लिङ्गपुराणम्

हिरण्मयात्परं चापि शृङ्गी चैव कुरुः स्मृतः धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे

हिरण्मयाच्या पुढे शृंगी आहे, तिथेच कुरु प्रदेश आहे; धनुष्याच्या आकारात दोन वर्षे आहेत, एक दक्षिणेला आणि एक उत्तरेला.

दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यतस्तदिलावृतम् मेरोः पश्चिमपूर्वेण द्वे तु दीर्घेतरे स्मृते

तेथे चार लांब प्रदेश आहेत, त्याच्या मध्यभागी इलावृत आहे; मेरूच्या पश्चिम आणि पूर्वेला दोन लांब प्रदेश आहेत.

अर्वाक्तु निषधस्याथ वेद्यर्धं चोत्तरं स्मृतम् वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे

निषधच्या दक्षिणेला वेदीचा अर्धा भाग आहे, तसाच उत्तरेला आहे; दक्षिण अर्ध्यात तीन वर्षे आहेत, आणि उत्तरेच्या अर्ध्यातही तीन वर्षे आहेत.

तयोर्मध्ये च विज्ञेयं मेरुमध्यमिलावृतम् दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु

या दोन्ही अर्ध्यांच्या मध्ये मेरूचे मध्यभागी इलावृत आहे, ते नीलच्या दक्षिणेला आणि निषधच्या उत्तरेला आहे.

उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः योजनानां सहस्रे द्वे उपरिष्टात्तु विस्तृतः

उत्तरेला माल्यवान नावाचा महान पर्वत आहे, तो दोन हजार योजनांनी उंच आहे.

आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि प्रकीर्तितः तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः

त्याची लांबी बत्तीस हजार योजनांची आहे; त्याच्या पश्चिमेला गंधमादन पर्वत आहे.

आयामतः स विज्ञेयो माल्यवानिव विस्तृतः जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः

गंधमादन पर्वत माल्यवानसारखाच लांब आहे, आणि जंबूद्वीपाच्या रुंदीइतका सर्व बाजूंनी विस्तारलेला आहे.

प्रागायताः सुपर्वाणः षडेते वर्षपर्वताः अवगाढाश्चोभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ

हे सहा वर्षपर्वत पूर्वेकडे पसरले आहेत आणि दोन्ही बाजूंनी पूर्व आणि पश्चिम समुद्रात बुडालेले आहेत.

हिमप्रायस्तु हिमवान् हेमकूटस्तु हेमवान् तरुणादित्यसंकाशो हैरण्यो निषधः स्मृतः

हिमवान पर्वत बर्फाच्छादित आहे, हेमकूट सोन्यासारखा आहे, आणि निषध पर्वतही सोन्यासारखा आहे, तो तरुण सूर्यासारखा तेजस्वी आहे.

चतुर्वर्णः ससौवर्णो मेरुश्चोर्ध्वायतः स्मृतः वृत्ताकृतिपरीणाहश् चतुरस्रः समुत्थितः

मेरू पर्वत चार रंगांचा असून, त्यावर सुवर्णाचा तेज आहे. तो उंच उठलेला आहे, गोलाकार आणि चार बाजूंनी सम आहे.

नीलश् च वैडूर्यमयः श्वेतः शुक्लो हिरण्मयः मयूरबर्हवर्णस्तु शातकुंभस् त्रिशृङ्गवान्

तो निळा, वैडूर्य रत्नाचा, पांढरा, तेजस्वी, सोन्याचा आणि मोराच्या पिसासारखा रंगीबेरंगी आहे; त्याला तीन शिखरे आहेत आणि तो पिवळ्या सोन्याचा बनलेला आहे.

एवं संक्षेपतः प्रोक्ताः पुनः शृणु गिरीश्वरान् मन्दरो देवकूटश् च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ

आता मी थोडक्यात सांगितले; पुन्हा ऐक, पर्वतांचा उल्लेख करतो: पूर्व दिशेला मंदार आणि देवकूट हे दोन पर्वत आहेत.

कैलासो गन्धमादश् च हेमवांश्चैव पर्वतौ पूर्वतश् चायतावेताव् अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

कैलास, गंधमादन आणि हेमवान हे पर्वत पूर्वेकडे पसरलेले असून, समुद्राच्या आत आहेत.

निषधः पारियात्रश् च द्वावेतौ वरपर्वतौ यथा पूर्वौ तथा याम्याव् एतौ पश्चिमतः श्रितौ

निषध आणि पारियात्र हे दोन उत्तम पर्वत आहेत; जसे पूर्वेला ते आहेत, तसेच हे दोन दक्षिण आणि पश्चिम दिशेला आहेत.

त्रिशृङ्गो जारुचिश्चैव उत्तरौ वरपर्वतौ पूर्वतश् चायतावेताव् अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

त्रिशृंग आणि जारुचि हे दोन उत्तम पर्वत उत्तर दिशेला आहेत; हे देखील पूर्वेकडे पसरलेले असून, समुद्राच्या आत आहेत.

मर्यादापर्वतान् एतान् अष्टावाहुर्मनीषिणः यो ऽसौ मेरुर्द्विजश्रेष्ठाः प्रांशुः कनकपर्वतः

हे आठ पर्वत ज्ञानी लोक सीमा पर्वत म्हणतात; आणि तो मेरू, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, उंच सोन्याचा पर्वत आहे.

तस्य पादास्तु चत्वारश् चतुर्दिक्षु नगोत्तमाः यैर्विष्टब्धा न चलति सप्तद्वीपवती मही

त्याच्या चारही दिशांना चार मोठी शिखरे आहेत, ज्यामुळे सात द्वीपांची पृथ्वी स्थिर राहते आणि हलत नाही.

दशयोजनसाहस्रम् आयामस् तेषु पठ्यते पूर्वे तु मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः

त्यापैकी प्रत्येकाची लांबी दहा हजार योजन आहे; पूर्वेला मंदार नावाचा आहे, दक्षिणेला गंधमादन आहे.

विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः महावृक्षाः समुत्पन्नाश् चत्वारो द्वीपकेतवः

पश्चिमेला विपुला पर्वत आहे, उत्तरेला सुपार्श्व आहे; तिथे चार मोठी झाडे उगवली आहेत, जी द्वीपांची पताका आहेत.

मन्दरस्य गिरेः शृङ्गे महावृक्षः सकेतुराट् प्रलम्बशाखाशिखरः कदम्बश् चैत्यपादपः

मंदार पर्वताच्या शिखरावर केतुराट नावाचे मोठे झाड आहे, त्याच्या लांब फांद्या आहेत, आणि कदंब हे पवित्र झाड आहे.

दक्षिणस्यापि शैलस्य शिखरे देवसेविता जम्बूः सदा पुण्यफला सदा माल्योपशोभिता

दक्षिणेकडील पर्वताच्या शिखरावर, देवांनी पूजलेली जांभूळ वृक्ष आहे, ती नेहमी पुण्य फळे देते आणि नेहमी फुलांच्या माळांनी शोभलेली असते.

सकेतुर् दक्षिणे द्वीपे जम्बूर्लोकेषु विश्रुता विपुलस्यापि शैलस्य पश्चिमे च महात्मनः

दक्षिण द्वीपावर ती प्रसिद्ध जांभूळ वृक्ष आहे; पश्चिमेकडील महान विपुला पर्वताच्या शिखरावरही ती आहे.

संजातः शिखरे ऽश्वत्थः स महान् चैत्यपादपः सुपार्श्वस्योत्तरस्यापि शृङ्गे जातो महाद्रुमः

त्याच्या शिखरावर मोठा अश्वत्थ वृक्ष उगवला आहे, जो पवित्र झाड आहे; उत्तरेला सुपार्श्व पर्वताच्या शिखरावरही एक मोठे झाड उगवले आहे.

न्यग्रोधो विपुलस्कन्धो ऽनेकयोजनमण्डलः तेषां चतुर्णां वक्ष्यामि शैलेन्द्राणां यथाक्रमम्

एक मोठा वटवृक्ष आहे, ज्याचा खोड फार मोठा असून, अनेक योजन व्यापलेला आहे; आता मी या चार पर्वतांची क्रमाने माहिती सांगतो.

अमानुष्याणि रम्याणि सर्वकालर्तुकानि च मनोहराणि चत्वारि देवक्रीडनकानि च

तिथे चार सुंदर, अलौकिक देवांचे क्रीडास्थान आहेत, जे सर्व ऋतूंमध्ये आणि काळात मनोहारी वाटतात.

वनानि वै चतुर्दिक्षु नामतस्तु निबोधत पूर्वे चैत्ररथं नाम दक्षिणे गन्धमादनम्

चारही दिशांना असलेल्या वनांची नावे ऐक: पूर्वेला चित्ररथ, दक्षिणेला गंधमादन.

वैभ्राजं पश्चिमे विद्याद् उत्तरे सवितुर्वनम् मित्रेश्वरं तु पूर्वे तु षष्ठेश्वरम् अतः परम्

पश्चिमेला वैभ्राज वन आहे, उत्तरेला सवितृचे वन आहे; पूर्वेला मित्रेश्वर आहे आणि त्यानंतर षष्ठेश्वर आहे.

वर्येश्वरं पश्चिमे तु उत्तरे चाम्रकेश्वरम् महासरांसि च तथा चत्वारि मुनिपुङ्गवाः

पश्चिमेला वऱ्येश्वर आहे, आणि उत्तरेला आम्रकेश्वर आहे; तसेच, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, तिथे चार मोठी सरोवरे आहेत.

यत्र क्रीडन्ति मुनयः पर्वतेषु वनेषु च अरुणोदं सरः पूर्वं दक्षिणं मानसं स्मृतम्

तिथे ऋषी पर्वतांवर आणि जंगलात खेळतात; पूर्वेला अरुणोद सरोवर आहे, आणि दक्षिणेकडील सरोवर मानस म्हणून ओळखले जाते.