लिङ्गपुराणम्

जातूकर्ण्यो हरिः साक्षात् कृष्णद्वैपायनो मुनिः व्यासास्त्वेते च शृण्वन्तु कलौ योगेश्वरान् क्रमात्

जातूर्न्य, हरि प्रत्यक्ष, कृष्णद्वैपायन मुनी; हे सर्व व्यास आहेत. आता कलियुगातील योगेश्वरांची नावे ऐका.

असंख्याता हि कल्पेषु विभोः सर्वान्तरेषु च कलौ रुद्रावताराणां व्यासानां किल गौरवात्

कल्प आणि सर्व युगांत प्रभू, रुद्र आणि व्यास यांचे असंख्य अवतार आहेत, विशेषतः कलियुगात, आदरापोटी.

वैवस्वतान्तरे कल्पे वाराहे ये च तान् पुनः अवतारान् प्रवक्ष्यामि तथा सर्वान्तरेषु वै

वैवस्वत मन्वंतरात, वराहकल्पात आणि सर्व कल्पांत मी पुन्हा त्या अवतारांची नावे सांगतो.

मन्वन्तराणि वाराहे वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् तथैव चोर्ध्वकल्पेषु सिद्धान्वैवस्वतान्तरे

आता वराहकल्पातील मन्वंतरांची आणि तसेच वरच्या कल्पांतील व वैवस्वत मन्वंतरातील सिद्धांची नावे सांग.

मनुः स्वायम्भुवस्त्वाद्यस् ततः स्वारोचिषो द्विजाः उत्तमस्तामसश्चैव रैवताश्चाक्षुषस् तथा

स्वायंभुव मनु पहिले, मग स्वरौचिष, उत्तम, तामस, रैवत आणि चाक्षुष हे मनु आहेत.

वैवस्वतश् च सावर्णिर् धर्मः सावर्णिकः पुनः पिशङ्गश्चापिशङ्गाभः शबलो वर्णकस् तथा

वैवस्वत, सावर्णी, धर्म सावर्णिक, पिशंग, अपिशंगाभ, शबल आणि वर्णक हेही मनु आहेत.

औकारान्ता अकाराद्या मनवः परिकीर्तिताः श्वेतः पाण्डुस् तथा रक्तस् ताम्रः पीतश्च कापिलः

‘औ’ ने संपणारे आणि ‘अ’ ने सुरू होणारे मनु असे आहेत: श्वेत, पांडू, रक्त, ताम्र, पीत आणि कापिल.

कृष्णः श्यामस् तथा धूम्रः सुधूम्रश् च द्विजोत्तमाः अपिशङ्गः पिशङ्गश् च त्रिवर्णः शबलस् तथा

कृष्ण, श्याम, धूम्र, सुधूम्र, अपिशंग, पिशंग, त्रिवर्ण आणि शबल — हे सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, या नावांनी ओळखले जातात.

कालंधुरस्तु कथिता वर्णतो मनवः शुभाः नामतो वर्णतश्चैव वर्णतः पुनरेव च

कलंधुर नावाने आणि त्यांच्या वर्णानुसार हे शुभ मनु सांगितले गेले आहेत; नावाने, वर्णाने आणि पुन्हा वर्णानुसार त्यांना ओळखले जाते.

स्वरात्मानः समाख्याताश् चान्तरेशाः समासतः वैवस्वत ऋकारस्तु मनुः कृष्णः सुरेश्वरः

स्वरस्वरूप असणारे आणि अंतर्यामी प्रभूंची संक्षिप्तपणे नावे सांगितली आहेत — वैवस्वत, ऋकार, मनु, कृष्ण आणि सुरेश्वर.

सप्तमस्तस्य वक्ष्यामि युगावर्तेषु योगिनः समतीतेषु कल्पेषु तथा चानागतेषु वै

या सर्व योग्यांपैकी सातव्या योग्याबद्दल मी सांगणार आहे, जे युगांच्या फेरफारात, गेलेल्या कल्पांमध्ये आणि येणाऱ्या कल्पांमध्ये होते.

वाराहः साम्प्रतं ज्ञेयः सप्तमान्तरतः क्रमात् योगावतारांश् च विभोः शिष्याणां संततिस् तथा

सध्या सातव्या काळात वाराह ओळखावा; तसेच प्रभूंचे योगावतार आणि त्यांच्या शिष्यांची परंपरा देखील लक्षात घ्यावी.

सम्प्रेक्ष्य सर्वकालेषु तथावर्तेषु योगिनाम् आद्ये श्वेतः कलौ रुद्रः सुतारो मदनस् तथा

सर्व काळात आणि योग्यांच्या युगांमध्ये पाहिल्यावर, पहिल्या युगात श्वेत, कलियुगात रुद्र, तसेच सुतार आणि मदन हे होते.

सुहोत्रः कङ्कणश्चैव लोकाक्षिर् मुनिसत्तमाः जैगीषव्यो महातेजा भगवान् दधिवाहनः

सुवोत्र, कंकण, लोकाक्षी हे श्रेष्ठ ऋषी, तेजस्वी जैगीषव्य आणि भगवंत दधिवाहन हे देखील होते.

ऋषभश् च मुनिर्धीमान् उग्रश्चात्रिः सुबालकः गौतमश्चाथ भगवान् सर्वदेवनमस्कृतः

धीर ऋषभ, उग्र, अत्रि, सुबालक, गौतम आणि सर्व देवांनी वंदन केलेले भगवंत हे होते.

वेदशीर्षश् च गोकर्णो गुहावासी शिखण्डभृत् जटामाल्यट्टहासश् च दारुको लाङ्गली तथा

वेदशिर, गोकर्ण, गुहेत राहणारा, शिखा धारण करणारा, जटामाळी, ट्टहास, दारुक आणि लांगली हे देखील होते.

महाकायमुनिः शूली दण्डी मुण्डीश्वरः स्वयम् सहिष्णुः सोमशर्मा च नकुलीशो जगद्गुरुः

महाकाय ऋषी, शूली, दंडी, स्वतः मुंडीश्वर, सहिष्णु, सोमशर्मा, नकुलीश आणि जगाचा गुरु हे होते.

वैवस्वते ऽन्तरे सम्यक् प्रोक्ता हि परमात्मनः योगाचार्यावतारा ये सर्वावर्तेषु सुव्रताः

वैवस्वत मनुच्या काळात, सर्व युगांमध्ये उत्तम व्रत पाळणारे योगाचार्य अवतार हे परमात्म्याचे म्हणून योग्य प्रकारे सांगितले गेले आहेत.

व्यासाश्चैवं मुनिश्रेष्ठा द्वापरे द्वापरे त्विमे योगेश्वराणां चत्वारः शिष्याः प्रत्येकमव्ययाः

द्वापरयुगात व्यास आणि श्रेष्ठ ऋषी, तसेच द्वापरयुगात योगेश्वरांचे चार शिष्य, प्रत्येक अपराजित, हे होते.

श्वेतः श्वेतशिखण्डी च श्वेताश्वः श्वेतलोहितः दुन्दुभिः शतरूपश् च ऋचीकः केतुमांस् तथा

श्वेत, श्वेतशिखंडी, श्वेताश्व, श्वेतलोहित, दुंदुभी, शतरूप, ऋचीक आणि केतुमान हे देखील होते.

विशोकश्च विकेशश् च विपाशः पापनाशनः सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दमो दुरतिक्रमः

विशोक, विकेश, विपाश, पापनाशक, सुमुख, दुर्मुख, दुर्दम आणि दुरतिक्रम हे होते.

सनकश् च सनन्दश् च प्रभुर्यश् च सनातनः ऋभुः सनत्कुमारश् च सुधामा विरजास् तथा

सनक, सनंद, प्रभू, सनातन, ऋभु, सनत्कुमार, सुधामा आणि विरज हे देखील होते.

शङ्खपाद् वैरजश्चैव मेघः सारस्वतस् तथा सुवाहनो मुनिश्रेष्ठो मेघवाहो महाद्युतिः

शंखपाद, वैरज, मेघ, सारस्वत, सुवाहन श्रेष्ठ ऋषी, मेघवाह हा महातेजस्वी होता.

कपिलश्चासुरिश्चैव तथा पञ्चशिखो मुनिः वाल्कलश् च महायोगी धर्मात्मानो महौजसः

कपिल, आसुरी, पंचशिख ऋषी, वाळकल हा महान योगी, धर्मात्मा आणि महातेजस्वी होता.

पराशरश् च गर्गश् च भार्गवश्चाङ्गिरास् तथा बलबन्धुर् निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः

पराशर, गर्ग, भार्गव, आंगिरस, बलबंधु, निरामित्र, केतुष्यृंग आणि तपोधन हे देखील होते.

लम्बोदरश् च लम्बश्च लम्बाक्षो लम्बकेशकः सर्वज्ञः समबुद्धिश् च साध्यः सर्वस्तथैव च

तो लांबोदऱ, लांबा, लांबाक्ष, लांबकेशक, सर्वज्ञ, समदृष्टी असणारा, साध्य आणि सर्व असा आहे.

सुधामा काश्यपश्चैव वासिष्ठो विरजास् तथा अत्रिर् देवसदश्चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः कुणिश् च कुणिबाहुश् च कुशरीरः कुनेत्रकः

सुधामा, काश्यप, वसिष्ठ, विरजा, अत्री, देवसद, श्रवण, श्रविष्ठक, कुणी, कुनीबाहु, कुशरीर आणि कुनेत्रक हे आहेत.

कश्यपो ऽप्युशनाश्चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः उतथ्यो वामदेवश् च महायोगो महाबलः

काश्यप, उशन, च्यवन, बृहस्पती, उतथ्य, वामदेव, महान योगी आणि महाबळवान हे आहेत.

वाचश्रवाः सुधीकश्च श्यावाश्वश् च यतीश्वरः हिरण्यनाभः कौशल्यो लोगाक्षिः कुथुमिस् तथा

वाचश्रवा, सुधीक, श्यावाश्व, यतीश्वर, हिरण्यनाभ, कौशल्य, लोगाक्षी आणि कुथुमी हे सुद्धा आहेत.