लिङ्गपुराणम्

सिंहासनैर्मणिमयैः शुभास्तरणसंयुतैः क्षितावितस्ततः सम्यक् शर्वेणाधिष्ठितैः शुभैः

रत्नांच्या सिंहासनांनी, शुभ वस्त्रांनी मढवलेल्या, जमिनीवर नीट बसवलेल्या आणि शुभ शर्वाने अधिष्ठित केलेल्या त्या जागेचे सौंदर्य आहे.

अम्लानमालानिचितैर् नानावर्णैर् गृहोत्तमैः मण्डपैः सुविचित्रैस् तु स्फाटिकस्तम्भसंयुतैः

कधीही न कोमेजणाऱ्या माळांनी, विविध रंगांच्या उत्तम घरांनी, आणि स्फटिकाच्या खांबांनी सजलेल्या सुंदर मंडपांनी ती जागा शोभते.

संयुतं सर्वभूतेन्द्रैर् ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रपूजितैः वराहगजसिंहर्क्षशार्दूलकरभाननैः

सर्व भूतांच्या अधिपतींनी, ब्रह्मा, इंद्र, उपेंद्र यांनी पूजलेली, वराह, हत्ती, सिंह, अस्वल, वाघ, उंट आणि माकड यांनी वेढलेली ती जागा आहे.

गृध्रोलूकमुखैश्चान्यैर् मृगोष्ट्राजमुखैरपि प्रमथैर्विविधैः स्थूलैर् गिरिकूटोपमैः शुभैः

गिधाड, घुबड यांच्या मुखांनी, तसेच हरण, उंट यांच्या मुखांनी युक्त, विविध प्रकारच्या, डोंगरसदृश बलाढ्य आणि शुभ प्रमथगणांनी वेढलेली ती जागा आहे.

करालैर्हरिकेशैश् च रोमशैश् च महाभुजैः नानावर्णाकृतिधरैर् नानासंस्थानसंस्थितैः

भयंकर, हिरव्या केसांचे, केसाळ, मोठ्या हातांचे, विविध रंगरूपांचे आणि वेगवेगळ्या स्थितीत असलेले असे जीव तिथे आहेत.

दीप्तास्यैर् दीप्तचरितैर् नन्दीश्वरमुखैः शुभैः ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशैर् अणिमादिगुणान्वितैः

तेजस्वी मुखांचे, तेजस्वी कृत्यांचे, शुभ नंदीश्वर, ब्रह्मा, इंद्र, विष्णू यांसारखे, अणिमा इत्यादी सिद्धी असलेले तिथे आहेत.

अशून्यममरैर्नित्यं महापरिषदैस् तथा तत्र भूतपतेर्देवाः पूजां नित्यं प्रयुञ्जते

कधीही अमर आणि मोठ्या सभांनी रिकामी नसलेली ती जागा आहे. तिथे देव नेहमी भूतपतीची पूजा करतात.

झर्झरैः शङ्खपटहैर् भेरीडिण्डिमगोमुखैः ललितावसितोद्गीतैर् वृत्तवल्गितगर्जितैः

झांज, शंख, टाळ, भेरी, डिंडिम, गोमुख यांच्या गजरात, सुरेल गाण्यांत, सुंदर आलापांत आणि मृदू गर्जनेत तिथे पूजा होते.

पूजितो वै महादेवः प्रमथैः प्रमथेश्वरः सिद्धर्षिदेवगन्धर्वैर् ब्रह्मणा च महात्मना

अशा प्रकारे महादेव, प्रमथांचा स्वामी, प्रमथ, सिद्ध, ऋषी, देव, गंधर्व आणि महात्मा ब्रह्मा यांच्या पूजेला पात्र ठरतो.

उपेन्द्रप्रमुखैश्चान्यैः पूजितस्तत्र शंकरः विभक्तचारुशिखरं यत्र तच्छङ्खवर्चसम्

त्या ठिकाणी उपेन्द्र व इतर देवांनी शंकराची पूजा केली जाते, जिथे शिखर सुंदरपणे विभागलेले असून, शंखासारखा तेज आहे.

कैलासो यक्षराजस्य कुबेरस्य महात्मनः निवासः कोटियक्षाणां तथान्येषां महात्मनाम्

कैलास हा यक्षराज कुबेर आणि दहा कोटी यक्ष तसेच इतर महान आत्म्यांचे निवासस्थान आहे.

तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत् तस्मिन्नायतने सोमः सदास्ते सगणो हरः

तिथेच देवांचा देव असलेल्या भवाचे मोठे मंदिर आहे; त्या मंदिरात सोम आणि त्याचे गण असलेला हर नेहमी वास करतो.

यत्र मन्दाकिनी नाम नलिनी विपुलोदका सुवर्णमणिसोपाना कुबेरशिखरे शुभे

कुबेराच्या सुंदर शिखरावर सुवर्ण व रत्नांच्या पायऱ्यांनी सजलेली, विपुल पाण्याची मन्दाकिनी नावाची, नलिनी नावाने ओळखली जाणारी नदी आहे.

जांबूनदमयैः पद्मैर् गन्धस्पर्शगुणान्वितैः नीलवैडूर्यपत्रैश् च गन्धोपेतैर्महोत्पलैः

ती नदी सोन्याच्या कमळांनी, सुगंध व स्पर्शगुण असलेल्या निळ्या वैडूर्याच्या पानांनी आणि सुवासिक मोठ्या कमळांनी सजलेली आहे.

तथा कुमुदषण्डैश् च महापद्मैर् अलंकृता यक्षगन्धर्वनारीभिर् अप्सरोभिश् च सेविता

तसेच ती कुमुदांच्या घड्यांनी व मोठ्या कमळांनी शोभलेली असून, यक्ष, गंधर्व, अप्सरा आणि इतर दिव्य स्त्रियांकडून सेविली जाते.

देवदानवगन्धर्वैर् यक्षराक्षसकिन्नरैः उपस्पृष्टजला पुण्या नदी मन्दाकिनी शुभा

देव, दानव, गंधर्व, यक्ष, राक्षस आणि किन्नर यांच्या स्पर्शाने पावन झालेली, शुद्ध व सुंदर अशी मंदाकिनी ही पुण्यदायिनी नदी आहे.

तस्याश्चोत्तरपार्श्वे तु भवस्यायतनं शुभम् वैडूर्यमणिसम्पन्नं तत्रास्ते शङ्करो ऽव्ययः

त्या नदीच्या उत्तरेकडील काठावर वैडूर्य रत्नांनी सजलेले, शुभ असे भवाचे मंदिर आहे, जिथे अविनाशी शंकर वास करतो.

द्विजाः कनकनन्दायास् तीरे वै प्राचि दक्षिणे वनं द्विजसहस्राढ्यं मृगपक्षिसमाकुलम्

कनकनंदा या सुवर्णनदीच्या पूर्व व दक्षिण काठावर हजारो ब्राह्मणांनी भरलेले, पशुपक्ष्यांनी गजबजलेले एक वन आहे.

तत्रापि सगणः साम्बः क्रीडते ऽद्रिसमे गृहे नन्दायाः पश्चिमे तीरे किंचिद् वै दक्षिणाश्रिते

त्या ठिकाणीही, आपल्या गणांसह आणि अंबेसह, पर्वतासारख्या घरात, नंदाच्या पश्चिम काठावर, थोडेसे दक्षिणेकडे वळलेल्या ठिकाणी तो क्रीडा करतो.

पुरं रुद्रपुरी नाम नानाप्रासादसंकुलम् तत्रापि शतधा कृत्वा ह्य् आत्मानं चाम्बया सह

तेथे रुद्रपुरी नावाचे एक नगर आहे, जे विविध प्रासादांनी भरलेले आहे; तिथेही, शंकर शंभर रूपे धारण करून अंबेसह क्रीडा करतो.

क्रीडते सगणः साम्बस् तच्छिवालयम् उच्यते एवं शतसहस्राणि शर्वस्यायतनानि तु

तो आपल्या गणांसह आणि अंबेसह क्रीडा करतो; तेच शिवालय म्हणून ओळखले जाते. अशा प्रकारे शर्वाची शेकडो हजारो मंदिरे आहेत.

प्रतिद्वीपे मुनिश्रेष्ठाः पर्वतेषु वनेषु च नदीनदतटाकानां तीरेष्वर्णवसंधिषु

हे श्रेष्ठ मुनीहो, प्रत्येक बेटावर, पर्वतांवर, वने, नद्या, सरोवरे यांच्या काठावर आणि जलसंगमावर शिवाची मंदिरे आहेत.

नद्यश् च बहवः प्रोक्ताः सदा बहुजलाः शुभाः सरोवरेभ्यः सम्भूतास् त्व् असंख्याता द्विजोत्तमाः

अनेक नद्या सांगितल्या आहेत, त्या नेहमी भरपूर पाण्याच्या व शुभ आहेत; त्या सरोवरांतून उत्पन्न होतात आणि त्यांची संख्या अगणित आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.

प्राङ्मुखा दक्षिणास्यास्तु चोत्तरप्रभवाः शुभाः पश्चिमाग्राः पवित्राश् च प्रतिवर्षं प्रकीर्तिताः

त्या नद्या पूर्वेला तोंड असलेल्या, दक्षिणेकडून वाहणाऱ्या, उत्तरेकडून उगम पावणाऱ्या, पश्चिमेकडून सुरू होणाऱ्या, पवित्र आणि दरवर्षी उल्लेखल्या जातात.

आकाशांभोनिधिर् यो ऽसौ सोम इत्यभिधीयते आधारः सर्वभूतानां देवानाममृताकरः

आकाशातील जो समुद्र सोम म्हणून ओळखला जातो, तो सर्व जीवांचा आधार आहे आणि देवांसाठी अमृताचा स्रोत आहे.

अस्मात्प्रवृत्ता पुण्योदा नदी त्वाकाशगामिनी सप्तमेनानिलपथा प्रवृत्ता चामृतोदका

त्यातून पवित्र जल असलेली, आकाशातून वाहणारी, वाऱ्याच्या मार्गाने सातवी, अमृतासारखे पाणी असलेली नदी प्रवाहित होते.

सा ज्योतींष्यनुवर्तन्ती ज्योतिर्गणनिषेविता ताराकोटिसहस्राणां नभसश् च समायुता

ती नदी तेजोमय ताऱ्यांचा पाठपुरावा करते, तेजस्वी गणांनी सेविली जाते आणि आकाशातील कोट्यवधी ताऱ्यांसह एकरूप होते.

परिवर्तत्यहरहो यथा सोमस्तथैव सा चत्वार्यशीतिश् च तथा सहस्राणां समुच्छ्रितः

जसा चंद्र रोज फिरतो, तशीच ती सुद्धा चौर्‍यासी हजार वेळा वर चढते.

योजनानां महामेरुः श्रीकण्ठाक्रीडकोमलः तत्रासीनो यतः शर्वः साम्बः सह गणेश्वरैः

महामेरू पर्वत, जो श्रीकंठाच्या खेळण्यासारखा सुंदर आहे, तितक्याच योजनेपर्यंत पसरलेला आहे; तिथे शर्वा अंबेसह आणि गणेश्वरांसह बसतो.