लिङ्गपुराणम्

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुरेव च एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः

विवस्वान, सविता, पूषा, अंशुमान आणि विष्णु; हे बारा आदित्य हजार किरणांनी तेजस्वी आहेत, अशी आठवण ठेवली जाते.

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च

दितीला कश्यपापासून दोन पुत्र मिळाले, हे तुम्ही ऐकलेच आहे: हिरण्यकशिपू आणि हिरण्याक्ष.

दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् विप्रचित्तिः प्रधानो ऽभूत् तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः

दनु हिला कश्यपापासून शंभर बलवान आणि गर्विष्ठ पुत्र झाले; त्यात विप्रचित्ती प्रमुख झाला, हे द्विजश्रेष्ठ.

ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवीं गृध्रिकां शुचिम्

ताम्रेला सहा कन्या झाल्या, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ: शुकी, श्येनी, भासी, सुग्रीवी, गृध्रिका आणि शुचि.

शुकी शुकानुलूकांश् च जनयामास धर्मतः श्येनी श्येनांस् तथा भासी कुरङ्गांश् च व्यजीजनत्

शुकीने धर्माने पोपट आणि घुबडांना जन्म दिला; श्येनीने घारांना जन्म दिला; भासीने बगळ्यांना जन्म दिला.

गृध्री गृध्रान् कपोतांश् च पारावती विहंगमान् हंससारसकारण्डप्लवाञ्छुचिरजीजनत्

गृध्रीने गिधाडे आणि कबुतरे जन्माला घातली; पारावतीने विविध पक्षी जन्माला घातले; शुचिने हंस, सरस, कारण्ड, आणि प्लव या पक्ष्यांना जन्म दिला.

अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् विनता जनयामास गरुडं चारुणं शुभा

सुग्रीवीने शेळ्या, घोडे, मेंढ्या, उंट आणि गाढवे जन्माला घातली; विनतेने गरुड आणि अरुण या शुभ पुत्रांना जन्म दिला.

सौदामिनीं तथा कन्यां सर्वलोकभयङ्करीम् सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा

सौदामिनी नावाची एक कन्या, जिला सर्व लोक घाबरतात, तशीच जन्मास आली. सुरसा हिने देखील प्राचीन काळी हजार सापांना जन्म दिला.

कद्रूः सहस्रशिरसां सहस्रं प्राप सुव्रता प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिरनुत्तमाः

कद्रू हिने आपल्या व्रताने हजार फणा असलेल्या हजार सापांना जन्म दिला. त्यातले सहा वीस सर्प फार प्रसिद्ध आणि श्रेष्ठ मानले जातात.

शेषवासुकिकर्कोटशङ्खैरावतकम्बलाः धनञ्जयमहानीलपद्माश्वतरतक्षकाः

शेष, वासुकी, कर्कोटक, शंख, ऐरावत, कंबळ, धनंजय, महानिल, पद्म, अश्वतर आणि तक्षक हे त्या सर्पांमध्ये होते.

एलापत्रमहापद्मधृतराष्ट्रबलाहकाः शङ्खपालमहाशङ्खपुष्पदंष्ट्रशुभाननाः

ईलापत्र, महापद्म, धृतराष्ट्र, बलाहक, शंखपाल, महाशंख, पुष्पदंष्ट्र आणि शुभानन हे देखील त्या सर्पांमध्ये होते.

शङ्खलोमा च नहुषो वामनः फणितस् तथा कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृतः

शंखलोम, नहुष, वामन, फणित, कपिल, दुर्मुख आणि पतंजली हेही त्यात गणले जातात.

रक्षोगणं क्रोधवशा महामायं व्यजीजनत् रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यौ वराङ्गना

क्रोधाच्या प्रभावाखाली तिने मोठ्या मायायुक्त राक्षसांचा समूह निर्माण केला. त्याचप्रमाणे गोमहि्षी या श्रेष्ठ स्त्रीने रुद्रांचा समूह उत्पन्न केला.

सुरभिर् जनयामास कश्यपादिति नः श्रुतम् मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा

सुरभी हिने कश्यपांची संतती म्हणजे गायींचा समूह जन्माला घातला, असे आपण ऐकले आहे. त्या ऋषीने ऋषींचा आणि अप्सरांचा समूहही निर्माण केला.

तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद्बहून् तृणवृक्षलतागुल्मम् इला सर्वमजीजनत्

ईलाने अनेक किंनर आणि गंधर्व निर्माण केले. अरिष्टा हिनेही तसेच केले. ईलाने सर्व गवत, झाडे, वेल्या आणि झुडपे निर्माण केली.

त्विषा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः एते तु काश्यपेयाश् च संक्षेपात्परिकीर्तिताः

त्विषा हिने कोट्यवधी यक्ष आणि राक्षस जन्मास घातले. हे सर्व कश्यपांची संतती म्हणून थोडक्यात सांगितले आहे.

एतेषां पुत्रपौत्रादिवंशाश् च बहवः स्मृताः एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना

त्यांच्या अनेक पिढ्या, म्हणजेच पुत्र, नातवंडे आणि इतर वंश प्रसिद्ध आहेत. अशा प्रकारे महात्मा कश्यपाने या सर्व प्रजांचा निर्माण केला.

प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः

सर्व चल आणि अचल प्राणी निर्माण झाल्यावर, प्रजापतीने त्यातील प्रमुखांना त्यांच्या त्यांच्या जातींचे अधिपती म्हणून नेमले.

ततो मनुष्याधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम् स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः

नंतर त्याने वैवस्वत मनू यांना मनुष्यांचा अधिपती नेमले, ज्यापूर्वी स्वायंभुव काळात ब्रह्मदेवाने नेमलेले होते.

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता यथोपदेशमद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते

त्यांच्या हातून ही संपूर्ण पृथ्वी, सात द्वीपांसह आणि पर्वतांसह, आजही उपदेशानुसार आणि धर्माने चालवली जाते.

स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वे ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः ते ह्येते चाभिषिच्यन्ते मनवश् च भवन्ति ते

स्वायंभुव काळात ब्रह्मदेवाने जे नेमले, तेच पुन्हा पुन्हा नेमले जातात आणि तेच मनू होतात.

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे ततः

मागील मन्वंतरांतील राजे गेले की, नवीन मन्वंतर येताच इतरांना अधिपतीपद दिले जाते.

अतीतानागताः सर्वे नृपा मन्वन्तरे स्मृताः एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात्

मागील आणि येणाऱ्या सर्व मन्वंतरांतील राजे, त्यांनी वंश वाढवण्यासाठी पुत्र जन्मास घातले.

कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार स पुनस्तपः पुत्रो गोत्रकरो मह्यं भवताद् इति चिन्तयन्

कश्यपाला आपला वंश वाढवायचा होता म्हणून त्याने पुन्हा तपस्या केली आणि 'माझ्या वंशाचा विस्तार करणारा पुत्र जन्मावा' असे तो मनाशी म्हणाला.

तस्यैवं ध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः ब्रह्मयोगात्सुतौ पश्चात् प्रादुर्भूतौ महौजसौ

महात्मा कश्यप ध्यान करत असताना, ब्रह्म्याच्या योगाने त्याला नंतर दोन तेजस्वी पुत्र प्राप्त झाले.

वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश् च सुमहायशाः

वत्सर आणि असित हे दोघेही वेदज्ञ होते. वत्सरापासून नैध्रुव जन्मला, आणि रैभ्य हा फार प्रसिद्ध झाला.

रैभ्यस्य रैभ्या विज्ञेया नैध्रुवस्य वदामि वः च्यवनस्य तु कन्यायां सुमेधाः समपद्यत

रैभ्याच्या वंशजांना रैभ्य म्हणतात, हे जाणून घ्या. आता मी नैध्रुवाच्या वंशाची माहिती सांगतो. च्यवनाच्या कन्येला सुमेध नावाचा पुत्र झाला.

नैध्रुवस्य तु सा पत्नी माता वै कुण्डपायिनाम् असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत

ती नैध्रुवाची पत्नी झाली आणि कुंडपायिन लोकांची आई ठरली. असित आणि एकपर्णा यांच्या पोटी एक अत्यंत विद्वान ब्राह्मण जन्माला आला.

शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहातपाः शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्यास् त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः

शांडिल्यांमध्ये देवल हा सर्वश्रेष्ठ आणि तेजस्वी ऋषी होता. शांडिल्य, नैध्रुव आणि रैभ्य हे तीन शाखांचे वंश आहेत, आणि कश्यप हे आणखी एक आहेत.