लिङ्गपुराणम्

अर्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे सम्प्रवर्तिते मानवस्य नरिष्यन्तः पुत्र आसीद् दमः किल

त्या काळात अर्धा काल बाकी असताना आणि द्वापरयुग सुरू होत असताना, मानवाचा पुत्र दम नावाचा होता.

दमस्य तस्य दायादस् तृणबिन्दुरिति स्मृतः त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

त्या दमाचा वारस तृणबिंदू म्हणून ओळखला जातो. तो तिसऱ्या त्रेतायुगाच्या सुरुवातीला राजा झाला.

तस्य कन्या त्विलविला रूपेणाप्रतिमाभवत् पुलस्त्याय स राजर्षिस् तां कन्यां प्रत्यपादयत्

त्याची कन्या इलविला रूपाने अतुलनीय होती. त्या राजर्षीने ती कन्या पुलस्त्याला दिली.

ऋषिर् ऐरविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत तस्य पत्न्यश्चतस्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धनाः

इलविलेमुळे ऐराविल नावाचा ऋषी आणि विश्रवा यांचा जन्म झाला. त्याच्या चार पत्नी होत्या, ज्यांनी पुलस्त्य वंश वाढवला.

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै देववर्णिनी पुष्पोत्कटा बलाका च सुते माल्यवतः स्मृतेः

बृहस्पतीची शुभ कन्या देववर्णिनी, पुष्पोत्कटा, बालाका आणि मालयवताची कन्या या आठवतात.

कैकसी मालिनः कन्या तासां वै शृणुत प्रजाः ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्मात् सुषुवे देववर्णिनी

कैकसी ही मालिनची कन्या होती. त्यांच्या संततीची माहिती ऐका. देववर्णिनीने ज्येष्ठ वैश्रवणाला जन्म दिला.

कैकसी चाप्यजनयद् रावणं राक्षसाधिपम् कुम्भकर्णं शूर्पणखां धीमन्तं च विभीषणम्

कैकसीने रावण राक्षसांचा राजा, कुंभकर्ण, शूर्पणखा आणि बुद्धिमान विभीषण यांना जन्म दिला.

पुष्पोत्कटा ह्यजनयत् पुत्रांस्तस्माद्द्विजोत्तमाः महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा

पुष्पोत्कटेला महोदर, प्रहस्त, महापार्श्व आणि खर हे पुत्र झाले, हे द्विजश्रेष्ठा, ऐका.

कुम्भीनसीं तथा कन्यां बलायाः शृणुत प्रजाः त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश् च राक्षसः

बाला हिला कुंभीनसी ही कन्या झाली. तिच्या संततीत त्रिशिरा, दूषण आणि विद्युज्जिह्व हा राक्षस होते.

कन्या वै मालिका चापि बलायाः प्रसवः स्मृतः इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव

मालिका ही देखील बाळाची कन्या म्हणून ओळखली जाते. हे नऊ पुलस्त्य वंशातील राक्षस क्रूर कृत्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत.

विभीषणो ऽतिशुद्धात्मा धर्मज्ञः परिकीर्तितः पुलस्त्यस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्याघ्राश् च दंष्ट्रिणः

विभीषण हा अत्यंत शुद्ध आत्मा आणि धर्मज्ञ म्हणून ओळखला जातो. पुलस्त्याचे सर्व पुत्र प्राणी आणि दात असलेले वाघ होते.

भूताः पिशाचाः सर्पाश् च सूकरा हस्तिनस् तथा वानराः किंनराश्चैव ये च किंपुरुषास् तथा

भूत, पिशाच, सर्प, डुक्कर, हत्ती, वानर, किन्नर आणि किम्पुरुष असे सर्व होते.

अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे अत्रेः पत्न्यो दशैवासन् सुंदर्यश् च पतिव्रताः

वैवस्वत मनुच्या काळात क्रतू हा अपत्यरहित म्हणून ओळखला जातो. अत्रीच्या दहा पत्नी होत्या, त्या सर्व सुंदर आणि पतीव्रता होत्या.

भद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः भद्राभद्रा च जलदा मन्दा नन्दा तथैव च

घृताची या दहाव्या अप्सरेपासून भद्राश्वाला भद्रा, अभद्रा, जलदा, मंदा आणि नंदा अशी मुले झाली.

बलाबला च विप्रेन्द्रा या च गोपाबला स्मृता तथा तामरसा चैव वरक्रीडा च वै दश

बला, अबला, गोपाबला, तामरसा आणि वरक्रीडा—ही दहा अप्सरा म्हणून ओळखल्या जातात.

आत्रेयवंशप्रभवास् तासां भर्ता प्रभाकरः स्वर्भानुपिहिते सूर्ये पतिते ऽस्मिन्दिवो महीम्

या सर्वांचा पती, अत्रिवंशात जन्मलेला प्रभाकर होता. स्वर्भानूने सूर्याला झाकल्यावर, सूर्य आकाशातून पृथ्वीवर पडला.

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन् प्रभा येन प्रवर्तिता स्वस्त्यस्तु हि तवेत्युक्ते पतन्निह दिवाकरः

त्या वेळी जगावर अंधार पसरला, तेव्हा प्रभाकराने प्रकाश निर्माण केला. 'तुझ्या कल्याणासाठी असो' असे म्हटल्यावर सूर्य खाली पडला.

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य पपात न विभुर्दिवः ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरत्रिर्महर्षिभिः

त्या ब्रह्मर्षीच्या वचनामुळे तो तेजस्वी सूर्य आकाशातून खाली पडला नाही. म्हणून महर्षींनी त्याला 'प्रभाकर' असे नाव दिले.

भद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् स तासु जनयामास पुनः पुत्रांस्तपोधनः

भद्रेत प्रभाकराने यशस्वी पुत्र सोमाचा जन्म दिला. त्या तपस्व्याने पुन्हा त्या स्त्रियांमध्ये पुत्रांची उत्पत्ती केली.

स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ च महौजसौ

हे सर्व स्वस्त्यात्रेय म्हणून प्रसिद्ध झाले, आणि ते वेदपारंगत ऋषी होते. त्यांच्यात दोन अत्यंत प्रसिद्ध, ब्रह्मनिष्ठ आणि तेजस्वी ऋषी होते.

दत्तो ह्यत्रिवरो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः यवीयसी स्वसा तेषाम् अमला ब्रह्मवादिनी

अत्रींच्या वंशातील श्रेष्ठ दत्त हा ज्येष्ठ, दुर्वासा त्याचा धाकटा भाऊ, आणि त्यांची धाकटी बहीण अमला ही ब्रह्मज्ञानी होती.

तस्य गोत्रद्वये जाताश् चत्वारः प्रथिता भुवि श्यावश् च प्रत्वसश्चैव ववल्गुश्चाथ गह्वरः

त्याच्या दोन गोत्रांत चार सुप्रसिद्ध पुत्र झाले—श्याव, प्रत्वस, ववल्गु आणि गह्वर.

आत्रेयाणां च चत्वारः स्मृताः पक्षा महात्मनाम् काश्यपो नारदश्चैव पर्वतानुद्धतस् तथा

अत्रेयांच्या वंशात चार शाखा मानल्या जातात—काश्यप, नारद, पर्वत आणि उद्धत.

जज्ञिरे मानसा ह्येते अरुन्धत्या निबोधत नारदस्तु वसिष्ठाया-रुन्धतीं प्रत्यपादयत्

हे सर्व अरुंधतीच्या मनातून जन्मले, असे ऐक. नारदाने अरुंधतीला वसिष्ठाला दिले.

ऊर्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः पुरा देवासुरे युद्धे घोरे वै तारकामये

नारद हा महान तेजस्वी आणि उर्ध्वरेता होता. दक्षाच्या शापामुळे, देव-दानवांच्या घोर तारकामय युद्धात,

अनावृष्ट्या हते लोके ह्य् उग्रे लोकेश्वरैः सह वसिष्ठस्तपसा धीमान् धारयामास वै प्रजाः

त्या भयंकर दुष्काळात, जगातील सर्व लोकांसह, बुद्धिमान वसिष्ठाने आपल्या तपाने प्रजांचा पालन केला.

अन्नोदकं मूलफलम् ओषधीश् च प्रवर्तयन् तानेताञ्जीवयामास कारुण्यादौषधेन च

त्याने अन्न, पाणी, मुळे, फळे आणि औषधी निर्माण करून, करुणेने आणि औषधांनी सर्वांना पुन्हा जिवंत केले.

अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु सुतान् उत्पादयच्छतम् ज्यायसो ऽजनयच्छक्तेर् अदृश्यन्ती पराशरम्

वसिष्ठाने अरुंधतीपासून शंभर पुत्र जन्माला घातले. ज्येष्ठ शक्तीने अदृश्यंतीपासून पराशराचा जन्म घडवला.

रक्षसा भक्षिते शक्तौ रुधिरेण तु वै तदा काली पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनं प्रभुम्

राक्षसाने शक्तीला गिळल्यावर, त्याच्या रक्तातून कालीने पराशराला जन्म दिला, आणि त्याच्यापासून प्रभू कृष्णद्वैपायनाचा जन्म झाला.