लिङ्गपुराणम्

भगवन्ब्राह्मणश्रेष्ठ तव देहम् इदं शुभम् पालयस्व विभो द्रष्टुं तव पौत्रं ममात्मजम्

भगवंत, ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या महाराज, हे तुमचं पवित्र शरीर जपावं, कारण तुम्हाला तुमच्या नातवाला, म्हणजे माझ्या पोटी असलेल्या मुलाला, पाहता यावं.

न त्याज्यं तव विप्रेन्द्र देहमेतत्सुशोभनम् गर्भस्थो मम सर्वार्थसाधकः शक्तिजो यतः

ब्राह्मणश्रेष्ठ, हे सुंदर शरीर सोडू नका, कारण माझ्या पोटी असलेला शक्तीचा मुलगा, जो सर्व काही साध्य करतो, तो अजून जन्मलेला नाही.

एवमुक्त्वाथ धर्मज्ञा कराभ्यां कमलेक्षणा उत्थाप्य श्वशुरं नत्वा नेत्रे संमृज्य वारिणा

असं सांगून, धर्माची जाण असलेल्या कमळासारख्या डोळ्यांच्या त्या स्त्रीने, हातांनी आपल्या सासऱ्याला उचललं, त्यांना वाकून नमस्कार केला आणि पाण्याने त्यांच्या डोळ्यातील अश्रू पुसले.

दुःखितापि परित्रातुं श्वशुरं दुःखितं तदा अरुन्धतीं च कल्याणीं प्रार्थयामास दुःखिताम्

आपण दुःखी असूनही, तिने त्या वेळी आपल्या दुःखी सासऱ्याला धीर द्यायचा प्रयत्न केला आणि स्वतःही दुःखात असलेल्या पुण्यवती अरुंधतीला विनंती केली.

स्नुषावाक्यं ततः श्रुत्वा वसिष्ठ उत्थाय भूतलात् संज्ञामवाप्य चालिङ्ग्य सा पपात सुदुःखिता

सूनबाईचं बोलणं ऐकून, वसिष्ठ जमिनीवरून उठले, शुद्धीवर आले, तिला मिठी मारली आणि ती फार दुःखी होऊन खाली कोसळली.

अरुन्धती कराभ्यां तां संस्पृश्यास्राकुलेक्षणाम् रुरोद मुनिशार्दूलो भार्यया सुतवत्सलः

अरुंधतीने, डोळे अश्रूंनी भरलेली असताना, तिला हातांनी स्पर्श केला आणि आपल्या पत्नीवर पुत्रासारखं प्रेम करणारा, ऋषीमध्ये वाघ असलेला वसिष्ठ रडू लागला.

अथ नाभ्यंबुजे विष्णोर् यथा तस्याश्चतुर्मुखः आसीनो गर्भशय्यायां कुमार ऋचमाह सः

मग जसं विष्णूच्या नाभिकमळावर चतुर्मुख ब्रह्मा बसतो, तसंच पोटी असलेल्या त्या मुलाने तिथेच एक ऋच म्हणली.

ततो निशम्य भगवान् वसिष्ठ ऋचमादरात् केनोक्तमिति संचिन्त्य तदातिष्ठत्समाहितः

ते ऐकून, भगवंत वसिष्ठांनी आदराने विचार केला, 'हे कोण बोललं?' आणि मन एकाग्र केलं.

व्योमाङ्गणस्थो ऽथ हरिः पुण्डरीकनिभेक्षणः वसिष्ठमाह विश्वात्मा घृणया स घृणानिधिः

मग आकाशात उभा असलेला, कमळासारख्या डोळ्यांचा, विश्वाचा आत्मा आणि करुणेचा सागर असलेला हरि, वसिष्ठांना प्रेमाने बोलला.

भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र वसिष्ठ सुतवत्सल तव पौत्रमुखाम्भोजाद् ऋग् एषाद्य विनिःसृता

अरे बाळा, बाळा, ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ वसिष्ठ, पुत्रावर प्रेम करणाऱ्या, तुझ्या नातवाच्या कमळासारख्या चेहऱ्यातून ही ऋच आता प्रकट झाली आहे.

मत्समस्तव पौत्रो ऽसौ शक्तिजः शक्तिमान्मुने तस्मादुत्तिष्ठ संत्यज्य शोकं ब्रह्मसुतोत्तम

मुनिवर, शक्तीचा हा पुत्र, तुझा नातू, माझाही आहे आणि तो सामर्थ्यवान आहे. म्हणून, ब्रह्मपुत्रांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, शोक सोडून उठ.

रुद्रभक्तश् च गर्भस्थो रुद्रपूजापरायणः रुद्रदेवप्रभावेण कुलं ते संतरिष्यति

तो अजून पोटी असतानाच रुद्राचा भक्त आहे, रुद्राची पूजा करण्यास नेहमी तत्पर आहे. रुद्रदेवाच्या कृपेने तुझं वंश टिकून राहील.

एवमुक्त्वा घृणी विप्रं भगवान् पुरुषोत्तमः वसिष्ठं मुनिशार्दूलं तत्रैवान्तरधीयत

असं म्हणून, करुणामूर्ती असलेल्या परमेश्वराने, ऋषीमध्ये वाघ असलेल्या वसिष्ठांच्या समोरून तिथेच अदृश्य झाला.

ततः प्रणम्य शिरसा वसिष्ठो वारिजेक्षणम् अदृश्यन्त्या महातेजाः पस्पर्शोदरमादरात्

मग वसिष्ठांनी, तेजस्वी असलेल्या, कमळासारख्या डोळ्यांच्या प्रभूला डोकं टेकवून नमस्कार केला आणि तो अदृश्य झाल्यावरही, आदराने पोटाला स्पर्श केला.

हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च सुदुःखितः ललापारुन्धती प्रेक्ष्य तदासौ रुदतीं द्विजाः

हाय रे मुला, मुला, असं म्हणत तो फार दुःखी होऊन खाली पडला; अरुंधतीला रडताना पाहून, ब्राह्मणांनी तिला धीर दिला.

स्वपुत्रं च स्मरन् दुःखात् पुनरेह्येहि पुत्रक तव पुत्रमिमं दृष्ट्वा भो शक्ते कुलधारणम्

स्वतःच्या मुलाची आठवण काढून, दुःखात पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला, 'ये, ये बाळा! बघ, शक्ती, तुझा हा मुलगा वंश चालवणारा आहे.'

तवान्तिकं गमिष्यामि तव मात्रा न संशयः एवमुक्त्वा रुदन्विप्र आलिङ्ग्यारुन्धतीं तदा

'मी तुझ्या आणि तुझ्या आईसोबत तुझ्याकडे येईन, यात शंका नाही.' असं म्हणत ब्राह्मण रडत रडत त्या वेळी अरुंधतीला मिठी मारली.

पपात ताडयन्तीव स्वस्य कुक्षी करेण वै अदृश्यन्ती जघानाथ शक्तिजस्यालयं शुभा

ती आपल्या पोटावर हाताने मारत खाली पडली, आणि शक्तीची पवित्र पत्नी अदृश्य झाली, शक्तीच्या घराचा नाश करून.

स्वोदरं दुःखिता भूमौ ललाप च पपात च अरुन्धति तदा भीता वसिष्ठश् च महामतिः

ती दुःखी होऊन जमिनीवर रडू लागली आणि कोसळली; तेव्हा अरुंधती घाबरली आणि वसिष्ठ ऋषीही चिंतेत पडले.

समुत्थाप्य स्नुषां बालाम् ऊचतुर्भयविह्वलौ

घाबरलेल्या अवस्थेत दोघांनी आपल्या लहान सुनबाईला उचलून बसवले आणि तिला विचारले.

विचारमुग्धे तव गर्भमण्डलं करांबुजाभ्यां विनिहत्य दुर्लभम् कुलं वसिष्ठस्य समस्तमप्यहो निहन्तुमार्ये कथमुद्यता वद

अगं गोंधळलेल्या, तू आपल्या कमळासारख्या हातांनी पोटावर का मारलेस? वसिष्ठांच्या दुर्मिळ वंशाचा नाश करायचा ठरवला आहेस का? सांग, आर्ये, असा विचार तुझ्या मनात कसा आला?

तवात्मजं शक्तिसुतं च दृष्ट्वा चास्वाद्य वक्त्रामृतम् आर्यसूनोः त्रातुं यतो देहमिमं मुनीन्द्रः सुनिश्चितः पाहि ततः शरीरम्

तुझा स्वतःचा मुलगा, शक्तीचा पुत्र, त्याच्या तोंडातील अमृतासारखे बोल ऐकून, आर्यपुत्राने हे शरीर वाचवायचे ठरवले आहे; म्हणून शरीराची काळजी घे.

एवं स्नुषामुपालभ्य मुनिं चारुन्धती स्थिता अरुन्धती वसिष्ठस्य प्राह चार्तेति विह्वला

अशा प्रकारे सुनबाईला समजावून, अरुंधती ऋषींच्या शेजारी उभी राहिली; ती दुःखी आणि व्याकुळ होऊन वसिष्ठांना म्हणाली.

त्वय्येव जीवितं चास्य मुनेर् यत् सुव्रते मम जीवितं रक्ष देहस्य धात्री च कुरु यद्धितम्

सुव्रते, या ऋष्याचे जीवन फक्त तुझ्यावर अवलंबून आहे; माझेही जीवन वाचव, आणि शरीराची आई म्हणून जे हिताचे आहे ते कर.

मया यदि मुनिश्रेष्ठस् त्रातुं वै निश्चितं स्वकम् ममाशुभं शुभं देहं कथंचित् पालयाम्यहम्

मी जर या श्रेष्ठ ऋष्याचे रक्षण करायचे ठरवले असेल, तर माझे शरीर शुभ असो वा अशुभ, मी ते काहीही करून सांभाळीन.

प्रियदुःखमहं प्राप्ता ह्य् असती नात्र संशयः मुने दुःखादहं दग्धा यतः पुत्री मुने तव

मला सुखदुःख दोन्ही मिळाले, आणि मी पतिव्रता राहिले नाही—यात शंका नाही, ऋषी; मी तुझी मुलगी म्हणून दुःखाने जळत आहे.

अहो ऽद्भुतं मया दृष्टं दुःखपात्री ह्यहं विभो दुःखत्राता भव ब्रह्मन् ब्रह्मसूनो जगद्गुरो

अहो, मी काही अद्भुत पाहिले; मी खरंच दुःखाची पात्र आहे, प्रभो. ब्रह्मन्, ब्रह्मपुत्रा, जगद्गुरू, तू माझे दुःख दूर कर.

तथापि भर्तृरहिता दीना नारी भवेदिह पाहि मां तत आर्येन्द्र परिभूता भविष्यति

तरीही, पतीविना स्त्री या जगात फारच दीन होते; आर्येंद्र, मला वाचव, नाहीतर मी अपमानित होईन.

पिता माता च पुत्राश्च पौत्राः श्वशुर एव च एते न बान्धवाः स्त्रीणां भर्ता बन्धुः परा गतिः

वडील, आई, मुले, नातवंडे आणि सासरे—हे सगळे स्त्रियांचे खरे नातेवाईक नाहीत; पतीच खरा नातेवाईक आणि श्रेष्ठ आश्रय आहे.