लिङ्गपुराणम्

दक्षिणायनमार्गस्थो यदा चरति रश्मिवान् ग्रहाणां चैव सर्वेषां सूर्यो ऽधस्तात् प्रसर्पति

जेव्हा तेजस्वी सूर्य दक्षिणमार्गावर फिरतो, तेव्हा तो सर्व ग्रहांच्या खाली जातो.

विस्तीर्णं मण्डलं कृत्वा तस्योर्ध्वं चरते शशी नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं सोमादूर्ध्वं प्रसर्पति

मोठा वर्तुळ करून चंद्र त्याच्या वर फिरतो; सर्व नक्षत्रांचे वर्तुळ चंद्राच्या वर फिरते.

नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्ध्वं बुधादूर्ध्वं तु भार्गवः वक्रस्तु भार्गवादूर्ध्वं वक्राद् ऊर्ध्वं बृहस्पतिः

नक्षत्रांपेक्षा वर बुध आहे; बुधाच्या वर भृगुपुत्र; भृगुपुत्राच्या वर मंगळ; मंगळाच्या वर बृहस्पती.

तस्माच्छनैश्चरश्चोर्ध्वं तस्मात्सप्तर्षिमण्डलम् ऋषीणां चैव सप्तानां ध्रुवस्योर्ध्वं व्यवस्थितिः

म्हणून हळूहळू फिरणाऱ्या ग्रहांच्या वर सप्तर्षींचं स्थान आहे, आणि त्या सप्तर्षींच्या वर ध्रुवाचं अढळ स्थान आहे.

तं विष्णुलोकं परमं ज्ञात्वा मुच्येत किल्बिषात् द्विगुणेषु सहस्रेषु योजनानां शतेषु च

तो विष्णूचा परम लोक ओळखला की मनुष्य पापातून मुक्त होतो; तो लोक दोन हजार एकशे योजनांवर आहे.

ग्रहनक्षत्रतारासु उपरिष्टाद्यथाक्रमम् ग्रहाश् च चन्द्रसूर्यौ च युतौ दिव्येन तेजसा

ग्रह, नक्षत्रं आणि ताऱ्यांच्या वर, योग्य क्रमाने, ग्रह आहेत आणि चंद्रसूर्य दोघेही दिव्य तेजाने युक्त आहेत.

नित्यमृक्षेषु युज्यन्ते गच्छन्तो ऽहर्निशं क्रमात् ग्रहनक्षत्रसूर्यास् ते नीचोच्चऋजुसंस्थिताः

हे नेहमी नक्षत्रांशी जोडलेले असतात आणि दिवस-रात्र क्रमाने फिरतात; ग्रह, नक्षत्रं आणि सूर्य हे कधी नीच, कधी उच्च, तर कधी सरळ स्थानी असतात.

समागमे च भेदे च पश्यन्ति युगपत्प्रजाः ऋतवः षट् स्मृताः सर्वे समागच्छन्ति पञ्चधा

त्यांच्या एकत्र येण्या आणि वेगळ्या होण्याच्या वेळी लोक त्यांना एकाच वेळी पाहतात; सर्व सहा ऋतू पाच प्रकारे एकत्र येतात असं मानलं जातं.

परस्परास्थिता ह्येते युज्यन्ते च परस्परम् असंकरेण विज्ञेयस् तेषां योगस्तु वै बुधैः

हे एकमेकांशी जोडलेले असून, एकमेकांशी एकत्र येतात; त्यांच्या संयोगात गोंधळ नसतो, हे ज्ञानी लोक ओळखतात.

एवं संक्षिप्य कथितं ग्रहाणां गमनं द्विजाः भास्करप्रमुखानां च यथादृष्टं यथाश्रुतम्

असा हा सूर्यप्रमुख ग्रहांचा गतीचा संक्षिप्त वर्णन, जसं पाहिलं आणि ऐकलं तसं, द्विजांनो सांगितलं आहे.

ग्रहाधिपत्ये भगवान् ब्रह्मणा पद्मयोनिना अभिषिक्तः सहस्रांशू रुद्रेण तु यथा गुहः

ग्रहांच्या अधिपत्यावर ब्रह्मा, कमळातून जन्मलेला, भगवंताचा अभिषेक करतो आणि सहस्रकिरणांनी युक्त असलेल्या सूर्याचा रुद्राने, जसं गुहाचा केला.

तस्माद्ग्रहार्चना कार्या अग्नौ चोद्यं यथाविधि आदित्यग्रहपीडायां सद्भिः कार्यार्थसिद्धये

म्हणून, सूर्य किंवा ग्रहांच्या पीडेमुळे इच्छित फल मिळवण्यासाठी सज्जनांनी ग्रहांची पूजा करावी आणि विधिप्रमाणे अग्नीत होम करावा.

अभ्यषिञ्चत्कथं ब्रह्मा चाधिपत्ये प्रजापतिः देवदैत्यमुखान् सर्वान् सर्वात्मा वद सांप्रतम्

ब्रह्मा, प्रजापती, देव, दैत्य आणि सर्व जीवांचं अधिपत्य कसं दिलं, हे सर्वात्मा, आता सांग.

ग्रहाधिपत्ये भगवान् अभ्यषिञ्चद्दिवाकरम् ऋक्षाणामोषधीनां च सोमं ब्रह्मा प्रजापतिः

ग्रहांच्या अधिपत्यावर भगवंताने सूर्याचा अभिषेक केला; ब्रह्मा, प्रजापती, यांनी सोमाचा ताऱ्यांचा आणि औषधींचा अधिपती केला.

अपां च वरुणं देवं धनानां यक्षपुङ्गवम् आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनां पावकं तथा

पाण्यांमध्ये वरुणाला, धनांमध्ये कुबेराला, आदित्यांमध्ये विष्णूला आणि वसूंमध्ये पावकाला अधिपती केलं.

प्रजापतीनां दक्षं च मरुतां शक्रमेव च दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादं दैत्यपुङ्गवम्

प्रजापतींमध्ये दक्षाला, मरुतांमध्ये शक्राला, आणि दैत्य-दानवांमध्ये प्रल्हाद या श्रेष्ठ दैत्याला अधिपती केलं.

धर्मं पितॄणाम् अधिपं निरृतिं पिशिताशिनाम् रुद्रं पशूनां भूतानां नन्दिनं गणनायकम्

पितरांमध्ये धर्माला, मांसभक्षकांमध्ये निरृतिला, पशूंमध्ये रुद्राला, आणि भूतांमध्ये नंदी या गणनायकाला अधिपती केलं.

वीराणां वीरभद्रं च पिशाचानां भयंकरम् मातॄणां चैव चामुण्डां सर्वदेवनमस्कृताम्

वीरांमध्ये वीरभद्राला, पिशाच्चांमध्ये भयंकराला, आणि मातांमध्ये सर्व देवांनी पूजिलेली चामुंडा हिला अधिपती केलं.

रुद्राणां देवदेवेशं नीललोहितमीश्वरम् विघ्नानां व्योमजं देवं गजास्यं तु विनायकम्

रुद्रांमध्ये देवदेवेश्वर नीललोहित या ईश्वराला, विघ्नांमध्ये आकाशातून जन्मलेल्या गजास्य विनायकाला अधिपती केलं.

स्त्रीणां देवीमुमां देवीं वचसां च सरस्वतीम् विष्णुं मायाविनां चैव स्वात्मानं जगतां तथा

स्त्रियांमध्ये उमा या देवीला, वाणीमध्ये सरस्वतीला, मायावींमध्ये विष्णूला, आणि जगांचा आत्मा स्वतःला अधिपती केलं.

हिमवन्तं गिरीणां तु नदीनां चैव जाह्नवीम् समुद्राणां च सर्वेषाम् अधिपं पयसां निधिम्

पर्वतांमध्ये हिमवंताला, नद्यांमध्ये जाह्नवीला, आणि सर्व समुद्रांचा, पाण्याचा खजिना असलेल्या समुद्राला अधिपती केलं.

वृक्षाणां चैव चाश्वत्थं प्लक्षं च प्रपितामहः

वृक्षांमध्ये प्रपितामहाने अश्वत्थ आणि प्लक्ष हे निर्माण केले.

गन्धर्वविद्याधरकिन्नराणाम् ईशं पुनश् चित्ररथं चकार नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमुग्रवीर्यम्

गंधर्व, विद्याधर आणि किन्नर यांचा राजा चित्ररथ ठरवला; नागांचा बलवान राजा वासुकी केला आणि सर्पांचा बलवान अधिपती तक्षक नेमला.

सुपर्णमीशं पततामथाश्वराजानमुच्चैःश्रवसं चकार

पक्ष्यांचा स्वामी सुपर्ण केला आणि घोड्यांचा राजा उच्चैःश्रवस नेमला.

सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च मृगाधिपानां शरभं चकार सेनाधिपानां गुहमप्रमेयं श्रुतिस्मृतीनां लकुलीशमीशम्

प्राण्यांचा राजा सिंह केला, गायींचा वृषभ नेमला, वन्य प्राण्यांचा अधिपती शरभ केला, सेनापती म्हणून अगाध गुह नेमला आणि श्रुती-स्मृतींचा स्वामी लकुलीश केला.

अभ्यषिञ्चत्सुधर्माणं तथा शङ्खपदं दिशाम् केतुमन्तं क्रमेणैव हेमरोमाणमेव च

सुधर्मा, मग शंखपद, नंतर केतुमंत आणि शेवटी हेमरोम यांना एकामागून एक अभिषेक केला.

पृथिव्यां पृथुमीशानं सर्वेषां तु महेश्वरम् चतुर्मूर्तिषु सर्वज्ञं शङ्करं वृषभध्वजम्

पृथ्वीवर पृथूला स्वामी केले, सर्वांचा महेश्वर नेमला आणि चार रूपांमध्ये सर्वज्ञ, वृषभध्वज असलेला शंकर नेमला.

प्रसादाद्भगवाञ्छम्भोश् चाभ्यषिञ्चद्यथाक्रमम् पुराभिषिच्य पुण्यात्मा रराज भुवनेश्वरः

भगवान शंभूच्या कृपेने त्यांना योग्य क्रमाने अभिषेक केला; पूर्वी अभिषेक करून पुण्यात्मा भुवनांचा स्वामी तेजाने उजळला.

एतद्वो विस्तरेणैव कथितं मुनिपुङ्गवाः अभिषिक्तास्ततस्त्वेते विशिष्टा विश्वयोनिना

हे श्रेष्ठ ऋषींनो, हे सर्व मी तुम्हाला विस्ताराने सांगितले; विश्वाचा मूळ कारण असलेल्या त्याने या सर्वांचा अभिषेक केला आणि म्हणून हे विशेष ठरले.