लिङ्गपुराणम्

मत्समस्तव पौत्रो ऽसौ शक्तिजः शक्तिमान्मुने तस्मादुत्तिष्ठ संत्यज्य शोकं ब्रह्मसुतोत्तम

मुनिवर, शक्तीचा हा पुत्र, तुझा नातू, माझाही आहे आणि तो सामर्थ्यवान आहे. म्हणून, ब्रह्मपुत्रांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, शोक सोडून उठ.

रुद्रभक्तश् च गर्भस्थो रुद्रपूजापरायणः रुद्रदेवप्रभावेण कुलं ते संतरिष्यति

तो अजून पोटी असतानाच रुद्राचा भक्त आहे, रुद्राची पूजा करण्यास नेहमी तत्पर आहे. रुद्रदेवाच्या कृपेने तुझं वंश टिकून राहील.

एवमुक्त्वा घृणी विप्रं भगवान् पुरुषोत्तमः वसिष्ठं मुनिशार्दूलं तत्रैवान्तरधीयत

असं म्हणून, करुणामूर्ती असलेल्या परमेश्वराने, ऋषीमध्ये वाघ असलेल्या वसिष्ठांच्या समोरून तिथेच अदृश्य झाला.

ततः प्रणम्य शिरसा वसिष्ठो वारिजेक्षणम् अदृश्यन्त्या महातेजाः पस्पर्शोदरमादरात्

मग वसिष्ठांनी, तेजस्वी असलेल्या, कमळासारख्या डोळ्यांच्या प्रभूला डोकं टेकवून नमस्कार केला आणि तो अदृश्य झाल्यावरही, आदराने पोटाला स्पर्श केला.

हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च सुदुःखितः ललापारुन्धती प्रेक्ष्य तदासौ रुदतीं द्विजाः

हाय रे मुला, मुला, असं म्हणत तो फार दुःखी होऊन खाली पडला; अरुंधतीला रडताना पाहून, ब्राह्मणांनी तिला धीर दिला.

स्वपुत्रं च स्मरन् दुःखात् पुनरेह्येहि पुत्रक तव पुत्रमिमं दृष्ट्वा भो शक्ते कुलधारणम्

स्वतःच्या मुलाची आठवण काढून, दुःखात पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला, 'ये, ये बाळा! बघ, शक्ती, तुझा हा मुलगा वंश चालवणारा आहे.'

तवान्तिकं गमिष्यामि तव मात्रा न संशयः एवमुक्त्वा रुदन्विप्र आलिङ्ग्यारुन्धतीं तदा

'मी तुझ्या आणि तुझ्या आईसोबत तुझ्याकडे येईन, यात शंका नाही.' असं म्हणत ब्राह्मण रडत रडत त्या वेळी अरुंधतीला मिठी मारली.

पपात ताडयन्तीव स्वस्य कुक्षी करेण वै अदृश्यन्ती जघानाथ शक्तिजस्यालयं शुभा

ती आपल्या पोटावर हाताने मारत खाली पडली, आणि शक्तीची पवित्र पत्नी अदृश्य झाली, शक्तीच्या घराचा नाश करून.

स्वोदरं दुःखिता भूमौ ललाप च पपात च अरुन्धति तदा भीता वसिष्ठश् च महामतिः

ती दुःखी होऊन जमिनीवर रडू लागली आणि कोसळली; तेव्हा अरुंधती घाबरली आणि वसिष्ठ ऋषीही चिंतेत पडले.

समुत्थाप्य स्नुषां बालाम् ऊचतुर्भयविह्वलौ

घाबरलेल्या अवस्थेत दोघांनी आपल्या लहान सुनबाईला उचलून बसवले आणि तिला विचारले.

विचारमुग्धे तव गर्भमण्डलं करांबुजाभ्यां विनिहत्य दुर्लभम् कुलं वसिष्ठस्य समस्तमप्यहो निहन्तुमार्ये कथमुद्यता वद

अगं गोंधळलेल्या, तू आपल्या कमळासारख्या हातांनी पोटावर का मारलेस? वसिष्ठांच्या दुर्मिळ वंशाचा नाश करायचा ठरवला आहेस का? सांग, आर्ये, असा विचार तुझ्या मनात कसा आला?

तवात्मजं शक्तिसुतं च दृष्ट्वा चास्वाद्य वक्त्रामृतम् आर्यसूनोः त्रातुं यतो देहमिमं मुनीन्द्रः सुनिश्चितः पाहि ततः शरीरम्

तुझा स्वतःचा मुलगा, शक्तीचा पुत्र, त्याच्या तोंडातील अमृतासारखे बोल ऐकून, आर्यपुत्राने हे शरीर वाचवायचे ठरवले आहे; म्हणून शरीराची काळजी घे.

एवं स्नुषामुपालभ्य मुनिं चारुन्धती स्थिता अरुन्धती वसिष्ठस्य प्राह चार्तेति विह्वला

अशा प्रकारे सुनबाईला समजावून, अरुंधती ऋषींच्या शेजारी उभी राहिली; ती दुःखी आणि व्याकुळ होऊन वसिष्ठांना म्हणाली.

त्वय्येव जीवितं चास्य मुनेर् यत् सुव्रते मम जीवितं रक्ष देहस्य धात्री च कुरु यद्धितम्

सुव्रते, या ऋष्याचे जीवन फक्त तुझ्यावर अवलंबून आहे; माझेही जीवन वाचव, आणि शरीराची आई म्हणून जे हिताचे आहे ते कर.

मया यदि मुनिश्रेष्ठस् त्रातुं वै निश्चितं स्वकम् ममाशुभं शुभं देहं कथंचित् पालयाम्यहम्

मी जर या श्रेष्ठ ऋष्याचे रक्षण करायचे ठरवले असेल, तर माझे शरीर शुभ असो वा अशुभ, मी ते काहीही करून सांभाळीन.

प्रियदुःखमहं प्राप्ता ह्य् असती नात्र संशयः मुने दुःखादहं दग्धा यतः पुत्री मुने तव

मला सुखदुःख दोन्ही मिळाले, आणि मी पतिव्रता राहिले नाही—यात शंका नाही, ऋषी; मी तुझी मुलगी म्हणून दुःखाने जळत आहे.

अहो ऽद्भुतं मया दृष्टं दुःखपात्री ह्यहं विभो दुःखत्राता भव ब्रह्मन् ब्रह्मसूनो जगद्गुरो

अहो, मी काही अद्भुत पाहिले; मी खरंच दुःखाची पात्र आहे, प्रभो. ब्रह्मन्, ब्रह्मपुत्रा, जगद्गुरू, तू माझे दुःख दूर कर.

तथापि भर्तृरहिता दीना नारी भवेदिह पाहि मां तत आर्येन्द्र परिभूता भविष्यति

तरीही, पतीविना स्त्री या जगात फारच दीन होते; आर्येंद्र, मला वाचव, नाहीतर मी अपमानित होईन.

पिता माता च पुत्राश्च पौत्राः श्वशुर एव च एते न बान्धवाः स्त्रीणां भर्ता बन्धुः परा गतिः

वडील, आई, मुले, नातवंडे आणि सासरे—हे सगळे स्त्रियांचे खरे नातेवाईक नाहीत; पतीच खरा नातेवाईक आणि श्रेष्ठ आश्रय आहे.

आत्मनो यद्धि कथितम् अप्यर्धमिति पण्डितैः तदप्यत्र मृषा ह्यासीद् गतः शक्तिरहं स्थिता

पंडितांनी आत्म्याबद्दल जे काही सांगितले, तेही अर्धवटच खरे आहे; तेही इथे खोटे ठरले, कारण शक्ती गेला आणि मी उरले.

अहो ममात्र काठिन्यं मनसो मुनिपुङ्गव पतिं प्राणसमं त्यक्त्वा स्थिता यत्र क्षणं यतः

अहो, माझ्या मनाचा किती कठोरपणा! ऋषिश्रेष्ठा, पती माझ्या प्राणासारखा होता, तरी मी क्षणभर इथे कशी उरले?

वसिष्ठाश्वत्थमाश्रित्य ह्य् अमृता तु यथा लता निर्मूलाप्यमृता भर्त्रा त्यक्ता दीना स्थिताप्यहम्

वसिष्ठावर आधार ठेवून, जणू वेलीने झाडावर, मी अमर आहे, जरी मूळापासून तुटले तरी; पतीने टाकली म्हणून मी दीन अवस्थेत उरले आहे.

स्नुषावाक्यं निशम्यैव वसिष्ठो भार्यया सह तदा चक्रे मतिं धीमान् यातुं स्वाश्रममाश्रमी

सुनबाईचे बोल ऐकून, वसिष्ठ आणि त्यांची पत्नी, दोघांनीही आपल्या आश्रमात परत जाण्याचा निश्चय केला.

कृच्छ्रात्सभार्यो भगवान् वसिष्ठः स्वाश्रमं क्षणात् अदृश्यन्त्या च पुण्यात्मा संविवेश स चिन्तयन्

कठीण प्रसंगात, भगवंत वसिष्ठ पत्नीसमवेत क्षणात आपल्या आश्रमात गेले; पुण्यात्मा मनात विचार करत, अदृश्यपणे आत गेला.

सा गर्भं पालयामास कथंचिन्मुनिपुङ्गवाः कुलसंधारणार्थाय शक्तिपत्नी पतिव्रता

शक्तीची पत्नी, पतिव्रता, वंश टिकवण्यासाठी, कसेबसे आपला गर्भ सांभाळत राहिली, हे ऋषिश्रेष्ठांनो.

ततः सासूत तनयं दशमे मासि सुप्रभम् शक्तिपत्नी यथा शक्तिं शक्तिमन्तमरुन्धती

दहाव्या महिन्यात शक्तीच्या पत्नीने तेजस्वी मुलाला जन्म दिला, जशी अरुंधतीने आपल्या सामर्थ्यानुसार तेजस्वी पुत्राला जन्म दिला.

असूत सा दितिर्विष्णुं यथा स्वाहा गुहं सुतम् अग्निं यथारणिः पत्नी शक्तेः साक्षात्पराशरम्

तीने जशी दितीने विष्णूला, स्वाहेने गुहाला, अग्नीच्या पत्नीने अग्नीपासून पुत्राला, तसेच शक्तीच्या पत्नीने प्रत्यक्ष पराशराला जन्म दिला.

यदा तदा शक्तिसूनुर् अवतीर्णो महीतले शक्तिस्त्यक्त्वा तदा दुःखं पितॄणां समतां ययौ

त्या वेळी शक्तीचा पुत्र पृथ्वीवर अवतरला, आणि शक्तीचे दुःख संपले, तो पितरांसारखा झाला.

भ्रातृभिः सह पुण्यात्मा आदित्यैर् इव भास्करः रराज पितृलोकस्थो वासिष्ठो मुनिपुङ्गवाः

पितृलोकात वसिष्ठ आपल्या भावांसह सूर्य आदित्यांमध्ये जसा तेजस्वी दिसतो, तसा तेजाने उजळून राहिला.