लिङ्गपुराणम्

प्रजापतीनां सर्गश् च पृथिव्युद्धरणं तथा ब्रह्मणश् च दिवारात्रम् आयुषो गणनं पुनः

प्रजापतींची सृष्टी, पृथ्वीचे उचलणे, ब्रह्माचा दिवस-रात्र, आणि त्याचे आयुष्य यांची मोजणी पुन्हा सांगितली आहे.

सवनं ब्रह्मणश्चैव युगकल्पश् च तस्य तु दिव्यं च मानुषं वर्षम् आर्षं वै ध्रौव्यमेव च

ब्रह्माचा यज्ञ, त्याची युगे आणि कल्पे, त्याची दैवी आणि मानवी वर्षे, ऋषींची वर्षे आणि निश्चित कालचक्र यांचा येथे समावेश आहे.

पित्र्यं पितॄणां सम्भूतिर् धर्मश्चाश्रमिणां तथा अवृद्धिर्जगतो भूयो देव्याः शक्त्युद्भवस्तथा

पितरांची उत्पत्ती, आश्रमधर्म, जगाचा वाढ आणि घट, आणि देवीच्या शक्तीचा उदय यांचा येथे उल्लेख आहे.

स्त्रीपुम्भावो विरिञ्चस्य सर्गो मिथुनसम्भवः आख्याष्टकं हि रुद्रस्य कथितं रोदनान्तरे

स्त्री-पुरुष भाव, विरिञ्चीची सृष्टी, जोड्यांची उत्पत्ती, आणि रुद्राच्या रडण्याच्या वेळी सांगितलेली आठ प्रकारची कथा येथे आहे.

ब्रह्मविष्णुविवादश् च पुनर्लिङ्गस्य सम्भवः शिलादस्य तपश्चैव वृत्रारेर्दर्शनं तथा

ब्रह्मा आणि विष्णू यांचा वाद, लिंगाची पुन्हा उत्पत्ती, शिलादाचा तप, आणि वृत्रारि याचे दर्शन यांचा येथे समावेश आहे.

प्रार्थना योनिजस्याथ दुर्लभत्वं सुतस्य तु शिलादशक्रसंवादः पद्मयोनित्वमेव च

गर्भातून जन्मलेल्या व्यक्तीची प्रार्थना, पुत्रप्राप्तीचे दुर्मिळत्व, शिलाद आणि इंद्र यांचा संवाद, तसेच कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाची उत्पत्ती यांचे वर्णन केले आहे.

भवस्य दर्शनं चैव तिष्येष्वाचार्यशिष्ययोः व्यासावताराश् च तथा कल्पमन्वन्तराणि च

महादेवाचे दर्शन, तिष्य महिन्यात गुरु-शिष्य यांची शुभ भेट, व्यासांचे अवतार, तसेच कल्प आणि मन्वंतरांची कथा सांगितली आहे.

कल्पत्वं चैव कल्पानाम् आख्याभेदेष्वनुक्रमात् कल्पेषु कल्पे वाराहे वाराहत्वं हरेस् तथा

कल्पांमधील कल्पाचे स्वरूप, विविध कथांचा अनुक्रम, आणि वाराह कल्पात हरिच्या वाराह रूपाचे वर्णन केले आहे.

मेघवाहनकल्पस्य वृत्तान्तं रुद्रगौरवम् पुनर्लिङ्गोद्भवश्चैव ऋषिमध्ये पिनाकिनः

मेघवाहन कल्पाची कथा, रुद्राचे महत्त्व, आणि ऋषींच्या मध्ये धनुर्धारी शंकराने लिंगाची उत्पत्ती यांचे वर्णन आहे.

लिङ्गस्याराधनं स्नानविधानं शौचलक्षणम् वाराणस्याश् च माहात्म्यं क्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्

लिंगाची पूजा, स्नान करण्याची पद्धत, शुद्धतेची लक्षणे, वाराणसीचे माहात्म्य आणि पवित्र क्षेत्राचे वर्णन सांगितले आहे.

भुवि रुद्रालयानां तु संख्या विष्णोर्गृहस्य च अन्तरिक्षे तथाण्डे ऽस्मिन् देवायतनवर्णनम्

पृथ्वीवरील रुद्राच्या मंदिरे, विष्णूचे घर, आकाशात आणि या ब्रह्मांडात देवालयांचे वर्णन केले आहे.

दक्षस्य पतनं भूमौ पुनः स्वारोचिषे ऽन्तरे दक्षशापश् च दक्षस्य शापमोक्षस्तथैव च

दक्षाचा पृथ्वीवर पडणे, पुन्हा स्वारोचिष मन्वंतरातील घटना, दक्षाचा शाप आणि त्याच्या शापातून मुक्ती यांचे वर्णन आहे.

कैलासवर्णनं चैव योगः पाशुपतस् तथा चतुर्युगप्रमाणं च युगधर्मः सुविस्तरः

कैलासाचे वर्णन, पाशुपत योग, चार युगांचे प्रमाण आणि युगधर्माचे सविस्तर वर्णन सांगितले आहे.

संध्यांशकप्रमाणं च संध्यावृत्तं भवस्य च श्मशाननिलयश्चैव चन्द्ररेखासमुद्भवः

संध्याकाळच्या भागांचे प्रमाण, संध्याकाळी घडणाऱ्या महादेवाच्या घटना, स्मशानातील निवास आणि चंद्रकोरीच्या उत्पत्तीचे वर्णन आहे.

उद्वाहः शंकरस्याथ पुत्रोत्पादनमेव च मैथुनातिप्रसङ्गेन विनाशो जगतां भयम्

शंकराचे विवाह, त्याच्या पुत्राचा जन्म, आणि मैथुनाच्या अतीप्रसंगामुळे जगाचा विनाश व भीती यांचे वर्णन केले आहे.

शापः सत्या कृतो देवान्पुरा विष्णुं च पालितम् शुक्रोत्सर्गस्तु रुद्रस्य गाङ्गेयोद्भव एव च

सतीने पूर्वी देवांना आणि विष्णूला दिलेला शाप, रुद्राच्या शुक्रोत्सर्गाची कथा आणि गंगेच्या उत्पत्तीचे वर्णन आहे.

ग्रहणादिषु कालेषु स्नाप्य लिङ्गं फलं तथा क्षुब्धधी च विवादश् च दधीचोपेन्द्रयोस् तथा

ग्रहण आणि इतर काळात लिंगाचे स्नान केल्याचे फळ, मनाची अस्वस्थता, दधीचि आणि उपेंद्र यांचा वाद यांचे वर्णन आहे.

उत्पत्तिर्नन्दिनाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः पतिव्रतायाश्चाख्यानं पशुपाशविचारणा

देवाधिदेव शूलधारी यांच्या भक्त नंदीचा जन्म, पतिव्रता स्त्रीची कथा आणि जीवांच्या बंधनाचा विचार सांगितला आहे.

प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं निवृत्त्यधिकृता तथा वसिष्ठतनयोत्पत्तिर् वासिष्ठानां महात्मनाम्

कर्माची लक्षणे, ज्ञान, निवृत्तीचे अधिकारी, तसेच वसिष्ठांच्या महान पुत्रांचा जन्म यांचे वर्णन आहे.

मुनीनां वंशविस्तारो राज्ञां शक्तेर्विनाशनम् दौरात्म्यं कौशिकस्याथ सुरभेर्बन्धनं तथा

मुनींच्या वंशाचा विस्तार, राजांच्या शक्तीचा नाश, कौशिकाचा दुष्टपणा आणि सुरभीचे बंधन यांचे वर्णन केले आहे.

सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम् स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस् तथा

वसिष्ठांचा पुत्रशोक, अरुंधतीचे विलाप, सूनबाईचे पाठविणे आणि गर्भातील बालकाची वाणी यांचे वर्णन आहे.

पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना

पराशर, व्यास आणि शुक यांचे अवतार, तसेच शक्तिपुत्राने केलेला राक्षसांचा नाश यांचे वर्णन आहे.

देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः

देवतांचा परमार्थ, कृपेने मिळणारे ज्ञान आणि गुरु पुलस्त्य यांच्या आज्ञेने पुराणाची रचना यांचे वर्णन केले आहे.

भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः जीवच्छ्राद्धविधानं च श्राद्धार्हाः श्राद्धमेव च

सर्व लोकांची मापं, ग्रह-ताऱ्यांची हालचाल, दिव्य तेजांचं चालणं, जिवंत असताना श्राद्ध करण्याची पद्धत, कोण श्राद्धाला पात्र आहेत आणि श्राद्ध विधी — हे सर्व सांगितलं आहे.

नान्दीश्राद्धविधानं च तथाध्ययनलक्षणम् पञ्चयज्ञप्रभावश् च पञ्चयज्ञविधिस् तथा

नांदी श्राद्ध कसं करावं, अध्ययनाची लक्षणं, पाच यज्ञांची महती आणि पाच यज्ञ करण्याची पद्धत — हेही सांगितलं आहे.

रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्रविशिष्टता मैथुनस्य विधिश्चैव प्रतिवर्णमनुक्रमात्

रजस्वला स्त्रियांचं वर्तन, वर्तनामुळे पुत्राला मिळणारी श्रेष्ठता आणि प्रत्येक वर्णानुसार मैथुनाचे नियम — असंही वर्णन केलं आहे.

भोज्याभोज्यविधानं च सर्वेषामेव वर्णिनाम् प्रायश्चित्तम् अशेषस्य प्रत्येकं चैव विस्तरात्

सर्व वर्णांच्या लोकांसाठी काय खावं, काय खाऊ नये याची नियमावली, प्रत्येक पापासाठी प्रायश्चित्त काय करावं याचं सविस्तर वर्णन केलं आहे.

नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्मानुरूपतः स्वर्गिनारकिणां पुंसां चिह्नं जन्मान्तरेषु च

नरकांची रूपं, कर्मानुसार मिळणारी शिक्षा, आणि स्वर्ग किंवा नरक मिळणाऱ्या लोकांची पुढच्या जन्मातली चिन्हं — हेही सांगितलं आहे.

नानाविधानि दानानि प्रेतराजपुरं तथा कल्पं पञ्चाक्षरस्याथ रुद्रमाहात्म्यमेव च

अनेक प्रकारची दानं, यमराजाचं नगर, पाच अक्षरी मंत्राचा विधी आणि रुद्राचं माहात्म्य — असंही सांगितलं आहे.