लिङ्गपुराणम्

लक्ष्म्याद्यानां बिल्ववने ककुभे कश्यपादयः तथा तालवने प्रोक्तम् इन्द्रोपेन्द्रोरगात्मनाम्

लक्ष्मी आणि इतरांसोबत कश्यप वगैरे बिल्ववनात राहतात; तसेच तालवनात इंद्र, उपेंद्र आणि नागस्वरुप असणारेही वास करतात.

उदुंबरे कर्दमस्य तथान्येषां महात्मनाम् विद्याधराणां सिद्धानां पुण्ये त्वाम्रवने शुभे

उदुंबर वनात कर्दम आणि इतर थोर आत्मे राहतात; पुण्य आणि शुभ अशा आंब्याच्या वनात विद्याधर आणि सिद्ध लोक वसतात.

नागानां सिद्धसंघानां तथा निंबवने स्थितिः सूर्यस्य किंशुकवने तथा रुद्रगणस्य च

निंबवनात नाग आणि सिद्धांच्या संघांचा वास आहे; किंशुकवनात सूर्य आणि रुद्रांचे गण राहतात.

बीजपूरवने पुण्ये देवाचार्यो व्यवस्थितः कौमुदे तु वने विष्णुप्रमुखानां महात्मनाम्

पवित्र बीजपूर वनात देवगुरू स्थिर आहेत; कौमुदी वनात विष्णू आणि इतर थोर आत्मे राहतात.

स्थलपद्मवनान्तस्थन्यग्रोधे ऽशेषभोगिनः शेषस्त्वशेषजगतां पतिरास्ते ऽतिगर्वितः

स्थलपद्म वनात, वटवृक्षाखाली, सर्व सर्प राहतात; तिथेच शेष, सर्व जगांचा अभिमानी स्वामी, वास करतो.

स एव जगतां कालः पाताले च व्यवस्थितः विष्णोर्विश्वगुरोर्मूर्तिर् दिव्यः साक्षाद्धलायुधः

तोच सर्व जगांचा काळ आहे, पाताळातही तोच आहे; तोच विश्वगुरू विष्णूची दिव्य मूर्ती, प्रत्यक्ष हलायुध आहे.

शयनं देवदेवस्य स हरेः कङ्कणं विभोः वने पनसवृक्षाणां सशुक्रा दानवादयः

तोच देवांचा देव शयन करतो; तोच हरिचे कंकण आहे. पनसाच्या वनात दानव आणि शुक्र यांच्यासह इतरही राहतात.

किन्नरैरुरगाश्चैव विशाखकवने स्थिताः मनोहरवने वृक्षाः सर्वकोटिसमन्विताः

किंनर आणि नाग विशाखक वनात राहतात; मनोहर वनात सर्व प्रकारच्या झाडांनी भरलेले आहे.

नन्दीश्वरो गणवरैः स्तूयमानो व्यवस्थितः संतानकस्थलीमध्ये साक्षाद्देवी सरस्वती

नंदीश्वर तिथे गणांच्या स्तुतीने स्थिर आहे; संतानक वनाच्या मध्यभागी देवी सरस्वती स्वतः उपस्थित आहे.

एवं संक्षेपतः प्रोक्ता वनेषु वनवासिनः असंख्याता मयाप्यत्र वक्तुं नो विस्तरेण तु

अशा प्रकारे, मी या वनातील रहिवाशांचे थोडक्यात वर्णन केले; ते असंख्य आहेत, आणि मीही त्यांचे सविस्तर वर्णन करू शकत नाही.

शितान्तशिखरे शक्रः पारिजातवने शुभे तस्य प्राच्यां कुमुदाद्रिकूटो ऽसौ बहुविस्तरः

शितांत शिखरावर, शुभ पारिजात वनात इंद्र वास करतो; त्याच्या पूर्वेला विस्तारलेला कुमुद पर्वत आहे.

अष्टौ पुराण्युदीर्णानि दानवानां द्विजोत्तमाः सुवर्णकोटरे पुण्ये राक्षसानां महात्मनाम्

तेथे दानवांची आठ प्राचीन नगरे निर्माण झाली; सुवर्णकोटर या पवित्र स्थळी महान राक्षस राहतात.

नीलकानां पुराण्याहुर् अष्टषष्टिर्द्विजोत्तमाः महानीले ऽपि शैलेन्द्रे पुराणि दश पञ्च च

नीलक लोकांची अठ्ठावन्न प्राचीन नगरे आहेत, आणि नील पर्वत राजावर पंधरा प्राचीन नगरे आहेत.

हयाननानां मुख्यानां किन्नराणां च सुव्रताः वेणुसौधे महाशैले विद्याधरपुरत्रयम्

सज्जनहो, घोड्यासारख्या मुख असलेल्या प्रमुख जीवांमध्ये आणि किंनरांमध्ये, वेणुसौध नावाच्या मोठ्या डोंगरावर विद्याधरांची तीन सुंदर नगरी आहेत.

वैकुण्ठे गरुडः श्रीमान् करञ्जे नीललोहितः वसुधारे वसूनां तु निवासः परिकीर्तितः

वैकुण्ठात तेजस्वी गरुडाचा वास आहे; करंज नावाच्या डोंगरावर नीललोहित वास करतो; आणि वसुधारेवर वसूंना निवासस्थान आहे, असे सांगितले जाते.

रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षीणां महात्मनाम् सप्तस्थानानि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि च

रत्नधारा या उत्तम पर्वतावर महान सप्तर्षी राहतात; तिथे सात पवित्र स्थानं आहेत, आणि त्या प्रत्येक ठिकाणी सिद्ध लोकांचा वास आहे.

महत्प्रजापतेः स्थानम् एकशृङ्गे नगोत्तमे गजशैले तु दुर्गाद्याः सुमेधे वसवस् तथा

एकशृंग या श्रेष्ठ पर्वतावर प्रजापतीचे महान स्थान आहे; गजशैलावर दुर्गा आणि इतर देवता, तसेच बुद्धिमान वसूंना निवास आहे.

आदित्याश् च तथा रुद्राः कृतावासास्तथाश्विनौ अशीतिर्देवपुर्यस्तु हेमकक्षे नगोत्तमे

त्याचप्रमाणे, आदित्य आणि रुद्रांनीही आपली वस्ती तिथे केली आहे, तसेच अश्विनी कुमारही तिथे राहतात; आणि सोन्याच्या कड्यांनी वेढलेल्या त्या श्रेष्ठ पर्वतावर ऐंशी देवपुरी आहेत.

सुनीले रक्षसां वासाः पञ्चकोटिशतानि च पञ्चकूटे पुराण्यासन् पञ्चकोटिप्रमाणतः

सुनिल या डोंगरावर राक्षसांचे पाचशे कोटी निवासस्थानं आहेत; पंचकूटावर देखील पाचशे कोटी मापाच्या प्राचीन नगरी होत्या.

शतशृङ्गे पुरशतं यक्षाणाममितौजसाम् ताम्राभे काद्रवेयाणां विशाखे तु गुहस्य वै

शतशृंग या पर्वतावर अमाप सामर्थ्य असलेल्या यक्षांच्या शंभर नगरी आहेत; ताम्राभावर काद्रवेयांचा वास आहे, आणि विशाखा या डोंगरावर गुहा राहतो.

श्वेतोदरे मुनिश्रेष्ठाः सुपर्णस्य महात्मनः पिशाचके कुबेरस्य हरिकूटे हरेर्गृहम्

श्वेतोदर या पर्वतावर श्रेष्ठ ऋषी आणि महान सुपर्ण राहतात; पिशाचक या डोंगरावर कुबेराचे निवासस्थान आहे, आणि हरिकूटावर हरिचे घर आहे.

कुमुदे किंनरावासस् त्व् अञ्जने चारणालयः कृष्णे गन्धर्वनिलयः पाण्डुरे पुरसप्तकम्

कुमुद या डोंगरावर किंनरांचा वास आहे; अंजनावर चारणांचे निवासस्थान आहे; कृष्ण या पर्वतावर गंधर्व राहतात; आणि पांडुर या डोंगरावर सात नगरी आहेत.

विद्याधराणां विप्रेन्द्रा विश्वभोगसमन्वितम् सहस्रशिखरे शैले दैत्यानामुग्रकर्मणाम्

विद्याधर, जे सर्व सुखांनी परिपूर्ण आहेत, तेथे राहतात, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ; आणि सहस्रशिखर या पर्वतावर उग्र कर्म करणारे दैत्य राहतात.

पुराणां तु सहस्राणि सप्त शक्रारिणां द्विजाः मुकुटे पन्नगावासः पुष्पकेतौ मुनीश्वराः

इंद्राचे शत्रू असलेल्या दानवांच्या सात हजार प्राचीन नगरी आहेत, हे द्विज; मुकुट या पर्वतावर सर्पांचा वास आहे, आणि पुष्पकेतूवर महान ऋषी राहतात.

वैवस्वतस्य सोमस्य वायोर्नागाधिपस्य च तक्षके चैव शैलेन्द्रे चत्वार्यायतनानि च

वैवस्वत, सोम, वायू, नागांचा अधिपती आणि तक्षक यांच्या चार निवासस्थानं या श्रेष्ठ पर्वतांवर आहेत.

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राणां गुहस्य च महात्मनः कुबेरस्य च सोमस्य तथान्येषां महात्मनाम्

ब्रह्मा, इंद्र, विष्णु, रुद्र, महान गुहा, कुबेर, सोम आणि इतर महान आत्म्यांचीही निवासस्थानं आहेत.

सन्त्यायतनमुख्यानि मर्यादापर्वतेष्वपि श्रीकण्ठाद्रिगुहावासी सर्वावासः सहोमया

सीमेवरील पर्वतांवरही प्रमुख पवित्र स्थानं आहेत; श्रीकंठ त्या गुहेत राहतो, सर्वांचा निवासस्थान म्हणून, उमा सोबत.

श्रीकण्ठस्याधिपत्यं वै सर्वदेवेश्वरस्य च अण्डस्यास्य प्रवृत्तिस्तु श्रीकण्ठेन न संशयः

सर्व देवांचा स्वामी असलेल्या श्रीकंठाचेच प्रभुत्व आहे, आणि या ब्रह्मांडाची उत्पत्तीही श्रीकंठामुळेच झाली आहे, यात शंका नाही.

अनन्तेशादयस्त्वेवं प्रत्येकं चाण्डपालकाः चक्रवर्तिन इत्युक्तास् ततो विद्येश्वरास्त्विह

अनंत आणि इतर प्रत्येकजण या ब्रह्मांडाच्या अंड्याचे रक्षक आहेत, त्यांना चक्रवर्ती सम्राट म्हणतात; त्यांच्यानंतर विद्येश्वर येथे आहेत.