लिङ्गपुराणम्

भूर्भुवः स्वर्महश्चैव जनः साक्षात्तपस् तथा सत्यलोकश् च पातालं नरकार्णवकोटयः

भू, भुवः, स्वः, महः, जन, तप, सत्यलोक, पाताळ, नरक, आणि अगणित समुद्रसदृश खाय — हे सारे लोक.

तारकाग्रहसोमार्का ध्रुवः सप्तर्षयस् तथा वैमानिकास्तथान्ये च तिष्ठन्त्यस्य प्रसादतः

तारे, ग्रह, चंद्र, सूर्य, ध्रुव, सप्तर्षी, तसेच आकाशवासी आणि इतर सर्व त्याच्या कृपेनेच आहेत.

अनेन निर्मितास्त्वेवं तदात्मानो द्विजर्षभाः समष्टिरूपः सर्वात्मा संस्थितः सर्वदा शिवः

हे सर्व त्याने निर्माण केले, हे श्रेष्ठ द्विजांनो; तो सर्वांचा एकरूप, सर्वांचा आत्मा, आणि सदा शिव आहे.

सर्वात्मानं महात्मानं महादेवं महेश्वरम् न विजानन्ति संमूढा मायया तस्य मोहिताः

त्याच्या मायेमुळे मोहात पडलेले लोक सर्वांचा आत्मा, महात्मा, महादेव, महेश्वर याला ओळखू शकत नाहीत.

तस्य देवस्य रुद्रस्य शरीरं वै जगत्त्रयम् तस्मात्प्रणम्य तं वक्ष्ये जगतां निर्णयं शुभम्

त्या देव रुद्राचे शरीर म्हणजे हे त्रैलोक्य; म्हणून मी त्याला वंदन करून, या जगाचा शुभ निर्णय सांगतो.

पुरा वः कथितं सर्वं मयाण्डस्य यथा कृतिः भुवनानां स्वरूपं च ब्रह्माण्डे कथयाम्यहम्

पूर्वी मी तुम्हाला अंडाच्या सृष्टीची सर्व माहिती सांगितली होती. आता या ब्रह्मांडातील विविध लोकांचे स्वरूप मी सांगतो.

पृथिवी चान्तरिक्षं च स्वर्महर्जन एव च तपः सत्यं च सप्तैते लोकास्त्वण्डोद्भवाः शुभाः

ही पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग, महार, जन, तप आणि सत्य — हे सात शुभ लोक या अंडातून उत्पन्न झाले आहेत.

अधस्तादत्र चैतेषां द्विजाः सप्त तलानि तु महातलादयस्तेषां अधस्तान्नरकाः क्रमात्

या लोकांच्या खाली, हे द्विजांनो, सात तळांची माळ आहे, ज्यात महातळ वगैरे आहेत. त्यांच्याही खाली नरकांची मालिका आहे.

महातलं हेमतलं सर्वरत्नोपशोभितम् प्रासादैश् च विचित्रैश् च भवस्यायतनैस् तथा

महातळ सोन्याने आणि सर्व प्रकारच्या मौल्यवान रत्नांनी सजलेले आहे. तेथे सुंदर राजवाडे आणि भव्य निवास आहेत, जे भवाचे आहेत.

अनन्तेन च संयुक्तं मुचुकुन्देन धीमता नृपेण बलिना चैव पातालस्वर्गवासिना

तेथे अनंत, बुद्धिमान मुचुकुंद राजा, बलवान राजा आणि पाताळ व स्वर्गात राहणारे लोक यांच्याशी संबंध आहे.

शैलं रसातलं विप्राः शार्करं हि तलातलम् पीतं सुतलमित्युक्तं वितलं विद्रुमप्रभम्

हे ब्राह्मणांनो, रसातळ हे एक पर्वत आहे; शार्कर म्हणजे तलातळ; पित म्हणजे सुतळ; तर वितळ हे प्रवाळासारखे तेजस्वी आहे.

सितं हि अतलं तच्च तलं यच्च सितेतरम् क्ष्मायास्तु यावद्विस्तारो ह्य् अधस्तेषां च सुव्रताः

अतळ पांढरे आहे, तसेच तलही पांढरे आहे; आणि त्यात जे काही पांढरे आहे ते सर्व. हे सुव्रतांनो, त्यांचा विस्तार पृथ्वीइतकाच आहे.

तलानां चैव सर्वेषां तावत्संख्या समाहिता सहस्रयोजनं व्योम दशसाहस्रमेव च

या सर्व तळांची संख्या अशी निश्चित आहे; आकाशाची लांबी एक हजार योजन आणि दहा हजार योजन आहे.

लक्षं सप्तसहस्रं हि तलानां सघनस्य तु व्योम्नः प्रमाणं मूलं तु त्रिंशत्साहस्रकेण तु

घन तळांची माप एक लक्ष सात हजार आहे; तर आकाशाची मूळ लांबी तीस हजार आहे.

सुवर्णेन मुनिश्रेष्ठास् तथा वासुकिना शुभम् रसातलमिति ख्यातं तथान्यैश् च निषेवितम्

हे श्रेष्ठ मुनींनो, रसातळ सुवर्णमय आणि शुभ म्हणून प्रसिद्ध आहे, तेथे वासुकी आणि इतरही वस्ती करतात.

विरोचनहिरण्याक्षनरकाद्यैश् च सेवितम् तलातलमिति ख्यातं सर्वशोभासमन्वितम्

विरोचन, हिरण्याक्ष, नरक आणि इतरांनी सेविलेले तलातळ सर्व प्रकारच्या शोभेने युक्त म्हणून ओळखले जाते.

वैनायकादिभिश्चैव कालनेमिपुरोगमैः पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथापरैः

सुतळ हे प्राचीन देव, विनायक, कालनेमि यांच्या नेतृत्वाखाली आणि इतरांनीही भरलेले आहे.

वितलं दानवाद्यैश् च तारकाग्निमुखैस् तथा महान्तकाद्यैर् नागैश् च प्रह्लादेनासुरेण च

वितळ येथे दानव, तारक, अग्निमुख, महांतक, नाग आणि असुर प्रह्लाद यांची वस्ती आहे.

वितलं चात्र विख्यातं कम्बलाश्वनिषेवितम् महाकुम्भेन वीरेण हयग्रीवेण धीमता

वितळ हे कंबळ आणि अश्व यांच्या सेवेत आहे, तसेच वीर महाकुंभ आणि बुद्धिमान हयग्रीव यांनीही सेविलेले आहे.

शङ्कुकर्णेन संभिन्नं तथा नमुचिपूर्वकैः तथान्यैर् विविधैर् वीरैस् तलं चैव सुशोभितम्

शंकुकर्ण, नमुचि व त्याचे अनुयायी आणि इतर विविध वीरांनी हे विभागले आहे; त्यामुळे तल अतिशय सुंदर दिसते.

तलेषु तेषु सर्वेषु चाम्बया परमेश्वरः स्कन्देन नन्दिना सार्धं गणपैः सर्वतो वृतः

या सर्व तळांमध्ये परमेश्वर अंबा, स्कंद, नंदी आणि सर्वत्र गणांसह वास करतो.

तलानां चैव सर्वेषाम् ऊर्ध्वतः सप्तसप्तमाः क्ष्मातलानि धरा चापि सप्तधा कथयामि वः

या सर्व तळांच्या वर सात सात पृथ्वीचे विभाग आहेत; मी तुम्हाला पृथ्वीचे हे सात विभाग सांगतो.

सप्तद्वीपा तथा पृथ्वी नदीपर्वतसंकुला समुद्रैः सप्तभिश्चैव सर्वतः समलंकृता

ही पृथ्वी सात द्वीपांनी बनलेली आहे, नद्या आणि पर्वतांनी भरलेली आहे, आणि सर्व बाजूंनी सात समुद्रांनी अलंकृत आहे.

जम्बूः प्लक्षः शाल्मलिश् च कुशः क्रौञ्चस्तथैव च शाकः पुष्करनामा च द्वीपास्त्वभ्यन्तरे क्रमात्

जांबू, प्लक्ष, शाल्मली, कुश, क्रौंच, शाक आणि पुष्कर — हे सात द्वीप एकामागून एक आतल्या बाजूला आहेत.

सप्तद्वीपेषु सर्वेषु साम्बः सर्वगणैर्वृतः नानावेषधरो भूत्वा सान्निध्यं कुरुते हरः

या सर्व सातही द्वीपांमध्ये, सर्व गणांसह सांब, विविध रूपे धारण करून, हर नेहमी आपली उपस्थिती दाखवतो.

क्षारोदेक्षुरसोदश् च सुरोदश् च घृतोदधिः दध्यर्णवश् च क्षीरोदः स्वादूदश्चाप्यनुक्रमात्

क्षाराचे पाणी, ऊसाचा रस, मद्य, तूपाचा समुद्र, दहीचा समुद्र, दूधाचा समुद्र आणि गोड पाण्याचा समुद्र — हे सात समुद्र अनुक्रमे आहेत.

समुद्रेष्विह सर्वेषु सर्वदा सगणः शिवः जलरूपी भवः श्रीमान् क्रीडते चोर्मिबाहुभिः

या सर्व समुद्रांमध्ये, सर्व काळ, शिव आपल्या गणांसह, पाण्याचे रूप घेऊन, लाटांच्या हातांनी खेळ करतो.

क्षीरार्णवामृतमिव सदा क्षीरार्णवे हरिः शेते शिवज्ञानधिया साक्षाद्वै योगनिद्रया

जसा दूधाच्या समुद्रात अमृत असते, तसा हरि नेहमी दूधाच्या समुद्रात, शिवाच्या ज्ञानाने, योगनिद्रेत विसावतो.

यदा प्रबुद्धो भगवान् प्रबुद्धमखिलं जगत् यदा सुप्तस्तदा सुप्तं तन्मयं च चराचरम्

भगवान जागे झाले की सर्व जग जागे होते; आणि ते झोपले की, सर्व चराचर त्यांच्या स्वरूपात झोपते.