लिङ्गपुराणम्

वायोश्चैव तु रुद्रस्य शर्वालयसमन्ततः तेषां तेषां विमानेषु दिव्येषु विविधेषु च

त्याचप्रमाणे, वायू आणि रुद्र यांचे राजवाडे शर्वाच्या निवासाभोवती आहेत; त्या विविध दिव्य राजवाड्यांमध्ये प्रत्येकजण राहतो.

ईशान्यामीश्वरक्षेत्रे नित्यार्चा च व्यवस्थिता सिद्धेश्वरैश् च भगवाञ् छैलादिः शिष्यसंमतः

ईशान्य दिशेला, ईश्वराच्या क्षेत्रात, नेहमीची पूजा चालू असते; तिथे सिद्ध आणि शिष्यांनी मान्य केलेले, भगवंत शैलादि वास करतात.

सनत्कुमारः सिद्धैस्तु सुखासीनः सुरेश्वरः सनकश् च सनन्दश् च सदृशाश् च सहस्रशः

सिद्धांसह सुखाने बसलेला, देवांचा स्वामी सनत्कुमार आहे; तिथे सनक, सनंदन आणि त्यांच्यासारखे हजारो जण आहेत.

योगभूमिः क्वचित्तस्मिन् भोगभूमिः क्वचित्क्वचित् बालसूर्यप्रतीकाशं विमानं तत्र शोभनम्

कुठे योगाची भूमी आहे, तर कुठे भोगाची भूमी आहे; तिथे बालसूर्यासारखं तेजस्वी, सुंदर राजवाडं झळकतं.

शैलादिनः शुभं चास्ति तस्मिन्नास्ते गणेश्वरः षण्मुखस्य गणेशस्य गणानां तु सहस्रशः

त्या ठिकाणी शैलादिचं शुभ निवासस्थान आहे, जिथे गणेश, षण्मुख आणि हजारो गणांचा वास आहे.

सुयशायाः सुनेत्रायाः मातॄणां मदनस्य च तस्य जम्बूनदी नाम मूलमावेष्ट्य संस्थिता

तेथे सुयशा, सुनेत्रा या मातृका आणि मदन उपस्थित आहेत; त्या ठिकाणी जांबूनदी नावाची नदी उगमस्थानी वसलेली आहे.

तस्य दक्षिणपार्श्वे तु जम्बूवृक्षः सुशोभनः अत्युच्छ्रितः सुविस्तीर्णः सर्वकालफलप्रदः

तिच्या दक्षिण बाजूला सुंदर, अतिशय उंच आणि रुंद, सर्व ऋतूंमध्ये फळ देणारा जांबू वृक्ष आहे.

मेरोः समन्ताद्विस्तीर्णं शुभं वर्षमिलावृतम् तत्र जम्बूफलाहाराः केचिच्चामृतभोजनाः

मेरूच्या सभोवताली विशाल आणि शुभ अशी वर्षमिल वृक्षांनी आच्छादलेली भूमी आहे; तिथे काही जण जांबू फळ खातात, तर काही अमृताचा आस्वाद घेतात.

जांबूनदसमप्रख्या नानावर्णाश् च भोगिनः मेरुपादाश्रितो विप्रा द्वीपो ऽयं मध्यमः शुभः

तेथे जांबूनद सोन्यासारख्या विविध रंगांचे भोग करणारे लोक आहेत; मेरूच्या पायथ्याशी राहणारे ब्राह्मण या द्वीपाला शुभ आणि मध्यम म्हणतात.

नववर्षान्वितश्चैव नदीनदगिरीश्वरैः नववर्षं तु वक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्

हा द्वीप नऊ प्रदेशांनी युक्त आहे, प्रत्येक प्रदेशाला आपली नदी, देश आणि पर्वतराज आहेत; आता मी जांबूद्वीपातील नऊ प्रदेश योग्य प्रकारे सांगतो.

विस्तारान्मण्डलाच्चैव योजनैश् च निबोधत

त्याचा विस्तार, वर्तुळ आणि योजनेतील अंतर याबद्दल माझ्याकडून ऐका.

शतमेकं सहस्राणां योजनानां स तु स्मृतः अनु द्वीपं सहस्राणां द्विगुणं द्विगुणोत्तरम्

शंभर हजार योजनांची लांबी मोजली जाते; प्रत्येक द्वीप मागच्या द्वीपापेक्षा दुप्पट मोठा असतो, आणि हे प्रमाण पुढे पुढे दुप्पट होत जाते.

पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा ससमुद्रा धरा स्मृता द्वीपैश् च सप्तभिर् युक्ता लोकालोकावृता शुभा

समुद्रांसह पृथ्वी पन्नास कोटी योजनांनी रुंद आहे, ती सात द्वीपांनी युक्त आहे आणि शुभ लोकालोक पर्वताने वेढलेली आहे.

नीलस्तथोत्तरे मेरोः श्वेतस्तस्योत्तरे पुनः शृङ्गी तस्योत्तरे विप्रास् त्रयस्ते वर्षपर्वताः

मेरूच्या उत्तरेला नील पर्वत आहे, त्याच्या पुढे उत्तरेला श्वेत पर्वत आहे, आणि पुन्हा त्याच्या उत्तरेला शृंगी पर्वत आहे—हे तीन पर्वत म्हणजे वर्षपर्वत आहेत, हे ऋषींनो.

जठरो देवकूटश् च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ निषधो दक्षिणे मेरोस् तस्य दक्षिणतो गिरिः हेमकूट इति ख्यातो हिमवांस्तस्य दक्षिणे

पूर्व दिशेला जठर आणि देवकूट हे दोन पर्वत आहेत; मेरूच्या दक्षिणेला निषध पर्वत आहे, त्याच्या दक्षिणेला हेमकूट नावाचा पर्वत आहे, आणि त्याच्या दक्षिणेला हिमवान आहे.

मेरोः पश्चिमतश्चैव पर्वतौ द्वौ धराधरौ माल्यवान्गन्धमादश् च द्वावेतावुदगायतौ

मेरूच्या पश्चिमेला धराधर आणि माल्यवान हे दोन पर्वत आहेत; तिथेच गंधमादन पर्वत आहे—हे दोन्ही पर्वत उत्तरेला पसरलेले आहेत.

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः तेषाम् अन्तरविष्कम्भो नवसाहस्रमेकशः

हे सर्व पर्वतराज सिद्ध आणि चारण यांच्या वावराने पावन झाले आहेत; या प्रत्येक पर्वतांमध्ये नव्ह हजार योजनांचे अंतर आहे.

इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम् हेमकूटं परं तस्मान् नाम्ना किंपुरुषं स्मृतम्

हिमवत प्रदेशाला भारत नावाने प्रसिद्धी आहे; हेमकूटच्या पलीकडे किम्पुरुष नावाचा देश आहे.

नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते हरिवर्षात्परं चैव मेरोः शुभमिलावृतम्

हेमकूटच्या पुढे निषध प्रदेश आहे, त्याला हरिवर्ष म्हणतात; हरिवर्षाच्या पुढे मेरूचे शुभ इलावृत क्षेत्र आहे.

इलावृतात्परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम् रम्यात्परतरं श्वेतं विख्यातं तद्धिरण्मयम्

इलावृतच्या पुढे नील प्रदेश आहे, त्याला रम्यक म्हणतात; रम्यकच्या पुढे श्वेत प्रदेश आहे, तो हिरण्मय म्हणून ओळखला जातो.

हिरण्मयात्परं चापि शृङ्गी चैव कुरुः स्मृतः धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे

हिरण्मयाच्या पुढे शृंगी आहे, तिथेच कुरु प्रदेश आहे; धनुष्याच्या आकारात दोन वर्षे आहेत, एक दक्षिणेला आणि एक उत्तरेला.

दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यतस्तदिलावृतम् मेरोः पश्चिमपूर्वेण द्वे तु दीर्घेतरे स्मृते

तेथे चार लांब प्रदेश आहेत, त्याच्या मध्यभागी इलावृत आहे; मेरूच्या पश्चिम आणि पूर्वेला दोन लांब प्रदेश आहेत.

अर्वाक्तु निषधस्याथ वेद्यर्धं चोत्तरं स्मृतम् वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे

निषधच्या दक्षिणेला वेदीचा अर्धा भाग आहे, तसाच उत्तरेला आहे; दक्षिण अर्ध्यात तीन वर्षे आहेत, आणि उत्तरेच्या अर्ध्यातही तीन वर्षे आहेत.

तयोर्मध्ये च विज्ञेयं मेरुमध्यमिलावृतम् दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु

या दोन्ही अर्ध्यांच्या मध्ये मेरूचे मध्यभागी इलावृत आहे, ते नीलच्या दक्षिणेला आणि निषधच्या उत्तरेला आहे.

उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः योजनानां सहस्रे द्वे उपरिष्टात्तु विस्तृतः

उत्तरेला माल्यवान नावाचा महान पर्वत आहे, तो दोन हजार योजनांनी उंच आहे.

आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि प्रकीर्तितः तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः

त्याची लांबी बत्तीस हजार योजनांची आहे; त्याच्या पश्चिमेला गंधमादन पर्वत आहे.

आयामतः स विज्ञेयो माल्यवानिव विस्तृतः जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः

गंधमादन पर्वत माल्यवानसारखाच लांब आहे, आणि जंबूद्वीपाच्या रुंदीइतका सर्व बाजूंनी विस्तारलेला आहे.

प्रागायताः सुपर्वाणः षडेते वर्षपर्वताः अवगाढाश्चोभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ

हे सहा वर्षपर्वत पूर्वेकडे पसरले आहेत आणि दोन्ही बाजूंनी पूर्व आणि पश्चिम समुद्रात बुडालेले आहेत.

हिमप्रायस्तु हिमवान् हेमकूटस्तु हेमवान् तरुणादित्यसंकाशो हैरण्यो निषधः स्मृतः

हिमवान पर्वत बर्फाच्छादित आहे, हेमकूट सोन्यासारखा आहे, आणि निषध पर्वतही सोन्यासारखा आहे, तो तरुण सूर्यासारखा तेजस्वी आहे.