ता दीना स्थिताप्यहम्

वसिष्ठावर आधार ठेवून, जणू वेलीने झाडावर, मी अमर आहे, जरी मूळापासून तुटले तरी; पतीने टाकली म्हणून मी दीन अवस्थेत उरले आहे.

स्नुषावाक्यं निशम्यैव वसिष्ठो भार्यया सह तदा चक्रे मतिं धीमान् यातुं स्वाश्रममाश्रमी

सुनबाईचे बोल ऐकून, वसिष्ठ आणि त्यांची पत्नी, दोघांनीही आपल्या आश्रमात परत जाण्याचा निश्चय केला.

कृच्छ्रात्सभार्यो भगवान् वसिष्ठः स्वाश्रमं क्षणात् अदृश्यन्त्या च पुण्यात्मा संविवेश स चिन्तयन्

कठीण प्रसंगात, भगवंत वसिष्ठ पत्नीसमवेत क्षणात आपल्या आश्रमात गेले; पुण्यात्मा मनात विचार करत, अदृश्यपणे आत गेला.

सा गर्भं पालयामास कथंचिन्मुनिपुङ्गवाः कुलसंधारणार्थाय शक्तिपत्नी पतिव्रता

शक्तीची पत्नी, पतिव्रता, वंश टिकवण्यासाठी, कसेबसे आपला गर्भ सांभाळत राहिली, हे ऋषिश्रेष्ठांनो.

ततः सासूत तनयं दशमे मासि सुप्रभम् शक्तिपत्नी यथा शक्तिं शक्तिमन्तमरुन्धती

दहाव्या महिन्यात शक्तीच्या पत्नीने तेजस्वी मुलाला जन्म दिला, जशी अरुंधतीने आपल्या सामर्थ्यानुसार तेजस्वी पुत्राला जन्म दिला.

असूत सा दितिर्विष्णुं यथा स्वाहा गुहं सुतम् अग्निं यथारणिः पत्नी शक्तेः साक्षात्पराशरम्

तीने जशी दितीने विष्णूला, स्वाहेने गुहाला, अग्नीच्या पत्नीने अग्नीपासून पुत्राला, तसेच शक्तीच्या पत्नीने प्रत्यक्ष पराशराला जन्म दिला.

यदा तदा शक्तिसूनुर् अवतीर्णो महीतले शक्तिस्त्यक्त्वा तदा दुःखं पितॄणां समतां ययौ

त्या वेळी शक्तीचा पुत्र पृथ्वीवर अवतरला, आणि शक्तीचे दुःख संपले, तो पितरांसारखा झाला.

भ्रातृभिः सह पुण्यात्मा आदित्यैर् इव भास्करः रराज पितृलोकस्थो वासिष्ठो मुनिपुङ्गवाः

पितृलोकात वसिष्ठ आपल्या भावांसह सूर्य आदित्यांमध्ये जसा तेजस्वी दिसतो, तसा तेजाने उजळून राहिला.

जगुस्तदा च पितरो ननृतुश् च पितामहाः प्रपितामहाश् च विप्रेन्द्रा ह्य् अवतीर्णे पराशरे

पराशराचा अवतार होताच पितरांनी गाणी गायली, पितामह आणि प्रपितामहांनी नृत्य केले, आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण आनंदले.

ये ब्रह्मवादिनो भूमौ ननृतुर् दिवि देवताः पुष्कराद्याश् च ससृजुः पुष्पवर्षं च खेचराः

जे ब्रह्मज्ञान सांगतात त्यांनी पृथ्वीवर नृत्य केले, देवांनी स्वर्गात नृत्य केले, आणि पुष्करादी आकाशवासी देवांनी फुलांची वृष्टी केली.

पुरेषु राक्षसानां च प्रणादं विषमं द्विजाः आश्रमस्थाश् च मुनयः समूहुर्हर्षसंततिम्

राक्षसांच्या नगरात द्विजांनी मोठा गोंधळ केला, आणि आश्रमात राहणाऱ्या ऋषींना आनंदाची लाट उमटली.

अवतीर्णो यथा ह्यण्डाद् भानुः सो ऽपि पराशरः अदृश्यन्त्याश्चतुर्वक्त्रो मेघजालाद्दिवाकरः

जसा सूर्य अंड्यातून प्रकटतो, तसा पराशर प्रकट झाला, जसा चारमुखी ब्रह्मा मेघातून, किंवा सूर्य आकाशातून प्रकटतो.

सुखं च दुःखमभवद् अदृश्यन्त्यास्तथा द्विजाः दृष्ट्वा पुत्रं पतिं स्मृत्वा अरुन्धत्या मुनेस्तथा

ती अदृश्य स्त्रीला, आपल्या पुत्राला पाहून आणि पतीची आठवण येऊन, अरुंधतीप्रमाणेच सुखदुःख दोन्ही वाटले.

दृष्ट्वा च तनयं बाला पराशरमतिद्युतिम् ललाप विह्वला बाला सन्नकण्ठी पपात च

पराशरासारखा तेजस्वी पुत्र पाहून ती तरुणी गहिवरली, तिचा कंठ दाटला, आणि ती रडत खाली कोसळली.

सा पराशरमहो महामतिं देवदानवगणैश् च पूजितम् जातमात्रम् अनघं शुचिस्मिता बुध्य साश्रुनयना ललाप च

ती शुद्ध हास्याने, डोळ्यात अश्रू घेऊन, जन्मताच पवित्र, महान बुद्धीचा, देव-दानवांनी पूजिलेला पराशराचे स्तुती करू लागली.

हा वसिष्ठसुत कुत्रचिद्गतः पश्य पुत्रमनघं तवात्मजम् त्यज्य दीनवदनां वनान्तरे पुत्रदर्शनपरामिमां प्रभो

"वा वसिष्ठपुत्रा, तू कुठे असलास तरी, तुझ्या निष्पाप पुत्राकडे, आपल्या लेकराकडे पाहा! मला, दुःखी चेहऱ्याने, वनात मुलाला पाहण्याची आस धरून सोडून गेला आहेस, प्रभो!"

शक्ते स्वं च सुतं पश्य भ्रातृभिः सह षण्मुखम् यथा महेश्वरो ऽपश्यत् सगणो हृषिताननः

"शक्ती, आपल्या सहा मुखांच्या पुत्राकडे आणि भावांसह पाहा, जसा महेश्वराने आपल्या गणांसह, आनंदी चेहऱ्याने स्वतःच्या पुत्राकडे पाहिले."

अथ तस्यास्तदालापं वसिष्ठो मुनिसत्तमः श्रुत्वा स्नुषामुवाचेदं मा रोदीर् इति दुःखितः

मग वसिष्ठ ऋषी, तिच्या त्या आर्त बोलणे ऐकून, दुःखी मनाने आपल्या सूनबाईला म्हणाले, "रडू नकोस."