लिङ्गपुराणम्

स्त्रीलिङ्गमखिलं सा वै पुंलिङ्गं नीललोहितः तं दृष्ट्वा भगवान् ब्रह्मा दक्षमालोक्य सुव्रताम्

ती सर्व स्त्रीलिंगाचे मूळ आहे, आणि नीललोहित हा पुरुषलिंग आहे. हे पाहून, पूज्य ब्रह्माने पुण्यशील दक्षाकडे पाहून असे सांगितले—

भजस्व धात्रीं जगतां ममापि च तवापि च पुन्नाम्नो नरकात्त्राति इति पुत्रीत्विहोक्तितः

'माझ्यासाठी आणि तुझ्यासाठी, जगाचा आधार असलेल्या या कन्येला स्वीकार, कारण ती पुत्र नावाच्या नरकातून तारते; म्हणून तिला येथे 'पुत्री' असे म्हणतात.'

प्रशस्ता तव कान्तेयं स्यात् पुत्री विश्वमातृका तस्मात् पुत्री सती नाम्ना तवैषा च भविष्यति

'ही सुंदर कन्या तुझी मुलगी होईल, ती विश्वाची माता आहे; म्हणूनच सती नावाने तुझीच कन्या म्हणून ओळखली जाईल.'

एवमुक्तस्तदा दक्षो नियोगाद्ब्रह्मणो मुनिः लब्ध्वा पुत्रीं ददौ साक्षात् सतीं रुद्राय सादरम्

असे ब्रह्माच्या आज्ञेने ऐकून, दक्षाने मिळालेली कन्या सती आदराने थेट रुद्राला दिली.

धर्मस्य पत्न्यः श्रद्धाद्याः कीर्तिता वै त्रयोदश तासु धर्मप्रजां वक्ष्ये यथाक्रममनुत्तमम्

धर्माच्या पत्नी म्हणून श्रद्धा पासून कीर्तीपर्यंत तेरा कन्या सांगितल्या आहेत; आता मी त्या धर्मापासून झालेल्या उत्तम संतती क्रमाने सांगतो.

कामो दर्पो ऽथ नियमः संतोषो लोभ एव च श्रुतस्तु दण्डः समयो बोधश्चैव महाद्युतिः

इच्छा, गर्व, शिस्त, समाधान आणि लोभ; ज्ञान, शिक्षा, करार आणि समज – हे सर्व अत्यंत तेजस्वी आहेत.

अप्रमादश् च विनयो व्यवसायो द्विजोत्तमाः क्षेमं सुखं यशश्चैव धर्मपुत्राश् च तासु वै

सावधानता, नम्रता, ठामपणा, हे द्विजश्रेष्ठ; कल्याण, सुख, कीर्ती आणि धर्माचे पुत्र या सर्व गुणांमध्ये आहेत.

धर्मस्य वै क्रियायां तु दण्डः समय एव च अप्रमादस् तथा बोधो बुद्धेर्धर्मस्य तौ सुतौ

धर्माच्या आचरणात शिक्षा आणि करार, तसेच सावधानता आणि समज हे बुद्धी आणि धर्माचे दोन पुत्र आहेत.

तस्मात्पञ्चदशैवैते तासु धर्मात्मजास्त्विह भृगुपत्नी च सुषुवे ख्यातिर्विष्णोः प्रियां श्रियम्

म्हणून हे पंधरा धर्माचे पुत्र येथे आहेत; आणि भृगूची पत्नी ख्याति, विष्णूची प्रिय, तिने श्रीला जन्म दिला.

धातारं च विधातारं मेरोर्जामातरौ सुतौ प्रभूतिर्नाम या पत्नी मरीचेः सुषुवे सुतौ

तिने धाता आणि विधाता, हे मेरूचे जावई आणि पुत्र जन्मास घातले; आणि मरीचीची पत्नी प्रभूती हिने दोन पुत्रांना जन्म दिला.

पूर्णमासं तु मारीचं ततः कन्याचतुष्टयम् तुष्टिर्ज्येष्ठा च वै दृष्टिः कृषिश्चापचितिस् तथा

मरीचीपासून पूर्णमास जन्मला, आणि मग चार कन्या – तुष्टि, ज्येष्ठा, दृष्टि, कृषी आणि अपचिती यांचा जन्म झाला.

क्षमा च सुषुवे पुत्रान् पुत्रीं च पुलहाच्छुभाम् कर्दमं च वरीयांसं सहिष्णुं मुनिसत्तमाः

क्षमेने पुलहापासून पुत्र आणि एक सद्गुणी कन्या जन्माला घातली – कर्दम, वरीयांस आणि सहिष्णु, हे ऋषिश्रेष्ठ.

तथा कनकपीतां स पीवरीं पृथिवीसमाम् प्रीत्यां पुलस्त्यश् च तथा जनयामास वै सुतान्

त्याचप्रमाणे कनकपीता, पीवरी आणि पृथिवीसमा; पुलस्त्यानेही आनंदाने पुत्रांना जन्म दिला.

दत्तोर्णं वेदबाहुं च पुत्रीं चान्यां दृषद्वतीम् पुत्राणां षष्टिसाहस्रं संनतिः सुषुवे शुभा

दत्तोर्ण, वेदबाहू आणि दुसरी कन्या दृष्टद्वती; शुभ्र सन्नतीने साठ हजार पुत्रांना जन्म दिला.

क्रतोस्तु भार्या सर्वे ते वालखिल्या इति श्रुताः सिनीवालीं कुहूं चैव राकां चानुमतिं तथा

क्रतूच्या पत्नीपासून जन्मलेले सर्व वाळखिल्य म्हणून ओळखले जातात; सिनीवाळी, कुहू, राका आणि अनुमती देखील.

स्मृतिश् च सुषुवे पत्नी मुनेश्चाङ्गिरसस् तथा लब्धानुभावमग्निं च कीर्तिमन्तं च सुव्रता

स्मृती, अंगिरस ऋषीची पत्नी, हिने अनुभवी अग्नी आणि कीर्तिमंत या पुत्रांना जन्म दिला, हे सुव्रत.

अत्रेर्भार्यानसूया वै सुषुवे षट्प्रजास्तु याः तास्वेका कन्यका नाम्ना श्रुतिः सा सूनुपञ्चकम्

अत्रीच्या पत्नी अनसूयेने सहा संतती जन्माला घातल्या; त्यात एक कन्या – श्रुती नावाची, आणि पाच पुत्र.

सत्यनेत्रो मुनिर्भव्यो मूर्तिरापः शनैश्चरः सोमश् च वै श्रुतिः षष्ठी पञ्चात्रेयास्तु सूनवः

सत्यनेत्र, भव्य ऋषी, मूर्ति, आप, शनैश्चर आणि सोम – श्रुती ही सहावी; हे पाच अत्रीपुत्र आहेत.

ऊर्जा वसिष्ठाद्वै लेभे सुतांश् च सुतवत्सला ज्यायसी पुण्डरीकाक्षान् वासिष्ठान् वरलोचना

ऊर्जा हिने वसिष्ठापासून पुत्र मिळवले, जे आपल्या मुलांवर प्रेम करणारे होते; ज्येष्ठ, कमळासारखी डोळ्यांची, हे वसिष्ठपुत्र सुंदर रूपाचे होते.

रजः सुहोत्रो बाहुश् च सवनश्चानघस् तथा सुतपाः शुक्र इत्येते मुनेर्वै सप्त सूनवः

रज, सुहोत्र, बाहू, सवन, अनघ, सुतपा आणि शुक्र – हे त्या ऋषीचे सात पुत्र आहेत.

यश्चाभिमानी भगवान् भवात्मा पैतामहो वह्निरसुः प्रजानाम् स्वाहा च तस्मात्सुषुवे सुतानां त्रयं त्रयाणां जगतां हिताय

आणि जो अभिमानी, स्वयंभू, भवात्मा, पितामह, अग्नी, प्राणस्वरूप आहे, त्याच्याकडून स्वाहेमुळे तीन पुत्र जन्मले, जे तीन जगांच्या कल्याणासाठी आहेत.

पवमानः पावकश् च शुचिरग्निश् च ते स्मृताः निर्मथ्यः पवमानस्तु वैद्युतः पावकः स्मृतः

पवमान, पावक आणि शुचि – हे तीन अग्नी म्हणून ओळखले जातात; पवमान घर्षणाने उत्पन्न होतो, पावक विद्युताग्नी म्हणून ओळखला जातो.

शुचिः सौरस्तु विज्ञेयः स्वाहापुत्रास्त्रयस्तु ते पुत्रैः पौत्रैस्त्विहैतेषां संख्या संक्षेपतः स्मृता

शुचि हा सौर अग्नी समजावा; हे तिघे स्वाहेचे पुत्र आहेत. त्यांच्या पुत्र आणि नातवंडांची संख्या येथे थोडक्यात सांगितली आहे.

विसृज्य सप्तकं चादौ चत्वारिंशन्नवैव च इत्येते वह्नयः प्रोक्ताः प्रणीयन्ते ऽध्वरेषु च

सुरुवातीला त्या सात प्रकारच्या, मग एकुण एकोणपन्नास आणि नऊ — हे सर्व यज्ञात वापरले जाणारे अग्नी सांगितले आहेत.

सर्वे तपस्विनस्त्वेते सर्वे व्रतभृतः स्मृताः प्रजानां पतयः सर्वे सर्वे रुद्रात्मकाः स्मृताः

हे सर्व तपस्वी आहेत, सर्वांनी व्रत पाळले आहेत, हे सर्व प्रजांचे स्वामी मानले जातात आणि सर्वजण रुद्रस्वरूप आहेत असे सांगितले आहे.

अयज्वानश् च यज्वानः पितरः प्रीतिमानसाः अग्निष्वात्ताश् च यज्वानः शेषा बर्हिषदः स्मृताः

यज्ञ करणारे आणि न करणारे, हे दोघेही पितरच आहेत आणि ते आनंदी असतात. यज्ञ करणाऱ्यांना अग्निष्वात्त म्हणतात आणि उरलेल्यांना बर्हिषद असे ओळखले जाते.

मेनां तु मानसीं तेषां जनयामास वै स्वधा अग्निष्वात्तात्मजा मेना मानसी लोकविश्रुता

स्वधा हिने अग्निष्वात्त वंशातून आपल्या मनातून मेना या कन्येला जन्म दिला; ही मेना मनातून उत्पन्न झालेली असून सर्व लोकांत प्रसिद्ध आहे.

असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजामुमाम् गङ्गां हैमवतीं जज्ञे भवाङ्गाश्लेषपावनीम्

मेनाने मैनाक आणि क्रौंच या पुत्रांना आणि त्यांची बहीण उमा हिला जन्म दिला. हिमवतची कन्या गंगा, जी भवाच्या स्पर्शाने पावन होते, तीही जन्माला आली.

धरणीं जनयामास मानसीं यज्ञयाजिनीम् स्वधा सा मेरुराजस्य पत्नी पद्मसमानना

तिने मनातूनच यज्ञप्रेमी धरित्रीला जन्म दिला. ती स्वधा मेरुराजाची पत्नी झाली, तिचे मुख कमळासारखे सुंदर होते.