लिङ्गपुराणम्

गन्धर्वाप्सरसश्चैव नृत्यगेयैरुपासते ग्रामणीयक्षभूतानि कुर्वते ऽभीषुसंग्रहम्

गंधर्व आणि अप्सरा नृत्य व गाण्याने पूजा करतात; सेनापती, यक्ष आणि भूतगण अभिषेकाचा संग्रह करतात.

सर्पा वहन्ति वै सूर्यं यातुधाना अनुयान्ति वै वालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद्रविम्

सर्प सूर्याला वाहून नेतात, यातुधान त्याच्या मागे जातात; वालखिल्य ऋषी सूर्याच्या उदयाभोवती राहून, त्याला अस्ताला नेतात.

एतेषामेव देवानां यथा तेजो यथा तपः यथायोगं यथामन्त्रं यथाधर्मं यथाबलम्

या सर्व देवांचे तेज, तप, पात्रता, मंत्र, धर्म आणि बल यानुसार—

तथा तपत्यसौ सूर्यस् तेषामिद्धस्तु तेजसा इत्येते वै वसन्तीह द्वौ द्वौ मासौ दिवाकरे

सूर्य त्यांच्याच तेजाने प्रज्वलित होतो; म्हणून हे सर्व दोन दोन महिन्यांसाठी सूर्याच्या ठिकाणी राहतात.

ऋषयो देवगन्धर्वपन्नगाप्सरसां गणाः ग्रामण्यश् च तथा यक्षा यातुधानाश् च मुख्यतः

ऋषी, देव, गंधर्व, सर्प, अप्सरा, तसेच सेनापती, यक्ष आणि मुख्यत्वे यातुधानांचे गण.

एते तपन्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च भूतानामशुभं कर्म व्यपोहन्तीह कीर्तिताः

हे तेज देतात, पाऊस पाडतात, प्रकाश करतात, वारा वाहतात आणि सृष्टी करतात; हे प्राणींचे अशुभ कर्म दूर करतात, असे सांगितले आहे.

मानवानां शुभं ह्येते हरन्ति च दुरात्मनाम् दुरितं सुप्रचाराणां व्यपोहन्ति क्वचित् क्वचित्

हे माणसांचे शुभ हरतात, दुष्टांचे दुष्कृत्यही घेतात; आणि कधी कधी चांगले वागणाऱ्यांचे पाप दूर करतात.

विमाने च स्थिता दिव्ये कामगे वातरंहसि एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति दिवसानुगाः

हे सर्व दिव्य, इच्छित फल देणाऱ्या वाऱ्यावर चालणाऱ्या विमानात राहतात आणि सूर्याबरोबर दिवसांनुसार भ्रमण करतात.

वर्षन्तश् च तपन्तश् च ह्लादयन्तश् च वै द्विजाः गोपायन्तीह भूतानि सर्वाणि द्यामनुक्षयात्

हे पाऊस पाडतात, ताप देतात, आनंद देतात, हे द्विजांनो! आणि सर्व प्राण्यांचे आकाशाचा क्षय होऊ नये म्हणून रक्षण करतात.

स्थानाभिमानिनाम् एतत् स्थानं मन्वन्तरेषु वै अतीतानागतानां वै वर्तन्ते सांप्रतं च ये

आपल्या स्थानावर प्रेम असणाऱ्यांसाठी हे स्थान सर्व भूत, भविष्य आणि वर्तमान मन्वंतरांमध्ये आहे.

एते वसन्ति वै सूर्ये सप्तकास्ते चतुर्दश चतुर्दशसु सर्वेषु गणा मन्वन्तरेष्विह

हे सात गट, एकूण चौदा, सूर्यामध्ये वास करतात; चौदा मन्वंतरांमध्ये हे सर्व गट येथेच असतात.

संक्षेपाद्विस्तराच्चैव यथावृत्तं यथाश्रुतम् कथितं मुनिशार्दूला देवदेवस्य धीमतः

मुनिश्रेष्ठा, मी देवांचा देव असलेल्या बुद्धिमान प्रभूची कथा संक्षेपाने आणि विस्ताराने, जशी घडली आणि जशी ऐकली, तशी सांगितली आहे.

एते देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु स्थानाभिमानिनो ह्येते गणा द्वादश सप्तकाः

हे देव, आपल्या स्थानावर प्रेम करणारे, सूर्यामध्ये राहतात; प्रत्येक सात जणांचा गट दोन दोन महिने अनुक्रमे राहतो; असे बारा गट आहेत.

इत्येष एकचक्रेण सूर्यस्तूर्णं रथेन तु हरितैरक्षरैरश्वैः सर्पते ऽसौ दिवाकरः

असा हा दिवाकर एकच चाक असलेल्या रथाने, हिरव्या आणि अमर घोड्यांनी ओढला जाऊन, वेगाने फिरतो.

अहोरात्रं रथेनासाव् एकचक्रेण तु भ्रमन् सप्तद्वीपसमुद्राङ्गां सप्तभिः सर्पते दिवि

एकचाकी रथाने फिरत, तो दिवस-रात्र सात घोड्यांनी आकाशात सात द्वीप आणि समुद्र यांना व्यापून जातो.

वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि निशाकरः त्रिचक्रोभयतो ऽश्वश् च विज्ञेयस्तस्य वै रथः

रात्रीचा स्वामी चंद्र, आपल्या मार्गावरून ताऱ्यांमध्ये फिरतो; त्याचा रथ तीन चाकांचा असून दोन्ही बाजूंना घोडे आहेत.

शतारैश् च त्रिभिश्चक्रैर् युक्तः शुक्लैर्हयोत्तमैः दशभिस्त्वकृशैर् दिव्यैर् असंगैस् तैर् मनोजवैः

त्याचा रथ तीनशे उत्तम, पांढरे घोडे आणि दहा बारीक, दिव्य, थकवा न येणारे, मनासारखे वेगवान घोडे यांनी जोडलेला आहे.

रथेनानेन देवैश् च पितृभिश्चैव गच्छति सोमो ह्यम्बुमयैर् गोभिः शुक्लैः शुक्लगभस्तिमान्

या रथावर देव आणि पितरांसह सोम, पांढऱ्या किरणांनी तेजस्वी होत, जलमय पांढऱ्या गायींनी ओढला जातो.

क्रमते शुक्लपक्षादौ भास्करात्परमास्थितः आपूर्यते परस्यान्तः सततं दिवसक्रमात्

शुक्ल पक्षाच्या सुरुवातीला, सूर्यापेक्षा वर जाऊन, तो दिवसागणिक हळूहळू भरू लागतो.

देवैः पीतं क्षये सोमम् आप्याययति नित्यशः पीतं पञ्चदशाहं तु रश्मिनैकेन भास्करः

कृष्ण पक्षात देवांनी प्यायलेला सोम नेहमीच भरून येतो; सूर्य एका किरणाने तो पंधरा दिवस पितो.

आपूरयन् सुषुम्नेन भागं भागमनुक्रमात् इत्येषा सूर्यवीर्येण चन्द्रस्याप्यायिता तनुः

सूर्य आपल्या सुषुम्ना किरणाने भागभागाने भरतो; अशा प्रकारे सूर्याच्या तेजाने चंद्राचे शरीर भरते.

स पौर्णमास्यां दृश्येत शुक्लः सम्पूर्णमण्डलः एवमाप्यायितं सोमं शुक्लपक्षे दिनक्रमात्

म्हणून पौर्णिमेला चंद्र पांढरा आणि पूर्ण गोल दिसतो; अशा रीतीने शुक्ल पक्षात दिवसागणिक सोम भरतो.

ततो द्वितीयाप्रभृति बहुलस्य चतुर्दशीम् पिबन्त्यम्बुमयं देवा मधु सौम्यं सुधामृतम्

मग कृष्ण पक्षाच्या दुसऱ्या दिवसापासून चौदाव्या दिवसापर्यंत देव जलमय, मधुर, सौम्य अमृत पितात.

संभृतं त्वर्धमासेन ह्य् अमृतं सूर्यतेजसा पानार्थममृतं सोमं पौर्णमास्यामुपासते

अर्ध्या महिन्यात सूर्याच्या तेजाने जमलेले अमृत देव पितात; पौर्णिमेला देव सोमरूप अमृत पिण्यासाठी पूजा करतात.

एकरात्रिं सुराः सर्वे पितृभिस्त्वृषिभिः सह सोमस्य कृष्णपक्षादौ भास्कराभिमुखस्य च

एक रात्र सर्व देव, पितर आणि ऋषींसह, कृष्ण पक्षाच्या सुरुवातीला, सूर्याच्या समोर असताना सोम पितात.

प्रक्षीयन्ते परस्यान्तः पीयमानाः कलाः क्रमात् त्रयस्त्रिंशच्छताश्चैव त्रयस्त्रिंशत्तथैव च

हळूहळू प्यायल्या जाणाऱ्या कला त्याच्या आत कमी होत जातात; त्या तीनशे तीस आणि त्याचप्रमाणे तेहतीस आहेत.

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि देवाः सोमं पिबन्ति वै एवं दिनक्रमात्पीते विबुधैस्तु निशाकरे

तेहतीस हजार देव सोम पितात; अशा प्रकारे दिवसागणिक देव चंद्रातून पितात.

पीत्वार्धमासं गच्छन्ति अमावास्यां सुरोत्तमाः पितरश्चोपतिष्ठन्ति अमावास्यां निशाकरम्

अर्धा महिना अमृत पिऊन, उत्तम देव अमावस्येला निघून जातात; आणि अमावस्येच्या दिवशी पितर चंद्राकडे येतात.

ततः पञ्चदशे भागे किंचिच्छिष्टे कलात्मके अपराह्णे पितृगणा जघन्यं पर्युपासते

मग पंधराव्या भागात थोडं उरल्यानंतर, दुपारी पितरांचा समूह त्या उरलेल्या भागाची पूजा करतो.