लिङ्गपुराणम्

श्वेतोदरे मुनिश्रेष्ठाः सुपर्णस्य महात्मनः पिशाचके कुबेरस्य हरिकूटे हरेर्गृहम्

श्वेतोदर या पर्वतावर श्रेष्ठ ऋषी आणि महान सुपर्ण राहतात; पिशाचक या डोंगरावर कुबेराचे निवासस्थान आहे, आणि हरिकूटावर हरिचे घर आहे.

कुमुदे किंनरावासस् त्व् अञ्जने चारणालयः कृष्णे गन्धर्वनिलयः पाण्डुरे पुरसप्तकम्

कुमुद या डोंगरावर किंनरांचा वास आहे; अंजनावर चारणांचे निवासस्थान आहे; कृष्ण या पर्वतावर गंधर्व राहतात; आणि पांडुर या डोंगरावर सात नगरी आहेत.

विद्याधराणां विप्रेन्द्रा विश्वभोगसमन्वितम् सहस्रशिखरे शैले दैत्यानामुग्रकर्मणाम्

विद्याधर, जे सर्व सुखांनी परिपूर्ण आहेत, तेथे राहतात, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ; आणि सहस्रशिखर या पर्वतावर उग्र कर्म करणारे दैत्य राहतात.

पुराणां तु सहस्राणि सप्त शक्रारिणां द्विजाः मुकुटे पन्नगावासः पुष्पकेतौ मुनीश्वराः

इंद्राचे शत्रू असलेल्या दानवांच्या सात हजार प्राचीन नगरी आहेत, हे द्विज; मुकुट या पर्वतावर सर्पांचा वास आहे, आणि पुष्पकेतूवर महान ऋषी राहतात.

वैवस्वतस्य सोमस्य वायोर्नागाधिपस्य च तक्षके चैव शैलेन्द्रे चत्वार्यायतनानि च

वैवस्वत, सोम, वायू, नागांचा अधिपती आणि तक्षक यांच्या चार निवासस्थानं या श्रेष्ठ पर्वतांवर आहेत.

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राणां गुहस्य च महात्मनः कुबेरस्य च सोमस्य तथान्येषां महात्मनाम्

ब्रह्मा, इंद्र, विष्णु, रुद्र, महान गुहा, कुबेर, सोम आणि इतर महान आत्म्यांचीही निवासस्थानं आहेत.

सन्त्यायतनमुख्यानि मर्यादापर्वतेष्वपि श्रीकण्ठाद्रिगुहावासी सर्वावासः सहोमया

सीमेवरील पर्वतांवरही प्रमुख पवित्र स्थानं आहेत; श्रीकंठ त्या गुहेत राहतो, सर्वांचा निवासस्थान म्हणून, उमा सोबत.

श्रीकण्ठस्याधिपत्यं वै सर्वदेवेश्वरस्य च अण्डस्यास्य प्रवृत्तिस्तु श्रीकण्ठेन न संशयः

सर्व देवांचा स्वामी असलेल्या श्रीकंठाचेच प्रभुत्व आहे, आणि या ब्रह्मांडाची उत्पत्तीही श्रीकंठामुळेच झाली आहे, यात शंका नाही.

अनन्तेशादयस्त्वेवं प्रत्येकं चाण्डपालकाः चक्रवर्तिन इत्युक्तास् ततो विद्येश्वरास्त्विह

अनंत आणि इतर प्रत्येकजण या ब्रह्मांडाच्या अंड्याचे रक्षक आहेत, त्यांना चक्रवर्ती सम्राट म्हणतात; त्यांच्यानंतर विद्येश्वर येथे आहेत.

श्रीकण्ठाधिष्ठितान्यत्र स्थानानि च समासतः मर्यादापर्वतेष्वद्य शृण्वन्तु प्रवदाम्य् अहम्

श्रीकंठाच्या अधिपत्याखाली असलेली स्थानं, जी सीमावर्ती पर्वतांवर आहेत, ती मी आता थोडक्यात सांगतो; ऐका.

श्रीकण्ठाधिष्ठितं विश्वं चराचरमिदं जगत् कालाग्निशिवपर्यन्तं कथं वक्ष्ये सविस्तरम्

हे सर्व चराचर जग श्रीकंठाच्या अधिपत्याखाली आहे; मी आता काळाग्निशिवापर्यंत सविस्तर सांगणार आहे.

देवकूटे गिरौ मध्ये महाकूटे सुशोभने हेमवैडूर्यमाणिक्यनीलगोमेदकान्तिभिः

देवकूट या डोंगरावरच्या तेजस्वी महाकूटाच्या मध्यभागी, सोनं, वैडूर्य, माणिक, निळमणी आणि गोमेद यांच्या तेजाने उजळलेली जागा आहे.

तथान्यैर्मणिमुख्यैश् च निर्मिते निर्मले शुभे शाखाशतसहस्राढ्ये सर्वद्रुमविभूषिते

तिथे इतरही उत्तम रत्नांनी सजलेली, निर्मळ आणि शुभ, शंभर हजार फांद्यांनी युक्त, सर्व प्रकारच्या झाडांनी सुशोभित अशी जागा आहे.

चम्पकाशोकपुंनागवकुलासनमण्डिते पारिजातकसम्पूर्णे नानापक्षिगणान्विते

चंपक, अशोक, पुंनाग, बकुळ, असण या झाडांनी सजलेली, पारिजाताने भरलेली आणि अनेक पक्ष्यांच्या थव्यांनी गजबजलेली ती जागा आहे.

नैकधातुशतैश्चित्रे विचित्रकुसुमाकुले नितम्बपुष्पसालम्बेन्-ऐकसत्त्वगणान्विते

अनेक प्रकारच्या खनिजांनी रंगीबेरंगी, विविध फुलांनी गच्च भरलेली, कडेला फुलांच्या माळा लोंबकळणारी आणि एकमेव अद्भुत जीवांच्या समूहांनी वेढलेली ती जागा आहे.

विमलस्वादुपानीयेन्-ऐकप्रस्रवणैर्युते निर्झरैः कुसुमाकीर्णैर् अनेकैश् च विभूषिते

शुद्ध, गोड पाण्याच्या झऱ्यांनी, एकाच प्रवाहाने वाहणाऱ्या निर्झरांनी, फुलांनी आच्छादित आणि अनेक अद्भुत गोष्टींनी सजलेली ती जागा आहे.

पुष्पोडुपवहाभिश् च स्रवन्तीभिर् अलंकृते स्निग्धवर्णं महामूलम् अनेकस्कन्धपादपम्

फुलांच्या गटांनी वाहणाऱ्या प्रवाहांनी, तजेलदार रंगांनी, मोठ्या मुळांनी आणि अनेक खोडांच्या झाडांनी ती जागा सुंदर दिसते.

रम्यं ह्यविरलच्छायं दशयोजनमण्डलम् तत्र भूतवनं नाम नानाभूतगणालयम्

ती जागा खरोखर रमणीय, अखंड सावलीने भरलेली, दहा योजनांच्या परिघात पसरलेली आहे. तिथे 'भूतवन' नावाचे वन आहे, जिथे विविध जीवांचे निवासस्थान आहे.

महादेवस्य देवस्य शङ्करस्य महात्मनः दीप्तमायतनं तत्र महामणिविभूषितम्

तिथे महादेव, शंकर या महात्म्याच्या तेजस्वी निवासाचे स्थान आहे, जे मोठ्या रत्नांनी सजलेले आहे.

हेमप्राकारसंयुक्तं मणितोरणमण्डितम् स्फाटिकैश् च विचित्रैश् च गोपुरैश् च समन्वितम्

सोन्याच्या भिंतींनी वेढलेले, रत्नांच्या तोरणांनी सजलेले, आणि रंगीबेरंगी स्फटिकाच्या मनोऱ्यांनी युक्त असे ते स्थान आहे.

सिंहासनैर्मणिमयैः शुभास्तरणसंयुतैः क्षितावितस्ततः सम्यक् शर्वेणाधिष्ठितैः शुभैः

रत्नांच्या सिंहासनांनी, शुभ वस्त्रांनी मढवलेल्या, जमिनीवर नीट बसवलेल्या आणि शुभ शर्वाने अधिष्ठित केलेल्या त्या जागेचे सौंदर्य आहे.

अम्लानमालानिचितैर् नानावर्णैर् गृहोत्तमैः मण्डपैः सुविचित्रैस् तु स्फाटिकस्तम्भसंयुतैः

कधीही न कोमेजणाऱ्या माळांनी, विविध रंगांच्या उत्तम घरांनी, आणि स्फटिकाच्या खांबांनी सजलेल्या सुंदर मंडपांनी ती जागा शोभते.

संयुतं सर्वभूतेन्द्रैर् ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रपूजितैः वराहगजसिंहर्क्षशार्दूलकरभाननैः

सर्व भूतांच्या अधिपतींनी, ब्रह्मा, इंद्र, उपेंद्र यांनी पूजलेली, वराह, हत्ती, सिंह, अस्वल, वाघ, उंट आणि माकड यांनी वेढलेली ती जागा आहे.

गृध्रोलूकमुखैश्चान्यैर् मृगोष्ट्राजमुखैरपि प्रमथैर्विविधैः स्थूलैर् गिरिकूटोपमैः शुभैः

गिधाड, घुबड यांच्या मुखांनी, तसेच हरण, उंट यांच्या मुखांनी युक्त, विविध प्रकारच्या, डोंगरसदृश बलाढ्य आणि शुभ प्रमथगणांनी वेढलेली ती जागा आहे.

करालैर्हरिकेशैश् च रोमशैश् च महाभुजैः नानावर्णाकृतिधरैर् नानासंस्थानसंस्थितैः

भयंकर, हिरव्या केसांचे, केसाळ, मोठ्या हातांचे, विविध रंगरूपांचे आणि वेगवेगळ्या स्थितीत असलेले असे जीव तिथे आहेत.

दीप्तास्यैर् दीप्तचरितैर् नन्दीश्वरमुखैः शुभैः ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशैर् अणिमादिगुणान्वितैः

तेजस्वी मुखांचे, तेजस्वी कृत्यांचे, शुभ नंदीश्वर, ब्रह्मा, इंद्र, विष्णू यांसारखे, अणिमा इत्यादी सिद्धी असलेले तिथे आहेत.

अशून्यममरैर्नित्यं महापरिषदैस् तथा तत्र भूतपतेर्देवाः पूजां नित्यं प्रयुञ्जते

कधीही अमर आणि मोठ्या सभांनी रिकामी नसलेली ती जागा आहे. तिथे देव नेहमी भूतपतीची पूजा करतात.

झर्झरैः शङ्खपटहैर् भेरीडिण्डिमगोमुखैः ललितावसितोद्गीतैर् वृत्तवल्गितगर्जितैः

झांज, शंख, टाळ, भेरी, डिंडिम, गोमुख यांच्या गजरात, सुरेल गाण्यांत, सुंदर आलापांत आणि मृदू गर्जनेत तिथे पूजा होते.

पूजितो वै महादेवः प्रमथैः प्रमथेश्वरः सिद्धर्षिदेवगन्धर्वैर् ब्रह्मणा च महात्मना

अशा प्रकारे महादेव, प्रमथांचा स्वामी, प्रमथ, सिद्ध, ऋषी, देव, गंधर्व आणि महात्मा ब्रह्मा यांच्या पूजेला पात्र ठरतो.