लिङ्गपुराणम्

नमस्कारसमायुक्तं भगवच्छब्दसंयुतम् जपेदेवं हि यो विद्वान् ध्रुवं स्थानं प्रपद्यते

—नमस्कार आणि 'भगवंत' या शब्दासह, भक्तीने जो ज्ञानी जप करतो, तो ध्रुवाचे अढळ स्थान प्राप्त करतो.

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः मात्रा सह ध्रुवं सर्वे तस्मिन् स्थाने न्यवेशयन्

त्यावेळी सर्व देव, गंधर्व, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी, त्यांच्या मातांसह, त्या ठिकाणी ठामपणे स्थिर झाले.

विष्णोराज्ञां पुरस्कृत्य ज्योतिषां स्थानमाप्तवान् एवं ध्रुवो महातेजा द्वादशाक्षरविद्यया

विष्णूची आज्ञा मिळाल्यावर, तेजस्वी ध्रुवाने द्वादशाक्षरी मंत्राच्या सामर्थ्याने तेजस्वी लोकांमध्ये आपले स्थान मिळवले.

अवाप महतीं सिद्धिम् एतत्ते कथितं मया

त्याने मोठी सिद्धी प्राप्त केली; हे मी तुला सांगितले आहे.

तस्माद्यो वासुदेवाय प्रणामं कुरुते नरः स याति ध्रुवसालोक्यं ध्रुवत्वं तस्य तत्तथा

म्हणून जो कोणी वासुदेवाला नमस्कार करतो, तो ध्रुवाच्या लोकात पोहोचतो; त्याची स्थिरता ध्रुवासारखीच होते.

देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं ब्रूहि सूताद्य यथाक्रममनुत्तमम्

सूताजी, आता कृपया देव, दानव, गंधर्व, सर्प आणि राक्षस यांची उत्तम उत्पत्ती योग्य क्रमाने सांग.

संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात् पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा

पूर्वीची सृष्टी संकल्प, दर्शन आणि स्पर्शातून झाली असे सांगितले जाते; प्रचेतसपुत्र दक्षानंतर सृष्टी मैथुनाने वाढली.

यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान् न वृद्धिमगमल्लोकस् तदा मैथुनयोगतः

दक्ष देव, ऋषी आणि सर्पांची निर्मिती करत असताना, लोकांची वाढ झाली नाही; मग मैथुनयोगाने वाढ झाली.

दक्षः पुत्रसहस्राणि पञ्च सूत्यामजीजनत् तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

दक्षाने जन्माने पाच हजार पुत्र उत्पन्न केले; त्यांना पाहून, विविध प्रजांची निर्मिती करण्याची इच्छा त्याला झाली.

नारदः प्राह हर्यश्वान् दक्षपुत्रान् समागतान् भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्ध्वमध एव च

नारदांनी एकत्र जमलेल्या दक्षपुत्र हर्यश्वांना सांगितले: 'वर, खाली आणि सर्वत्र पृथ्वीचे स्वरूप जाणून घ्या.'

ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वं मुनिसत्तमाः ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम्

'म्हणून, हे श्रेष्ठ मुनींनो, सृष्टी सविस्तर करा.' ही वचने ऐकून, ते सर्व दिशांना निघून गेले.

अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रादिव सिन्धवः हर्यश्वेषु च नष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः

आजही ते परत आले नाहीत, जसे नद्या समुद्रात विलीन होतात; हर्यश्व हरवले तेव्हा दक्ष प्रजापतीने पुन्हा—

सूत्यामेव च पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टिहेतवः

त्या प्रभूने पुन्हा जन्माने हजार पुत्र उत्पन्न केले; ते शबल नावाने ओळखले गेले, हे ऋषींनो, सृष्टीसाठी एकत्र आले होते.

नारदो ऽनुगतान्प्राह पुनस्तान्सूर्यवर्चसः भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄन् पुनः पुनः

नारदांनी सूर्यसमान तेजस्वी त्या शबलांना पुन्हा सांगितले: 'पृथ्वीचे स्वरूप जाणून, वारंवार आपल्या भावांची आठवण ठेवा.'

आगत्य वाथ सृष्टिं वै करिष्यथ विशेषतः ते ऽपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रातृगतिं तथा

‘मग परत येऊन सृष्टी सविस्तर करा.’ तेही त्याच मार्गाने गेले, जसे त्यांचे भाऊ गेले होते.

ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिकन्याः प्रजापतिः वैरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा

तेही हरवल्यावर, प्रचेतसपुत्र प्रजापती दक्षाने वैरिणीच्या पोटी साठ कन्या उत्पन्न केल्या.

प्रादात्स दशकं धर्मे कश्यपाय त्रयोदश विंशत्सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये

त्याने दहा कन्या धर्माला, तेरा कश्यपाला, सत्तावीस सोमाला आणि चार अरिष्टनेमिला दिल्या.

द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां नामानि विस्तरात्

त्याने दोन भृगुपुत्राला, दोन बुद्धिमान कृशाश्वाला आणि दोन अङ्गिरसालाही दिल्या; त्यांच्या नावांची सविस्तर माहिती आहे.

शृणुध्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः मरुत्वती वसूर् यामिर् लम्बा भानुररुन्धती

आता देवमातांची प्रजेची विस्ताराची सुरुवात ऐका: मरुत्वती, वसू, यामी, लांबा, भानू आणि अरुंधती.

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी धर्मपत्न्यः समाख्यातास् तासां पुत्रान्वदामि वः

संकल्पा, मुहूर्ता, साध्या, विश्वा आणि भामिनी या धर्माच्या पत्नी म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांच्या मुलांची माहिती मी तुम्हाला सांगतो.

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस् तथा

विश्वेच्या पोटी विश्वदेव जन्मले; साध्येने साध्यांना जन्म दिला; मरुत्वतीच्या पोटी मरुत जन्मले; आणि वसुंचे पुत्र म्हणजे वसु होत.

भानोस्तु भानवः प्रोक्ता मुहूर्ताया मुहूर्तकाः लम्बाया घोषनामानो नागवीथिस्तु यामिजः

भानूचे पुत्र भानव म्हणून ओळखले जातात; मुहूर्तेचे पुत्र मुहूर्तक; लांबेच्या पोटी घोषनामान जन्मला, आणि नागवीथीचा पुत्र यामिज आहे.

संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसर्गं वदामि वः ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्

संकल्पेचा पुत्र संकल्प आहे; आता मी वसुंच्या उत्पत्तीची माहिती सांगतो. जे तेजस्वी देव सर्व दिशांना व्यापून आहेत, ते वसु आहेत.

वसवस्ते समाख्याताः सर्वभूतहितैषिणः आपो ध्रुवश् च सोमश् च धरश्चैवानिलो ऽनलः

वसु हे सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी कार्य करणारे म्हणून ओळखले जातात. आप, ध्रुव, सोम, धर, अनिल आणि अनल हे त्यांचे नावे आहेत.

प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः सभैरवः

प्रत्युष आणि प्रभास हे देखील वसु आहेत. असे आठ वसु म्हणून प्रसिद्ध आहेत. अजयकपाद, अहिर्बुध्न्य, विरूपाक्ष आणि सभैरव,

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यंबकश् च सुरेश्वरः सावित्रश् च जयन्तश् च पिनाकी चापराजितः

हर, बहुरूप, त्र्यंबक, सुरेश्वर, सावित्र, जयंत, पिनाकी आणि अपराजित,

एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकम्

हे एकूण अकरा रुद्र गणांचे स्वामी म्हणून ओळखले जातात. आता मी कश्यपाच्या पत्नींपासून जन्मलेल्या पुत्र आणि नातवांची माहिती सांगतो.

अदितिश् च दितिश्चैव अरिष्टा सुरसा मुनिः सुरभिर् विनता ताम्रा तद्वत् क्रोधवशा इला

अदिती, दिती, अरिष्टा, सुरसा, मुनी, सुरभि, विनता, ताम्रा, क्रोधवशा आणि इला,

कद्रूस्त्विषा दनुस्तद्वत् तासां पुत्रान्वदामि वः तुषिता नाम ये देवाश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

कद्रू, त्विषा आणि दनु; त्यांच्या मुलांची माहिती मी सांगतो. चाक्षुष मनुच्या काळात तुषित नावाचे देव जन्मले.