लिङ्गपुराणम्

एते वसन्ति वै सूर्ये सप्तकास्ते चतुर्दश चतुर्दशसु सर्वेषु गणा मन्वन्तरेष्विह

हे सात गट, एकूण चौदा, सूर्यामध्ये वास करतात; चौदा मन्वंतरांमध्ये हे सर्व गट येथेच असतात.

संक्षेपाद्विस्तराच्चैव यथावृत्तं यथाश्रुतम् कथितं मुनिशार्दूला देवदेवस्य धीमतः

मुनिश्रेष्ठा, मी देवांचा देव असलेल्या बुद्धिमान प्रभूची कथा संक्षेपाने आणि विस्ताराने, जशी घडली आणि जशी ऐकली, तशी सांगितली आहे.

एते देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु स्थानाभिमानिनो ह्येते गणा द्वादश सप्तकाः

हे देव, आपल्या स्थानावर प्रेम करणारे, सूर्यामध्ये राहतात; प्रत्येक सात जणांचा गट दोन दोन महिने अनुक्रमे राहतो; असे बारा गट आहेत.

इत्येष एकचक्रेण सूर्यस्तूर्णं रथेन तु हरितैरक्षरैरश्वैः सर्पते ऽसौ दिवाकरः

असा हा दिवाकर एकच चाक असलेल्या रथाने, हिरव्या आणि अमर घोड्यांनी ओढला जाऊन, वेगाने फिरतो.

अहोरात्रं रथेनासाव् एकचक्रेण तु भ्रमन् सप्तद्वीपसमुद्राङ्गां सप्तभिः सर्पते दिवि

एकचाकी रथाने फिरत, तो दिवस-रात्र सात घोड्यांनी आकाशात सात द्वीप आणि समुद्र यांना व्यापून जातो.

वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि निशाकरः त्रिचक्रोभयतो ऽश्वश् च विज्ञेयस्तस्य वै रथः

रात्रीचा स्वामी चंद्र, आपल्या मार्गावरून ताऱ्यांमध्ये फिरतो; त्याचा रथ तीन चाकांचा असून दोन्ही बाजूंना घोडे आहेत.

शतारैश् च त्रिभिश्चक्रैर् युक्तः शुक्लैर्हयोत्तमैः दशभिस्त्वकृशैर् दिव्यैर् असंगैस् तैर् मनोजवैः

त्याचा रथ तीनशे उत्तम, पांढरे घोडे आणि दहा बारीक, दिव्य, थकवा न येणारे, मनासारखे वेगवान घोडे यांनी जोडलेला आहे.

रथेनानेन देवैश् च पितृभिश्चैव गच्छति सोमो ह्यम्बुमयैर् गोभिः शुक्लैः शुक्लगभस्तिमान्

या रथावर देव आणि पितरांसह सोम, पांढऱ्या किरणांनी तेजस्वी होत, जलमय पांढऱ्या गायींनी ओढला जातो.

क्रमते शुक्लपक्षादौ भास्करात्परमास्थितः आपूर्यते परस्यान्तः सततं दिवसक्रमात्

शुक्ल पक्षाच्या सुरुवातीला, सूर्यापेक्षा वर जाऊन, तो दिवसागणिक हळूहळू भरू लागतो.

देवैः पीतं क्षये सोमम् आप्याययति नित्यशः पीतं पञ्चदशाहं तु रश्मिनैकेन भास्करः

कृष्ण पक्षात देवांनी प्यायलेला सोम नेहमीच भरून येतो; सूर्य एका किरणाने तो पंधरा दिवस पितो.

आपूरयन् सुषुम्नेन भागं भागमनुक्रमात् इत्येषा सूर्यवीर्येण चन्द्रस्याप्यायिता तनुः

सूर्य आपल्या सुषुम्ना किरणाने भागभागाने भरतो; अशा प्रकारे सूर्याच्या तेजाने चंद्राचे शरीर भरते.

स पौर्णमास्यां दृश्येत शुक्लः सम्पूर्णमण्डलः एवमाप्यायितं सोमं शुक्लपक्षे दिनक्रमात्

म्हणून पौर्णिमेला चंद्र पांढरा आणि पूर्ण गोल दिसतो; अशा रीतीने शुक्ल पक्षात दिवसागणिक सोम भरतो.

ततो द्वितीयाप्रभृति बहुलस्य चतुर्दशीम् पिबन्त्यम्बुमयं देवा मधु सौम्यं सुधामृतम्

मग कृष्ण पक्षाच्या दुसऱ्या दिवसापासून चौदाव्या दिवसापर्यंत देव जलमय, मधुर, सौम्य अमृत पितात.

संभृतं त्वर्धमासेन ह्य् अमृतं सूर्यतेजसा पानार्थममृतं सोमं पौर्णमास्यामुपासते

अर्ध्या महिन्यात सूर्याच्या तेजाने जमलेले अमृत देव पितात; पौर्णिमेला देव सोमरूप अमृत पिण्यासाठी पूजा करतात.

एकरात्रिं सुराः सर्वे पितृभिस्त्वृषिभिः सह सोमस्य कृष्णपक्षादौ भास्कराभिमुखस्य च

एक रात्र सर्व देव, पितर आणि ऋषींसह, कृष्ण पक्षाच्या सुरुवातीला, सूर्याच्या समोर असताना सोम पितात.

प्रक्षीयन्ते परस्यान्तः पीयमानाः कलाः क्रमात् त्रयस्त्रिंशच्छताश्चैव त्रयस्त्रिंशत्तथैव च

हळूहळू प्यायल्या जाणाऱ्या कला त्याच्या आत कमी होत जातात; त्या तीनशे तीस आणि त्याचप्रमाणे तेहतीस आहेत.

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि देवाः सोमं पिबन्ति वै एवं दिनक्रमात्पीते विबुधैस्तु निशाकरे

तेहतीस हजार देव सोम पितात; अशा प्रकारे दिवसागणिक देव चंद्रातून पितात.

पीत्वार्धमासं गच्छन्ति अमावास्यां सुरोत्तमाः पितरश्चोपतिष्ठन्ति अमावास्यां निशाकरम्

अर्धा महिना अमृत पिऊन, उत्तम देव अमावस्येला निघून जातात; आणि अमावस्येच्या दिवशी पितर चंद्राकडे येतात.

ततः पञ्चदशे भागे किंचिच्छिष्टे कलात्मके अपराह्णे पितृगणा जघन्यं पर्युपासते

मग पंधराव्या भागात थोडं उरल्यानंतर, दुपारी पितरांचा समूह त्या उरलेल्या भागाची पूजा करतो.

पिबन्ति द्विकलं कालं शिष्टा तस्य कला तु या निसृतं तदमावास्यां गभस्तिभ्यः स्वधामृतम्

ते दोन काळ अमृत पितात; आणि अमावस्येला चंद्राच्या किरणांतून जे उरलेलं बाहेर पडतं, तेच पितरांसाठीचं अमृत असतं.

मासतृप्तिमवाप्याग्र्यां पीत्वा गच्छन्ति ते ऽमृतम् पितृभिः पीयमानस्य पञ्चदश्यां कला तु या

मासभर तृप्ती मिळवून, उत्तम अमृत पिऊन, पितर निघून जातात; आणि पंधराव्या दिवशी पितरांनी प्यायलेला तो भाग,

यावत्तु क्षीयते तस्य भागः पञ्चदशस्तु सः अमावास्यां ततस्तस्या अन्तरा पूर्यते पुनः

तो पंधरावा भाग ज्या वेळेपर्यंत कमी होत जातो, अमावस्येला, त्या दरम्यान पुन्हा भरून येतो.

वृद्धिक्षयौ वै पक्षादौ षोडश्यां शशिनः स्मृतौ एवं सूर्यनिमित्तैषा पक्षवृद्धिर्निशाकरे

प्रत्येक पक्षाच्या सुरुवातीला आणि सोळाव्या दिवशी चंद्राची वाढ आणि घट लक्षात ठेवली जाते; सूर्याच्या प्रभावामुळे चंद्रात पक्षाची वाढ होते.

अष्टभिश् च हयैर्युक्तः सोमपुत्रस्य वै रथः वारितेजोमयश्चाथ पिशङ्गैश्चैव शोभनैः

सोमपुत्राचा रथ आठ घोड्यांनी जोडलेला आहे, तो पाणी आणि तेज यांचा बनलेला असून, सुंदर पिंगट घोड्यांनी सजवलेला आहे.

दशभिश्चाकृशैरश्वैर् नानावर्णै रथः स्मृतः शुक्रस्य क्ष्मामयैर्युक्तो दैत्याचार्यस्य धीमतः

शुक्राचा रथ दहा सडपातळ आणि विविध रंगांच्या घोड्यांनी ओढला जातो, तो पृथ्वीच्या घोड्यांनी जोडलेला असून, तो दैत्यांचा ज्ञानी गुरु आहे.

अष्टाश्वश्चाथ भौमस्य रथो हैमः सुशोभनः जीवस्य हैमश्चाष्टाश्वो मन्दस्यायसनिर्मितः

मंगळाचा रथ आठ घोड्यांचा असून, तो सोन्याचा आणि अत्यंत सुंदर आहे; जीवाचा रथही सोन्याचा आणि आठ घोड्यांचा आहे, तर शनिचा रथ लोखंडाचा आहे.

रथ आपोमयैरश्वैर् दशभिस्तु सितेतरैः स्वर्भानोर्भास्करारेश् च तथा चाष्टहयः स्मृतः

राहूचा रथ पाण्याचे, पांढरे आणि इतर रंगांचे दहा घोडे असलेला आहे; तसेच केतू आणि सूर्याचा रथ आठ घोड्यांचा मानला जातो.

सर्वे ध्रुवनिबद्धा वै ग्रहास्ते वातरश्मिभिः एतेन भ्राम्यमाणाश् च यथायोगं व्रजन्ति वै

हे सर्व ग्रह ध्रुवाला जोडलेले आहेत आणि वाऱ्याच्या किरणांनी फिरतात; अशा प्रकारे फिरत, ते आपापल्या क्रमाने पुढे जातात.

यावन्त्यश्चैव ताराश् च तावन्तश्चैव रश्मयः सर्वे ध्रुवनिबद्धाश् च भ्रमन्तो भ्रामयन्ति तम्

जितक्या तारे आहेत, तितकेच किरण आहेत; हे सर्व ध्रुवाला जोडलेले असून, फिरताना ध्रुवालाही फिरवतात.