लिङ्गपुराणम्

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस् तथा

विश्वेच्या पोटी विश्वदेव जन्मले; साध्येने साध्यांना जन्म दिला; मरुत्वतीच्या पोटी मरुत जन्मले; आणि वसुंचे पुत्र म्हणजे वसु होत.

भानोस्तु भानवः प्रोक्ता मुहूर्ताया मुहूर्तकाः लम्बाया घोषनामानो नागवीथिस्तु यामिजः

भानूचे पुत्र भानव म्हणून ओळखले जातात; मुहूर्तेचे पुत्र मुहूर्तक; लांबेच्या पोटी घोषनामान जन्मला, आणि नागवीथीचा पुत्र यामिज आहे.

संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसर्गं वदामि वः ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्

संकल्पेचा पुत्र संकल्प आहे; आता मी वसुंच्या उत्पत्तीची माहिती सांगतो. जे तेजस्वी देव सर्व दिशांना व्यापून आहेत, ते वसु आहेत.

वसवस्ते समाख्याताः सर्वभूतहितैषिणः आपो ध्रुवश् च सोमश् च धरश्चैवानिलो ऽनलः

वसु हे सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी कार्य करणारे म्हणून ओळखले जातात. आप, ध्रुव, सोम, धर, अनिल आणि अनल हे त्यांचे नावे आहेत.

प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः सभैरवः

प्रत्युष आणि प्रभास हे देखील वसु आहेत. असे आठ वसु म्हणून प्रसिद्ध आहेत. अजयकपाद, अहिर्बुध्न्य, विरूपाक्ष आणि सभैरव,

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यंबकश् च सुरेश्वरः सावित्रश् च जयन्तश् च पिनाकी चापराजितः

हर, बहुरूप, त्र्यंबक, सुरेश्वर, सावित्र, जयंत, पिनाकी आणि अपराजित,

एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकम्

हे एकूण अकरा रुद्र गणांचे स्वामी म्हणून ओळखले जातात. आता मी कश्यपाच्या पत्नींपासून जन्मलेल्या पुत्र आणि नातवांची माहिती सांगतो.

अदितिश् च दितिश्चैव अरिष्टा सुरसा मुनिः सुरभिर् विनता ताम्रा तद्वत् क्रोधवशा इला

अदिती, दिती, अरिष्टा, सुरसा, मुनी, सुरभि, विनता, ताम्रा, क्रोधवशा आणि इला,

कद्रूस्त्विषा दनुस्तद्वत् तासां पुत्रान्वदामि वः तुषिता नाम ये देवाश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

कद्रू, त्विषा आणि दनु; त्यांच्या मुलांची माहिती मी सांगतो. चाक्षुष मनुच्या काळात तुषित नावाचे देव जन्मले.

वैवस्वतान्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः इन्द्रो धाता भगस्त्वष्ट मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा

वैवस्वत मनुच्या काळात बारा आदित्यांची आठवण केली जाते: इंद्र, धाता, भग, त्वष्टा, मित्र, वरुण आणि अर्यमा,

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुरेव च एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः

विवस्वान, सविता, पूषा, अंशुमान आणि विष्णु; हे बारा आदित्य हजार किरणांनी तेजस्वी आहेत, अशी आठवण ठेवली जाते.

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च

दितीला कश्यपापासून दोन पुत्र मिळाले, हे तुम्ही ऐकलेच आहे: हिरण्यकशिपू आणि हिरण्याक्ष.

दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् विप्रचित्तिः प्रधानो ऽभूत् तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः

दनु हिला कश्यपापासून शंभर बलवान आणि गर्विष्ठ पुत्र झाले; त्यात विप्रचित्ती प्रमुख झाला, हे द्विजश्रेष्ठ.

ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवीं गृध्रिकां शुचिम्

ताम्रेला सहा कन्या झाल्या, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ: शुकी, श्येनी, भासी, सुग्रीवी, गृध्रिका आणि शुचि.

शुकी शुकानुलूकांश् च जनयामास धर्मतः श्येनी श्येनांस् तथा भासी कुरङ्गांश् च व्यजीजनत्

शुकीने धर्माने पोपट आणि घुबडांना जन्म दिला; श्येनीने घारांना जन्म दिला; भासीने बगळ्यांना जन्म दिला.

गृध्री गृध्रान् कपोतांश् च पारावती विहंगमान् हंससारसकारण्डप्लवाञ्छुचिरजीजनत्

गृध्रीने गिधाडे आणि कबुतरे जन्माला घातली; पारावतीने विविध पक्षी जन्माला घातले; शुचिने हंस, सरस, कारण्ड, आणि प्लव या पक्ष्यांना जन्म दिला.

अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् विनता जनयामास गरुडं चारुणं शुभा

सुग्रीवीने शेळ्या, घोडे, मेंढ्या, उंट आणि गाढवे जन्माला घातली; विनतेने गरुड आणि अरुण या शुभ पुत्रांना जन्म दिला.

सौदामिनीं तथा कन्यां सर्वलोकभयङ्करीम् सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा

सौदामिनी नावाची एक कन्या, जिला सर्व लोक घाबरतात, तशीच जन्मास आली. सुरसा हिने देखील प्राचीन काळी हजार सापांना जन्म दिला.

कद्रूः सहस्रशिरसां सहस्रं प्राप सुव्रता प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिरनुत्तमाः

कद्रू हिने आपल्या व्रताने हजार फणा असलेल्या हजार सापांना जन्म दिला. त्यातले सहा वीस सर्प फार प्रसिद्ध आणि श्रेष्ठ मानले जातात.

शेषवासुकिकर्कोटशङ्खैरावतकम्बलाः धनञ्जयमहानीलपद्माश्वतरतक्षकाः

शेष, वासुकी, कर्कोटक, शंख, ऐरावत, कंबळ, धनंजय, महानिल, पद्म, अश्वतर आणि तक्षक हे त्या सर्पांमध्ये होते.

एलापत्रमहापद्मधृतराष्ट्रबलाहकाः शङ्खपालमहाशङ्खपुष्पदंष्ट्रशुभाननाः

ईलापत्र, महापद्म, धृतराष्ट्र, बलाहक, शंखपाल, महाशंख, पुष्पदंष्ट्र आणि शुभानन हे देखील त्या सर्पांमध्ये होते.

शङ्खलोमा च नहुषो वामनः फणितस् तथा कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृतः

शंखलोम, नहुष, वामन, फणित, कपिल, दुर्मुख आणि पतंजली हेही त्यात गणले जातात.

रक्षोगणं क्रोधवशा महामायं व्यजीजनत् रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यौ वराङ्गना

क्रोधाच्या प्रभावाखाली तिने मोठ्या मायायुक्त राक्षसांचा समूह निर्माण केला. त्याचप्रमाणे गोमहि्षी या श्रेष्ठ स्त्रीने रुद्रांचा समूह उत्पन्न केला.

सुरभिर् जनयामास कश्यपादिति नः श्रुतम् मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा

सुरभी हिने कश्यपांची संतती म्हणजे गायींचा समूह जन्माला घातला, असे आपण ऐकले आहे. त्या ऋषीने ऋषींचा आणि अप्सरांचा समूहही निर्माण केला.

तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद्बहून् तृणवृक्षलतागुल्मम् इला सर्वमजीजनत्

ईलाने अनेक किंनर आणि गंधर्व निर्माण केले. अरिष्टा हिनेही तसेच केले. ईलाने सर्व गवत, झाडे, वेल्या आणि झुडपे निर्माण केली.

त्विषा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः एते तु काश्यपेयाश् च संक्षेपात्परिकीर्तिताः

त्विषा हिने कोट्यवधी यक्ष आणि राक्षस जन्मास घातले. हे सर्व कश्यपांची संतती म्हणून थोडक्यात सांगितले आहे.

एतेषां पुत्रपौत्रादिवंशाश् च बहवः स्मृताः एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना

त्यांच्या अनेक पिढ्या, म्हणजेच पुत्र, नातवंडे आणि इतर वंश प्रसिद्ध आहेत. अशा प्रकारे महात्मा कश्यपाने या सर्व प्रजांचा निर्माण केला.

प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः

सर्व चल आणि अचल प्राणी निर्माण झाल्यावर, प्रजापतीने त्यातील प्रमुखांना त्यांच्या त्यांच्या जातींचे अधिपती म्हणून नेमले.

ततो मनुष्याधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम् स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः

नंतर त्याने वैवस्वत मनू यांना मनुष्यांचा अधिपती नेमले, ज्यापूर्वी स्वायंभुव काळात ब्रह्मदेवाने नेमलेले होते.