लिङ्गपुराणम्

आराध्य जगतामीशं केशवं क्लेशनाशनम् दक्षिणाङ्गभवं शंभोर् महादेवस्य धीमतः

संपूर्ण जगाचा स्वामी, केशव, जो सर्व दुःखांचा नाश करणारा आहे आणि महादेवाच्या उजव्या बाजूने उत्पन्न झाला आहे, त्याची भक्ती कर.

जप नित्यं महाप्राज्ञ सर्वपापविनाशनम् इष्टदं परमं शुद्धं पवित्रममलं परम्

हे महाबुद्धीमान, सर्व पापांचा नाश करणारा, इच्छा पूर्ण करणारा, अत्यंत पवित्र, निर्मळ आणि श्रेष्ठ असा मंत्र नेहमी जप.

ब्रूहि मन्त्रमिमं दिव्यं प्रणवेन समन्वितम् नमो ऽस्तु वासुदेवाय इत्येवं नियतेन्द्रियः

हा दिव्य मंत्र, प्रणवासह, उच्चार – 'वासुदेवाला नमस्कार असो' – आणि आपली इंद्रिये संयमित ठेव.

ध्यायन्सनातनं विष्णुं जपहोमपरायणः इत्युक्तः प्रणिपत्यैनं विश्वामित्रं महायशाः

सनातन विष्णूचे ध्यान करत, जप आणि होम यांना समर्पित राहून, त्या तेजस्वी पुरुषाने विश्वामित्रांना वंदन करून त्यांना उत्तर दिले.

प्राङ्मुखो नियतो भूत्वा जजाप प्रीतमानसः शाकमूलफलाहारः संवत्सरमतन्द्रितः

पूर्वेकडे तोंड करून, नियमाने, आनंदी मनाने, फक्त कंदमुळं, फळं आणि भाज्या खाऊन, तो अखंड वर्षभर थकवा न येता जप करत राहिला.

जजाप मन्त्रमनिशम् अजस्रं स पुनः पुनः वेताला राक्षसा घोराः सिंहाद्याश् च महामृगाः

तो दिवस-रात्र, थांबता न थांबता, पुन्हा पुन्हा मंत्राचा जप करत राहिला; तेव्हा भयावह वेताळ, राक्षस आणि सिंहासारखे मोठे वन्य प्राणी त्याच्याजवळ आले.

तमभ्ययुर्महात्मानं बुद्धिमोहाय भीषणाः जपन् स वासुदेवेति न किंचित् प्रत्यपद्यत

ते भयंकर जीव त्याच्या मनाला गोंधळवण्यासाठी त्या महात्म्याजवळ आले; पण तो 'वासुदेव' म्हणत जप करत राहिला आणि त्याचा काहीही परिणाम झाला नाही.

सुनीतिर् अस्य या माता तस्या रूपेण संवृता पिशाचि समनुप्राप्ता रुरोद भृशदुःखिता

त्याची आई सूनिती, तिच्या रूपात एक पिशाच्च बनून आली आणि ती फार दुःखी होऊन रडू लागली.

मम त्वमेकः पुत्रो ऽसि किमर्थं क्लिश्यते भवान् मामनाथामपहाय तप आस्थितवानसि

तू माझा एकुलता एक मुलगा आहेस—मग असा का त्रास सहन करतोस? तुझ्या असहाय्य आईला सोडून तू हे तप का धरलेस?

एवमादीनि वाक्यानि भाषमाणां महातपाः अनिरीक्ष्यैव हृष्टात्मा हरेर्नाम जजाप सः

ती अशी अनेक बोल बोलत असताना, तो महान तपस्वी तिच्याकडे न पाहता, आनंदी मनाने हरिचे नाव जपतच राहिला.

ततः प्रशेमुः सर्वत्र विघ्नरूपाणि तत्र वै ततो गरुडमारुह्य कालमेघसमद्युतिः

मग त्या ठिकाणी सर्व अडथळे नाहीसे झाले; त्यानंतर काळ्या मेघासारखा तेजस्वी विष्णू गरुडावर बसून तेथे आला.

सर्वदेवैः परिवृतः स्तूयमानो महर्षिभिः आययौ भगवान्विष्णुः ध्रुवान्तिकम् अरातिहा

सर्व देवांनी वेढलेला, मोठ्या ऋषींकडून स्तुती मिळवत, शत्रूंचा नाश करणारा भगवान विष्णू ध्रुवाजवळ आला.

समागतं विलोक्याथ को ऽसावित्येव चिन्तयन् पिबन्निव हृषीकेशं नयनाभ्यां जगत्पतिम्

तो जवळ येताना पाहून, 'हा कोण?' असे मनात विचार करत, ध्रुवा डोळ्यांनी जगाचा स्वामी हृषीकेश याच्याकडे तृष्णेने पाहू लागला.

जपन् स वासुदेवेति ध्रुवस्तस्थौ महाद्युतिः शङ्खप्रान्तेन गोविन्दः पस्पर्शास्यं हि तस्य वै

ध्रुवा तेजाने उजळून, 'वासुदेव' जपत उभा राहिला; गोविंदाने आपल्या शंखाच्या टोकाने त्याच्या चेहऱ्याला स्पर्श केला.

ततः स परमं ज्ञानम् अवाप्य पुरुषोत्तमम् तुष्टाव प्राञ्जलिर्भूत्वा सर्वलोकेश्वरं हरिम्

मग त्याने परम ज्ञान आणि श्रेष्ठ पुरुषत्व मिळवून, हात जोडून सर्व लोकांचा स्वामी असलेल्या हरिची स्तुती केली.

प्रसीद देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर लोकात्मन् वेदगुह्यात्मन् त्वां प्रपन्नो ऽस्मि केशव

देवतांचा देव, शंख, चक्र आणि गदा धारण करणारा, जगाचा आत्मा, वेदांचा गूढार्थ जाणणारा केशवा, मी तुझ्या शरण आलो आहे—कृपा कर.

न विदुस्त्वां महात्मानं सनकाद्या महर्षयः तत्कथं त्वामहं विद्यां नमस्ते भुवनेश्वर

सनक वगैरे मोठे ऋषीही तुला ओळखू शकत नाहीत, मग मी तुला कसा ओळखू? जगाच्या स्वामी, तुला नमस्कार.

तमाह प्रहसन्विष्णुर् एहि वत्स ध्रुवो भवान् स्थानं ध्रुवं समासाद्य ज्योतिषाम् अग्रभुग् भव

विष्णू हसत म्हणाला: 'आ रे ध्रुवा, तू आता हे अढळ स्थान मिळवून, तारकांमध्ये सर्वात श्रेष्ठ हो.'

मात्रा त्वं सहितस्तत्र ज्योतिषां स्थानमाप्नुहि मत्स्थानमेतत्परमं ध्रुवं नित्यं सुशोभनम्

इथे, तुझ्या आईसह, तू तारकांचे स्थान मिळव; हेच माझे सर्वोच्च, शाश्वत आणि सुंदर निवासस्थान आहे.

तपसाराध्य देवेशं पुरा लब्धं हि शङ्करात् वासुदेवेति यो नित्यं प्रणवेन समन्वितम्

पूर्वी तप करून, देवांचा स्वामी शंकर यांना संतुष्ट करून, हे मिळवले होते: जो नेहमी प्रणवासह 'वासुदेव' जपतो—

नमस्कारसमायुक्तं भगवच्छब्दसंयुतम् जपेदेवं हि यो विद्वान् ध्रुवं स्थानं प्रपद्यते

—नमस्कार आणि 'भगवंत' या शब्दासह, भक्तीने जो ज्ञानी जप करतो, तो ध्रुवाचे अढळ स्थान प्राप्त करतो.

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः मात्रा सह ध्रुवं सर्वे तस्मिन् स्थाने न्यवेशयन्

त्यावेळी सर्व देव, गंधर्व, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी, त्यांच्या मातांसह, त्या ठिकाणी ठामपणे स्थिर झाले.

विष्णोराज्ञां पुरस्कृत्य ज्योतिषां स्थानमाप्तवान् एवं ध्रुवो महातेजा द्वादशाक्षरविद्यया

विष्णूची आज्ञा मिळाल्यावर, तेजस्वी ध्रुवाने द्वादशाक्षरी मंत्राच्या सामर्थ्याने तेजस्वी लोकांमध्ये आपले स्थान मिळवले.

अवाप महतीं सिद्धिम् एतत्ते कथितं मया

त्याने मोठी सिद्धी प्राप्त केली; हे मी तुला सांगितले आहे.

तस्माद्यो वासुदेवाय प्रणामं कुरुते नरः स याति ध्रुवसालोक्यं ध्रुवत्वं तस्य तत्तथा

म्हणून जो कोणी वासुदेवाला नमस्कार करतो, तो ध्रुवाच्या लोकात पोहोचतो; त्याची स्थिरता ध्रुवासारखीच होते.

देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं ब्रूहि सूताद्य यथाक्रममनुत्तमम्

सूताजी, आता कृपया देव, दानव, गंधर्व, सर्प आणि राक्षस यांची उत्तम उत्पत्ती योग्य क्रमाने सांग.

संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात् पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा

पूर्वीची सृष्टी संकल्प, दर्शन आणि स्पर्शातून झाली असे सांगितले जाते; प्रचेतसपुत्र दक्षानंतर सृष्टी मैथुनाने वाढली.

यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान् न वृद्धिमगमल्लोकस् तदा मैथुनयोगतः

दक्ष देव, ऋषी आणि सर्पांची निर्मिती करत असताना, लोकांची वाढ झाली नाही; मग मैथुनयोगाने वाढ झाली.

दक्षः पुत्रसहस्राणि पञ्च सूत्यामजीजनत् तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

दक्षाने जन्माने पाच हजार पुत्र उत्पन्न केले; त्यांना पाहून, विविध प्रजांची निर्मिती करण्याची इच्छा त्याला झाली.