लिङ्गपुराणम्

नन्दिना च गणैश्चैव वर्षेषु च वनेषु च नीलश्वेतत्रिशृङ्गे च भगवान्नीललोहितः

नंदी आणि गणांसह, विविध प्रदेश आणि जंगलांत, तसेच निळ्या, पांढऱ्या आणि त्रिशृंगी पर्वतांवर भगवंत नीललोहित वास करतो.

सिद्धैर्देवैश् च पितृभिर् दृष्टो नित्यं विशेषतः नीलश् च वैडूर्यमयः श्वेतः शुक्लो हिरण्मयः

सिद्ध, देव आणि पितर यांना तो नेहमी दिसतो, विशेषतः निळ्या वैडूर्य, पांढऱ्या, शुभ्र आणि सोन्याच्या पर्वतांवर.

मयूरबर्हवर्णस्तु शातकुंभस् त्रिशृङ्गवान् एते पर्वतराजानो जंबूद्वीपे व्यवस्थिताः

मोरपिसासारखा, सोन्याचा आणि त्रिशृंगी शृंगवान — हे पर्वतराज जांबूद्वीपावर स्थिर आहेत.

प्लक्षद्वीपादिद्वीपेषु सप्त सप्तसु पर्वताः ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः

प्लक्षद्वीप आणि इतर प्रत्येक द्वीपावर सात सात पर्वत आहेत, जे प्रत्येक दिशेला सरळ पसरलेले असून त्यांना प्रदेशाचे पर्वत म्हणतात.

प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्त दिव्यान् महाचलान् गोमेदको ऽत्र प्रथमो द्वितीयश्चान्द्र उच्यते

प्लक्षद्वीपावर मी सात दिव्य आणि मोठे पर्वत सांगतो: त्यात पहिला गोमेधक, दुसरा चंद्र पर्वत आहे.

तृतीयो नारदो नाम चतुर्थो दुन्दुभिः स्मृतः पञ्चमः सोमको नाम सुमनाः षष्ठ उच्यते

तिसरा पर्वत नारद नावाचा आहे, चौथा डुंदुभी म्हणून ओळखला जातो; पाचवा सोमक, सहावा सुमनस असं नाव आहे.

स एव वैभवः प्रोक्तो वैभ्राजः सप्तमः स्मृतः सप्तैते गिरयः प्रोक्ताः प्लक्षद्वीपे विशेषतः

तोच पर्वत वैभव म्हणून ओळखला जातो, आणि सातवा वैभ्राज आहे; हे सात पर्वत खास प्लक्षद्वीपावर आहेत.

सप्त वै शाल्मलिद्वीपे तांस्तु वक्ष्याम्यनुक्रमात् कुमुदश्चोत्तमश्चैव पर्वतश् च बलाहकः

शाल्मलीद्वीपावरही सात पर्वत आहेत, ते मी क्रमाने सांगतो: कुमुद, उत्तम आणि बलाहक पर्वत.

द्रोणः कङ्कश् च महिषः ककुद्मान् सप्तमः स्मृतः कुशद्वीपे तु सप्तैव द्वीपाश् च कुलपर्वताः

ड्रोण, कंक, महिष आणि सातवा ककुद्मान — असे सात पर्वत कुशद्वीपावरही आहेत, जे मुख्य पर्वत मानले जातात.

तांस्तु संक्षेपतो वक्ष्ये नाममात्रेण वै क्रमात् विद्रुमः प्रथमः प्रोक्तो द्वितीयो हेमपर्वतः

ते पर्वत मी थोडक्यात फक्त नावाने सांगतो: विद्रुम हा पहिला, दुसरा हेमपर्वत आहे.

तृतीयो द्युतिमान्नाम चतुर्थः पुष्पितः स्मृतः कुशेशयः पञ्चमस्तु षष्ठो हरिगिरिः स्मृतः

तिसरा पर्वत द्युतिमान, चौथा पुष्पित, कुशेशय हा पाचवा, आणि सहावा हरिगिरी म्हणून ओळखला जातो.

सप्तमो मन्दरः श्रीमान् महादेवनिकेतनम् मन्दा इति ह्यपां नाम मन्दरो धारणाद् अपाम्

सातवा मंदार हा तेजस्वी पर्वत आहे, जो महादेवांचे निवासस्थान आहे. मंदा नावाची एक नदी आहे, आणि मंदार असे नाव त्याला मिळाले कारण तो पाण्याला धरून ठेवतो.

तत्र साक्षाद्वृषाङ्कस्तु विश्वेशो विमलः शिवः सोमः सनन्दी भगवान् आस्ते हेमगृहोत्तमे

तेथे वृषध्वज असलेले विश्वेश्वर, निर्मळ शिव, सोम आणि नंदी यांच्यासह भगवंत त्या सुवर्णमय उत्तम महालात वास करतात.

तपसा तोषितः पूर्वं मन्दरेण महेश्वरः अविमुक्ते महाक्षेत्रे लेभे स परमं वरम्

पूर्वी मंदाराने कठोर तप करून महेश्वराला प्रसन्न केले होते, आणि अविमुक्त या पवित्र क्षेत्रात त्याला सर्वोच्च वर मिळाला.

प्रार्थितश् च महादेवो निवासार्थं सहांबया अविमुक्तादुपागम्य चक्रे वासं स मन्दरे

महादेवाला वासासाठी विनंती केली असता, ते अंबेसह अविमुक्तातून येऊन मंदार पर्वतावर राहू लागले.

सनन्दी सगणः सोमस् तेनासौ तन्न मुञ्चति क्रौञ्चद्वीपे तु सप्तेह क्रौञ्चाद्याः कुलपर्वताः

नंदी आणि त्यांच्या गणांसह सोम तिथेच राहतो आणि त्या ठिकाणाचा त्याग करत नाही. क्रौंचद्वीपावर क्रौंचपासून सुरू होणारे सात प्रमुख पर्वत आहेत.

क्रौञ्चो वामनकः पश्चात् तृतीयश्चान्धकारकः अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः

क्रौंच, त्यानंतर वामनक, तिसरा अंधकारक, आणि अंधकाराच्या पलीकडे दिवावृत नावाचा पर्वत आहे.

दिवावृतः परश्चापि विविन्दो गिरिरुच्यते विविन्दात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः

दिवावृतच्या पुढे विविंद नावाचा पर्वत आहे, आणि विविंदाच्या पुढे पुण्डरीक हा महान पर्वत आहे.

पुण्डरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः एते रत्नमयाः सप्त क्रौञ्चद्वीपस्य पर्वताः

पुण्डरीकच्या पुढे दुंदुभिस्वन नावाचा पर्वत आहे. हे सातही रत्नांनी मढवलेले पर्वत क्रौंचद्वीपावर आहेत.

शाकद्वीपे च गिरयः सप्त तांस्तु निबोधत उदयो रैवतश्चापि श्यामको मुनिसत्तमाः

शाकद्वीपावरही सात पर्वत आहेत, त्यांची नावे ऐका: उदय, रैवत आणि श्यामक, हे सर्व श्रेष्ठ ऋषींनो.

राजतश्च गिरिः श्रीमान् आंबिकेयः सुशोभनः आंबिकेयात्परो रम्यः सर्वौषधिसमन्वितः

तेथे राजत नावाचा सुंदर, तेजस्वी आणि अंबिकेचा पर्वत आहे. अंबिकेयाच्या पुढे सर्व औषधींनी भरलेला रम्य पर्वत आहे.

तथैव केसरीत्युक्तो यतो वायुः प्रजायते पुष्करे पर्वतः श्रीमान् एक एव महाशिलः

त्याचप्रमाणे केसरी नावाचा पर्वत आहे, जिथून वारा उत्पन्न होतो. पुष्करावर एकच मोठा, दगडाचा आणि तेजस्वी पर्वत आहे.

चित्रैर्मणिमयैः कूटैः शिलाजालैः समुच्छ्रितैः द्वीपस्य तस्य पूर्वार्धे चित्रसानुस्थितो महान्

विविध रत्नांनी बनलेल्या शिखरांनी आणि उंच दगडांच्या राशींनी सजलेला तो महान पर्वत त्या द्वीपाच्या पूर्व भागात, सुंदर शिखरासह उभा आहे.

योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः अधश्चैव चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि महाचलः

तो महान पर्वत वरच्या बाजूने पन्नास हजार योजन उंच आहे आणि खाली चवतीस हजार योजन खोल आहे.

द्वीपस्यार्धे परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः

द्वीपाच्या अर्ध्या भागाला वेढणारा मानसोत्तर पर्वत किनाऱ्याजवळ उभा आहे आणि तो नव्या वाढलेल्या चंद्रासारखा चमकत आहे.

योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः तावदेव तु विस्तीर्णः पार्श्वतः परिमण्डलः

तो पर्वत वरच्या बाजूने पन्नास हजार योजन उंच आहे आणि तितकाच रुंद आणि गोलाकार आहे.

स एव द्वीपपश्चार्धे मानसः पृथिवीधरः एक एव महासानुः संनिवेशाद्द्विधा कृतः

द्वीपाच्या पश्चिम भागात मानस हा पृथ्वीला धारण करणारा पर्वत एकटाच उभा आहे, त्याचे शिखर मोठे असून त्याच्या रचनेमुळे तो दोन भागात विभागला आहे.

तस्मिन्द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ राजतौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ

त्या द्वीपावर राजत आणि मानस या पर्वताभोवती दोन पवित्र आणि शुभ प्रदेश आहेत.

महावीतं तु यद्वर्षं बाह्यतो मानसस्य तु तस्यैवाभ्यन्तरो यस्तु धातकीखण्ड उच्यते

मानसाच्या बाहेर महावीत नावाचा प्रदेश आहे, आणि त्याच्या आतला भाग धातकीखंड म्हणून ओळखला जातो.