लिङ्गपुराणम्

पद्मोत्पलवनोपेता प्रावर्तत महानदी तामाह च महादेवो नदीं परमशोभनाम्

कमळे आणि निलकमळांनी सजलेली ती महानदी वाहू लागली. महादेवांनी त्या सुंदर नदीला संबोधून सांगितलं,

यस्माज्जटोदकादेव प्रवृत्ता त्वं महानदी तस्माज्जटोदका पुण्या भविष्यसि सरिद्वरा

"तू जटांमधून आलेल्या पाण्यातून निर्माण झालीस, म्हणून तू महानदी आहेस; त्यामुळे तुझे नाव जटोदका, पवित्र आणि श्रेष्ठ नदी असेल."

त्वयि स्नात्वा नरः कश्चित् सर्वपापैः प्रमुच्यते ततो देव्या महादेवः शिलादतनयं प्रभुः

जो कोणी तुझ्यात स्नान करेल, तो सर्व पापांपासून मुक्त होईल. त्यानंतर महादेवांनी देवीमार्फत शिलादाचा पुत्राला संबोधलं.

पुत्रस्ते ऽयमिति प्रोच्य पादयोः संन्यपातयत् सा मामाघ्राय शिरसि पाणिभ्यां परिमार्जती

ती म्हणाली, 'हा तुझा मुलगा आहे,' असं सांगून तिने मला आपल्या पायाशी ठेवले, मला मिठी मारली, माझ्या डोक्यावरून प्रेमाने हात फिरवले आणि माझ्या कपाळाचा सुगंध घेतला.

पुत्रप्रेम्णाभ्यषिञ्चच्च स्रोतोभिस्तनयैस्त्रिभिः पयसा शङ्खगौरेण देवदेवं निरीक्ष्य सा

मुलावरच्या प्रेमाने तिने आपल्या छातीतील तीन धारांनी दूध काढून मला अभिषेक केला आणि शंखासारखा शुभ्र असलेल्या देवदेवांकडे पाहत राहिली.

तानि स्रोतांसि त्रीण्यस्याः स्रोतस्विन्यो ऽभवंस्तदा नदीं त्रिस्रोतसं देवो भगवानवदद्भवः

तिच्या त्या तीन दूधाच्या धारांपासून तीन नद्या निर्माण झाल्या, आणि मग भगवंताने सांगितले, 'ही त्रिस्रोतस्विनी नदी असो.'

त्रिस्रोतसं नदीं दृष्ट्वा वृषः परमहर्षितः ननाद नादात्तस्माच्च सरिदन्या ततो ऽभवत्

ती तीन धारांची नदी पाहून वृषभ अत्यंत आनंदित झाला, त्याने मोठ्याने हंबरला, आणि त्या आवाजातून आणखी एक नदी निर्माण झाली.

वृषध्वनिरिति ख्याता देवदेवेन सा नदी जांबूनदमयं चित्रं सर्वरत्नमयं शुभम्

ती नदी 'वृषध्वनी' या नावाने प्रसिद्ध झाली, देवदेवांनी तिला हे नाव दिले. ती जांबूनामच्या सोन्यापासून बनलेली, सर्व रत्नांनी सजलेली आणि शुभ अशी अद्भुत नदी होती.

स्वं देवश्चाद्भुतं दिव्यं निर्मितं विश्वकर्मणा मुकुटं चाबबन्धेशो मम मूर्ध्नि वृषध्वजः

मग वृषध्वज भगवानाने माझ्या डोक्यावर विश्वकर्म्याने घडवलेले अद्भुत, दिव्य मुकुट बांधले.

कुण्डले च शुभे दिव्ये वज्रवैडूर्यभूषिते आबबन्ध महादेवः स्वयमेव महेश्वरः

महादेवांनी स्वतःच माझ्या कानात सुंदर, दिव्य, वज्र आणि वैडूर्य रत्नांनी सजवलेली कुंडले घातली.

मां तथाभ्यर्चितं व्योम्नि दृष्ट्वा मेघैः प्रभाकरः मेघांभसा चाभ्यषिञ्चच् छिलादनम् अथो मुने

माझी अशी पूजा होत असताना आकाशात पाहून, सूर्यदेवाने मेघांमधून पडणाऱ्या पावसाच्या पाण्याने माझ्यावर अभिषेक केला.

तस्याभिषिक्तस्य तदा प्रवृत्ता स्रोतसा भृशम् यस्मात् सुवर्णान्निःसृत्य नद्येषा सम्प्रवर्तते

माझ्यावर अभिषेक होताच, तिथे जोरदार प्रवाह सुरू झाला; कारण तो सोन्यातून निघाला होता, म्हणून ही नदी निर्माण झाली.

स्वर्णोदकेति तामाह देवदेवस्त्रियंबकः जाम्बूनदमयाद्यस्माद् द्वितीया मुकुटाच्छुभा

त्रिनेत्री देवदेवांनी तिला 'स्वर्णोदका' असे नाव दिले, कारण ती जांबूनामच्या सोन्यातून निर्माण झाली होती, आणि दुसरी शुभ नदी मुकुटातून आली.

प्रावर्तत नदी पुण्या ऊचुर् जम्बूनदीति ताम् एतत्पञ्चनदं नाम जप्येश्वरसमीपगम्

मग एक पवित्र नदी वाहू लागली, लोकांनी तिला 'जांबूनदी' असे नाव दिले; हीच प्रसिद्ध पंचनद, जप्येश्वराजवळ आहे.

यः पञ्चनदमासाद्य स्नात्वा जप्येश्वरेश्वरम् पूजयेच्छिवसायुज्यं प्रयात्येव न संशयः

जो कोणी पंचनद येथे जाऊन स्नान करतो आणि जप्येश्वराची पूजा करतो, तो नक्कीच शिवसायुज्य प्राप्त करतो.

अथ देवो महादेवः सर्वभूतपतिर्भवः देवीमुवाच शर्वाणीम् उमां गिरिसुतामजाम्

मग सर्व भूतांचा स्वामी, महादेव भगवान, पर्वतराजकन्या, अजन्मा उमा, शर्वाणीला म्हणाले.

देवी नन्दीश्वरं देवम् अभिषिञ्चामि भूतपम् गणेन्द्रं व्याहरिष्यामि किं वा त्वं मन्यसे ऽव्यये

देवी म्हणाली, 'मी नंदीश्वराचे, भूतांचे स्वामीचे अभिषेक करू का, आणि त्याला गणांचा प्रमुख जाहीर करू का? की तू काय म्हणतोस, अविनाशी?'

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भवानी हर्षितानना स्मयन्ती वरदं प्राह भवं भूतपतिं पतिम्

ते शब्द ऐकून भवानी आनंदाने हसली आणि आपल्या पतीला, भूतपती भवाला म्हणाली.

सर्वलोकाधिपत्यं च गणेशत्वं तथैव च दातुमर्हसि देवेश शैलादिस्तनयो मम

देवेश्वरा, तू त्याला सर्व लोकांचे अधिपत्य आणि गणेशपद द्यावे, कारण तो पर्वतराजाचा पुत्र आणि माझा आहे.

ततः स भगवाञ्शर्वः सर्वलोकेश्वरेश्वरः सस्मार गणपान् दिव्यान् देवदेवो वृषध्वजः

मग सर्व लोकांचे स्वामी, वृषध्वज भगवान शर्व, दिव्य गणांचा स्मरण केला.

स्मरणादेव रुद्रस्य सम्प्राप्ताश् च गणेश्वराः सर्वे सहस्रहस्ताश् च सहस्रायुधपाणयः

रुद्राच्या केवळ स्मरणानेच सर्व गणेश्वर, हजारो हात आणि हजारो शस्त्रे घेऊन तेथे आले.

त्रिनेत्राश् च महात्मानस् त्रिदशैरपि वन्दिताः कोटिकालाग्निसंकाशा जटामुकुटधारिणः

तीन डोळ्यांचे, मोठ्या आत्म्याचे, देवांनीही वंदन केलेले, कोट्यवधी काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी, जटांचा मुकुट घालणारे असे महात्मे तिथे आले.

दंष्ट्राकरालवदना नित्या बुद्धाश् च निर्मलाः कोटिकोटिगणैस्तुल्यैर् आत्मना च गणेश्वराः असंख्याता महात्मानस् तत्राजग्मुर्मुदा युताः

भयंकर दात असलेले, नेहमी जागृत आणि निर्मळ, कोट्यवधींच्या संख्येला तोड, स्वतःच गणांचे स्वामी, अनंत आणि महान असे हे महात्मे आनंदाने तिथे आले.

गायन्तश् च द्रवन्तश् च नृत्यन्तश् च महाबलाः मुखाडम्बरवाद्यानि वादयन्तस्तथैव च

हे बलवान गण गात होते, धावत होते, नाचत होते, आणि मोठ्या आवाजात तोंडाने वाद्ये वाजवत होते.

रथैर्नागैर्हयैश्चैव सिंहमर्कटवाहनाः विमानेषु तथारूढा हेमचित्रेषु वै गणाः

रथांवर, हत्तीवर, घोड्यांवर, सिंह किंवा माकड यांच्यावर बसलेले, तसेच सोन्याच्या सुंदर नक्षीदार विमानांमध्ये हे गण आरूढ झाले.

भेरीमृदङ्गकाद्यैश् च पणवानकगोमुखैः वादित्रैर्विविधैश्चान्यैः पटहैरेकपुष्करैः

भेरी, मृदंग, पंवा, अनक, गोमुख, तसेच इतर अनेक प्रकारची वाद्ये, पटहा आणि एकपड वाजवत होते.

भेरीमुरजसंनादैर् आडम्बरकडिण्डिमैः मर्दलैर्वेणुवीणाभिर् विविधैस्तालनिःस्वनैः

भेरी, मुरज यांच्या गजरात, मोठ्या आवाजाच्या कडिंड्या, मर्दळ, वेणू, वीणा आणि वेगवेगळ्या झांजांच्या निनादात सगळीकडे गूंजत होते.

दर्दुरैस्तलघातैश् च कच्छपैः पणवैरपि वाद्यमानैर्महायोगा आजग्मुर्देवसंसदम्

डफ, झांजांचे ठोके, कच्छप, पंवा वाजवत, हे महान योगी देवांच्या सभेत आले.

ते गणेशा महासत्त्वाः सर्वदेवेश्वरेश्वराः प्रणम्य देवं देवीं च इदं वचनम् अब्रुवन्

हे गणांचे स्वामी, महान सामर्थ्यवान, सर्व देवांचे आणि स्वाम्यांचे स्वामी, देव आणि देवीला वंदन करून म्हणाले—