लिङ्गपुराणम्

तेजस्विनी नाम पुरी आग्नेय्यां पावकस्य तु अमरावतीसमा दिव्या सर्वभोगसमन्विता

आग्नेय दिशेला तेजस्विनी नावाची एक नगरी आहे, ती अग्नीची आहे, अमरावतीसारखी दिव्य आणि सर्व सुखांनी परिपूर्ण आहे.

वैवस्वती दक्षिणे तु यमस्य यमिनां वराः भवनैरावृता दिव्यैर् जांबूनदमयैः शुभैः

दक्षिणेला वैवस्वती नावाची यमाची नगरी आहे, ती संयम करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, दिव्य आणि शुद्ध सोन्याच्या राजवाड्यांनी वेढलेली आहे.

नैरृते कृष्णवर्णा च तथा शुद्धवती शुभा तादृशी गन्धवन्ती च वायव्यां दिशि शोभना

नैऋत्य दिशेला कृष्णवर्णाची आणि सुंदर शुद्धवती नगरी आहे, तसेच वायव्य दिशेला गंधवती नावाची देखणी नगरी आहे.

महोदया चोत्तरे च ऐशान्यां तु यशोवती पर्वतस्य दिगन्तेषु शोभते दिवि सर्वदा

ईशान्य दिशेला, पर्वताच्या टोकाशी, महोदय नावाचं तेजस्वी नगर आहे, जे नेहमी आकाशात झळकत असतं.

ब्रह्मविष्णुमहेशानां तथान्येषां निकेतनम् सर्वभोगयुतं पुण्यं दीर्घिकाभिर्नगोत्तमम्

हे ब्रह्मा, विष्णू, महेश आणि इतरांचं निवासस्थान आहे; सर्व सुखांनी भरलेलं, पवित्र, तलावांनी सजलेलं आणि नगरांमध्ये सर्वोत्तम असं आहे.

सिद्धैर्यक्षैस्तु सम्पूर्णं गन्धर्वैर्मुनिपुङ्गवैः तथान्यैर्विविधाकारैर् भूतसंघैश् चतुर्विधैः

तेथे सिद्ध, यक्ष, गंधर्व, श्रेष्ठ ऋषी आणि विविध रूपांची चार प्रकारची भूतांची समूहं भरलेली आहेत.

गिरेरुपरि विप्रेन्द्राः शुद्धस्फटिकसन्निभम् सहस्रभौमं विस्तीर्णं विमानं वामतः स्थितम्

पर्वताच्या शिखरावर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, शुद्ध स्फटिकासारखं चमकणारं, हजार अंगण असलेलं, विशाल असं एक राजवाडा डाव्या बाजूला उभा आहे.

तस्मिन्महाभुजः शर्वः सोमसूर्याग्निलोचनः सिंहासने मणिमये देव्यास्ते षण्मुखेन च

त्या ठिकाणी, मोठ्या भुजांचा शर्व, ज्याच्या डोळ्यांत चंद्र, सूर्य आणि अग्नी आहेत, तो मणी जडलेल्या सिंहासनावर देवी आणि षण्मुखासह विराजमान आहे.

हरेस्तदर्धं विस्तीर्णं विमानं तत्र सो ऽपि च पद्मरागमयं दिव्यं पद्मजस्य च दक्षिणे

त्याच्याजवळच हरिचं राजवाडं आहे, ते अर्ध्या आकाराचं, दिव्य पद्मराग मण्यांनी बनलेलं, आणि दक्षिणेला पद्मजाचं भव्य राजवाडं आहे.

तस्मिन् शक्रस्य विपुलं पुरं रम्यं यमस्य च सोमस्य वरुणस्याथ निरृतेः पावकस्य च

तेथे शक्र, यम, सोम, वरुण, निरृति आणि पावक यांच्या भव्य आणि रम्य नगरी आहेत.

वायोश्चैव तु रुद्रस्य शर्वालयसमन्ततः तेषां तेषां विमानेषु दिव्येषु विविधेषु च

त्याचप्रमाणे, वायू आणि रुद्र यांचे राजवाडे शर्वाच्या निवासाभोवती आहेत; त्या विविध दिव्य राजवाड्यांमध्ये प्रत्येकजण राहतो.

ईशान्यामीश्वरक्षेत्रे नित्यार्चा च व्यवस्थिता सिद्धेश्वरैश् च भगवाञ् छैलादिः शिष्यसंमतः

ईशान्य दिशेला, ईश्वराच्या क्षेत्रात, नेहमीची पूजा चालू असते; तिथे सिद्ध आणि शिष्यांनी मान्य केलेले, भगवंत शैलादि वास करतात.

सनत्कुमारः सिद्धैस्तु सुखासीनः सुरेश्वरः सनकश् च सनन्दश् च सदृशाश् च सहस्रशः

सिद्धांसह सुखाने बसलेला, देवांचा स्वामी सनत्कुमार आहे; तिथे सनक, सनंदन आणि त्यांच्यासारखे हजारो जण आहेत.

योगभूमिः क्वचित्तस्मिन् भोगभूमिः क्वचित्क्वचित् बालसूर्यप्रतीकाशं विमानं तत्र शोभनम्

कुठे योगाची भूमी आहे, तर कुठे भोगाची भूमी आहे; तिथे बालसूर्यासारखं तेजस्वी, सुंदर राजवाडं झळकतं.

शैलादिनः शुभं चास्ति तस्मिन्नास्ते गणेश्वरः षण्मुखस्य गणेशस्य गणानां तु सहस्रशः

त्या ठिकाणी शैलादिचं शुभ निवासस्थान आहे, जिथे गणेश, षण्मुख आणि हजारो गणांचा वास आहे.

सुयशायाः सुनेत्रायाः मातॄणां मदनस्य च तस्य जम्बूनदी नाम मूलमावेष्ट्य संस्थिता

तेथे सुयशा, सुनेत्रा या मातृका आणि मदन उपस्थित आहेत; त्या ठिकाणी जांबूनदी नावाची नदी उगमस्थानी वसलेली आहे.

तस्य दक्षिणपार्श्वे तु जम्बूवृक्षः सुशोभनः अत्युच्छ्रितः सुविस्तीर्णः सर्वकालफलप्रदः

तिच्या दक्षिण बाजूला सुंदर, अतिशय उंच आणि रुंद, सर्व ऋतूंमध्ये फळ देणारा जांबू वृक्ष आहे.

मेरोः समन्ताद्विस्तीर्णं शुभं वर्षमिलावृतम् तत्र जम्बूफलाहाराः केचिच्चामृतभोजनाः

मेरूच्या सभोवताली विशाल आणि शुभ अशी वर्षमिल वृक्षांनी आच्छादलेली भूमी आहे; तिथे काही जण जांबू फळ खातात, तर काही अमृताचा आस्वाद घेतात.

जांबूनदसमप्रख्या नानावर्णाश् च भोगिनः मेरुपादाश्रितो विप्रा द्वीपो ऽयं मध्यमः शुभः

तेथे जांबूनद सोन्यासारख्या विविध रंगांचे भोग करणारे लोक आहेत; मेरूच्या पायथ्याशी राहणारे ब्राह्मण या द्वीपाला शुभ आणि मध्यम म्हणतात.

नववर्षान्वितश्चैव नदीनदगिरीश्वरैः नववर्षं तु वक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्

हा द्वीप नऊ प्रदेशांनी युक्त आहे, प्रत्येक प्रदेशाला आपली नदी, देश आणि पर्वतराज आहेत; आता मी जांबूद्वीपातील नऊ प्रदेश योग्य प्रकारे सांगतो.

विस्तारान्मण्डलाच्चैव योजनैश् च निबोधत

त्याचा विस्तार, वर्तुळ आणि योजनेतील अंतर याबद्दल माझ्याकडून ऐका.

शतमेकं सहस्राणां योजनानां स तु स्मृतः अनु द्वीपं सहस्राणां द्विगुणं द्विगुणोत्तरम्

शंभर हजार योजनांची लांबी मोजली जाते; प्रत्येक द्वीप मागच्या द्वीपापेक्षा दुप्पट मोठा असतो, आणि हे प्रमाण पुढे पुढे दुप्पट होत जाते.

पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा ससमुद्रा धरा स्मृता द्वीपैश् च सप्तभिर् युक्ता लोकालोकावृता शुभा

समुद्रांसह पृथ्वी पन्नास कोटी योजनांनी रुंद आहे, ती सात द्वीपांनी युक्त आहे आणि शुभ लोकालोक पर्वताने वेढलेली आहे.

नीलस्तथोत्तरे मेरोः श्वेतस्तस्योत्तरे पुनः शृङ्गी तस्योत्तरे विप्रास् त्रयस्ते वर्षपर्वताः

मेरूच्या उत्तरेला नील पर्वत आहे, त्याच्या पुढे उत्तरेला श्वेत पर्वत आहे, आणि पुन्हा त्याच्या उत्तरेला शृंगी पर्वत आहे—हे तीन पर्वत म्हणजे वर्षपर्वत आहेत, हे ऋषींनो.

जठरो देवकूटश् च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ निषधो दक्षिणे मेरोस् तस्य दक्षिणतो गिरिः हेमकूट इति ख्यातो हिमवांस्तस्य दक्षिणे

पूर्व दिशेला जठर आणि देवकूट हे दोन पर्वत आहेत; मेरूच्या दक्षिणेला निषध पर्वत आहे, त्याच्या दक्षिणेला हेमकूट नावाचा पर्वत आहे, आणि त्याच्या दक्षिणेला हिमवान आहे.

मेरोः पश्चिमतश्चैव पर्वतौ द्वौ धराधरौ माल्यवान्गन्धमादश् च द्वावेतावुदगायतौ

मेरूच्या पश्चिमेला धराधर आणि माल्यवान हे दोन पर्वत आहेत; तिथेच गंधमादन पर्वत आहे—हे दोन्ही पर्वत उत्तरेला पसरलेले आहेत.

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः तेषाम् अन्तरविष्कम्भो नवसाहस्रमेकशः

हे सर्व पर्वतराज सिद्ध आणि चारण यांच्या वावराने पावन झाले आहेत; या प्रत्येक पर्वतांमध्ये नव्ह हजार योजनांचे अंतर आहे.

इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम् हेमकूटं परं तस्मान् नाम्ना किंपुरुषं स्मृतम्

हिमवत प्रदेशाला भारत नावाने प्रसिद्धी आहे; हेमकूटच्या पलीकडे किम्पुरुष नावाचा देश आहे.

नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते हरिवर्षात्परं चैव मेरोः शुभमिलावृतम्

हेमकूटच्या पुढे निषध प्रदेश आहे, त्याला हरिवर्ष म्हणतात; हरिवर्षाच्या पुढे मेरूचे शुभ इलावृत क्षेत्र आहे.