लिङ्गपुराणम्

हुत्वा त्रियंबकेनैव मधुनैव च संप्लुताम् दूर्वामयुतसंख्यातां सर्वद्रव्यसमन्विताम्

त्यांनी त्र्यंबकाला मधाने ओथंबून, दुर्वांच्या संख्येइतक्या, सर्व प्रकारच्या वस्तूंनी युक्त हवन केले.

पिता विगतसंज्ञश् च तथा चैव पितामहः विचेष्टश् च ललापासौ मृतवन्निपपात च

माझे वडील शुद्ध हरपले, तसेच माझे आजोबा; ते तडफडले, रडले आणि मृतासारखे खाली पडले.

मृत्योर् भीतो ऽहम् अचिराच् छिरसा चाभिवन्द्य तम् मृतवत्पतितं साक्षात् पितरं च पितामहम्

मृत्यूची भीती वाटून, मी लवकरच वडील आणि आजोबा, जे माझ्यासमोर मृतासारखे पडले होते, त्यांना डोक्याने वंदन केले.

प्रदक्षिणीकृत्य च तं रुद्रजाप्यरतो ऽभवम् हृत्पुण्डरीके सुषिरे ध्यात्वा देवं त्रियंबकम्

त्यांची प्रदक्षिणा करून, मी रुद्रजपात मन लावले, हृदयातील कमळाच्या सूक्ष्म जागेत त्र्यंबक देवाचे ध्यान करू लागलो.

त्र्यक्षं दशभुजं शान्तं पञ्चवक्त्रं सदाशिवम् सरितश्चान्तरे पुण्ये स्थितं मां परमेश्वरः

मी तीन डोळ्यांचा, दहा हातांचा, शांत, पाच मुखांचा, सदा मंगल, पवित्र पाण्यात माझ्यासमोर उभा असलेला परमेश्वर पाहिला.

तुष्टो ऽब्रवीन्महादेवः सोमः सोमार्धभूषणः वत्स नन्दिन्महाबाहो मृत्योर्भीतिः कुतस्तव

महादेव, ज्यांच्या मस्तकी सोमाचा अर्धचंद्र आहे, आनंदी होऊन म्हणाले, "नंदिन, बाळा, बलवान हाताच्या, तुला मृत्यूची भीती कशी वाटते?"

मयैव प्रेषितौ विप्रौ मत्समस्त्वं न संशयः वत्सैनत्तव देहं च लौकिकं परमार्थतः

त्या दोन्ही ब्राह्मणांना मीच पाठवलं होतं; तू माझ्यासारखाच आहेस, यात शंका नाही. बाळा, तुझं शरीर हे खऱ्या अर्थाने सांसारिक आहे.

नास्त्येव दैविकं दृष्टं शिलादेन पुरा तव देवैश् च मुनिभिः सिद्धैर् गन्धर्वैर्दानवोत्तमैः

तुला किंवा देव, ऋषी, सिद्ध, गंधर्व, किंवा श्रेष्ठ दैत्य यांना याआधी कधीच दिव्य शरीर दिसलं नव्हतं.

पूजितं यत्पुरा वत्स दैविकं नन्दिकेश्वर संसारस्य स्वभावो ऽयं सुखं दुःखं पुनः पुनः

पूर्वी जे काही दिव्य मानून पूजलं गेलं, नंदिकेश्वर, ते या जगाच्या स्वभावाप्रमाणेच आहे—सुख-दुःख पुन्हा पुन्हा येतं.

नृणां योनिपरित्यागः सर्वथैव विवेकिनः एवमुक्त्वा तु मां साक्षात् सर्वदेवमहेश्वरः

माणसांनी जन्माचा त्याग करणे हे नेहमीच विवेकी लोकांसाठी असतं. असं म्हणून सर्व देवांचा महेश्वर माझ्याशी थेट बोलले.

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च उभाभ्यां परमेश्वरः पस्पर्श भगवान् रुद्रः परमार्तिहरो हरः

परमेश्वर, भगवंत रुद्र, जे सर्व दुःख दूर करणारे आहेत, त्यांनी आपल्या सुंदर दोन्ही हातांनी मला स्पर्श केला.

उवाच च महादेवस् तुष्टात्मा वृषभध्वजः निरीक्ष्य गणपांश्चैव देवीं हिमवतः सुताम्

महादेव, ज्यांच्या मनात आनंद होता आणि ज्यांचा ध्वज वृषभ आहे, त्यांनी गणांना आणि हिमालयाच्या कन्या देवीला पाहून बोलायला सुरुवात केली.

समालोक्य च तुष्टात्मा महादेवः सुरेश्वरः अजरो जरया त्यक्तो नित्यं दुःखविवर्जितः

त्यांना पाहून, देवांचा स्वामी महादेव आनंदी मनाने म्हणाले, "तू कधीही म्हातारा होत नाहीस, नेहमी दुःखापासून मुक्त आहेस."

अक्षयश्चाव्ययश्चैव सपिता ससुहृज्जनः ममेष्टो गणपश्चैव मद्वीर्यो मत्पराक्रमः

तू नाशरहित आणि अविनाशी आहेस, वडील आणि मित्रांसह; तू माझा प्रिय गण आहेस, माझ्या शक्ती आणि पराक्रमाने युक्त आहेस.

इष्टो मम सदा चैव मम पार्श्वगतः सदा मद्बलश्चैव भविता महायोगबलान्वितः

तू नेहमीच मला प्रिय आहेस, माझ्या जवळच असतोस; माझी शक्ती तुझ्यात राहील, महान योगशक्तीने युक्त होशील.

एवमुक्त्वा च मां देवो भगवान् सगणस्तदा कुशेशयमयीं मालां समुन्मुच्यात्मनस्तदा

असं म्हणून, भगवंत देव आणि सर्व गणांनी, आपल्या अंगावरची कुशेच्या गवताची माळ काढली.

आबबन्ध महातेजा मम देवो वृषध्वजः तयाहं मालया जातः शुभया कण्ठसक्तया

महातेजस्वी वृषध्वज देवाने ती माळ माझ्या गळ्यात बांधली; त्या शुभ माळेने माझ्या गळ्यात पडताच मी बदलून गेलो.

त्र्यक्षो दशभुजश्चैव द्वितीय इव शङ्करः तत एव समादाय हस्तेन परमेश्वरः

तीन डोळे, दहा हात असलेला, दुसऱ्या शंकरासारखा मी झालो; त्या माळेतूनच परमेश्वराने आपल्या हाताने एक वस्तू उचलली.

उवाच ब्रूहि किं ते ऽद्य ददामि वरमुत्तमम् ततो जटाश्रितं वारि गृहीत्वा चातिनिर्मलम्

तेव्हा त्यांनी विचारलं, "आज तुला काय हवंय? सांग, मी तुला उत्तम वर देतो." मग आपल्या जटांमधून अतिशय शुद्ध पाणी घेतलं.

उक्ता नदी भवस्वेति उत्ससर्ज वृषध्वजः ततः सा दिव्यतोया च पूर्णासितजला शुभा

वृषध्वज म्हणाले, "हे नदी होऊ दे," आणि ते पाणी सोडलं. तेव्हा ते दिव्य, काळसर आणि शुभ पाणी वाहू लागलं.

पद्मोत्पलवनोपेता प्रावर्तत महानदी तामाह च महादेवो नदीं परमशोभनाम्

कमळे आणि निलकमळांनी सजलेली ती महानदी वाहू लागली. महादेवांनी त्या सुंदर नदीला संबोधून सांगितलं,

यस्माज्जटोदकादेव प्रवृत्ता त्वं महानदी तस्माज्जटोदका पुण्या भविष्यसि सरिद्वरा

"तू जटांमधून आलेल्या पाण्यातून निर्माण झालीस, म्हणून तू महानदी आहेस; त्यामुळे तुझे नाव जटोदका, पवित्र आणि श्रेष्ठ नदी असेल."

त्वयि स्नात्वा नरः कश्चित् सर्वपापैः प्रमुच्यते ततो देव्या महादेवः शिलादतनयं प्रभुः

जो कोणी तुझ्यात स्नान करेल, तो सर्व पापांपासून मुक्त होईल. त्यानंतर महादेवांनी देवीमार्फत शिलादाचा पुत्राला संबोधलं.

पुत्रस्ते ऽयमिति प्रोच्य पादयोः संन्यपातयत् सा मामाघ्राय शिरसि पाणिभ्यां परिमार्जती

ती म्हणाली, 'हा तुझा मुलगा आहे,' असं सांगून तिने मला आपल्या पायाशी ठेवले, मला मिठी मारली, माझ्या डोक्यावरून प्रेमाने हात फिरवले आणि माझ्या कपाळाचा सुगंध घेतला.

पुत्रप्रेम्णाभ्यषिञ्चच्च स्रोतोभिस्तनयैस्त्रिभिः पयसा शङ्खगौरेण देवदेवं निरीक्ष्य सा

मुलावरच्या प्रेमाने तिने आपल्या छातीतील तीन धारांनी दूध काढून मला अभिषेक केला आणि शंखासारखा शुभ्र असलेल्या देवदेवांकडे पाहत राहिली.

तानि स्रोतांसि त्रीण्यस्याः स्रोतस्विन्यो ऽभवंस्तदा नदीं त्रिस्रोतसं देवो भगवानवदद्भवः

तिच्या त्या तीन दूधाच्या धारांपासून तीन नद्या निर्माण झाल्या, आणि मग भगवंताने सांगितले, 'ही त्रिस्रोतस्विनी नदी असो.'

त्रिस्रोतसं नदीं दृष्ट्वा वृषः परमहर्षितः ननाद नादात्तस्माच्च सरिदन्या ततो ऽभवत्

ती तीन धारांची नदी पाहून वृषभ अत्यंत आनंदित झाला, त्याने मोठ्याने हंबरला, आणि त्या आवाजातून आणखी एक नदी निर्माण झाली.

वृषध्वनिरिति ख्याता देवदेवेन सा नदी जांबूनदमयं चित्रं सर्वरत्नमयं शुभम्

ती नदी 'वृषध्वनी' या नावाने प्रसिद्ध झाली, देवदेवांनी तिला हे नाव दिले. ती जांबूनामच्या सोन्यापासून बनलेली, सर्व रत्नांनी सजलेली आणि शुभ अशी अद्भुत नदी होती.

स्वं देवश्चाद्भुतं दिव्यं निर्मितं विश्वकर्मणा मुकुटं चाबबन्धेशो मम मूर्ध्नि वृषध्वजः

मग वृषध्वज भगवानाने माझ्या डोक्यावर विश्वकर्म्याने घडवलेले अद्भुत, दिव्य मुकुट बांधले.