लिङ्गपुराणम्

अवतीर्णे सुते नन्दिन् रक्षार्थं मह्यमीश्वर तुभ्यं नमः सुरेशान नन्दीश्वर नमो ऽस्तु ते

'हे नंदी, माझ्या रक्षणासाठी माझा पुत्र अवतरला म्हणून, प्रभो, तुला वंदन. देवांचा स्वामी, नंदीश्वर, तुला नमस्कार.'

पुत्र पाहि महाबाहो देवदेव जगद्गुरो पुत्रत्वमेव नन्दीश मत्वा यत्कीर्तितं मया

'पुत्रा, मला वाचव, बलवान बाहू असलेला, देवांचा देव, जगाचा गुरु. मी तुला पुत्र मानले म्हणून, नंदीश्वर, मी जे काही बोललो—'

त्वया तत्क्षम्यतां वत्स स्तवस्तव्य सुरासुरैः यः पठेच्छृणुयाद्वापि मम पुत्रप्रभाषितम्

'ते सर्व तू क्षमा कर, मुला, कारण तुला देव आणि दैत्यही स्तुती करतात. जो कोणी माझ्या पुत्राने सांगितलेले वाचेल किंवा ऐकेल—'

श्रावयेद्वा द्विजान् भक्त्या मया सार्धं स मोदते एवं स्तुत्वा सुतं बालं प्रणम्य बहुमानतः

'किंवा जो भक्तीने ब्राह्मणांना ऐकवेल, तो माझ्यासोबत आनंदी होईल. अशा प्रकारे, आपल्या लहान पुत्राची स्तुती करून, मोठ्या आदराने वंदन केले.'

मुनीश्वरांश् च सम्प्रेक्ष्य शिलाद उवाच सुव्रतः पश्यध्वं मुनयः सर्वे महाभाग्यं ममाव्ययः

मुनिश्रेष्ठांना पाहून, व्रतस्थ शिलाद म्हणाला: 'सर्व मुनिंनो, माझे हे अविनाशी मोठे भाग्य पहा.'

नन्दी यज्ञाङ्गणे देवश् चावतीर्णो यतः प्रभुः मत्समः कः पुमांल्लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

'नंदी प्रभू यज्ञभूमीत अवतरला म्हणून, या जगात, देव असो वा दानव, माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?'

एष नन्दी यतो जातो यज्ञभूमौ हिताय मे

'हा नंदी, जो यज्ञभूमीत जन्मला, तो माझ्या हितासाठी आहे.'

मया सह पिता हृष्टः प्रणम्य च महेश्वरम् उटजं स्वं जगामाशु निधिं लब्ध्वेव निर्धनः

माझ्या वडिलांनी, आनंदाने महादेवाला नमस्कार केला आणि लगेचच आपल्या झोपडीत परत गेले, जणू काही एखाद्या गरीबाला मोठा खजिना सापडावा तसे.

यदागतो ऽहमुटजं शिलादस्य महामुने तदा वै दैविकं रूपं त्यक्त्वा मानुष्यम् आस्थितः

महामुनी, मी जेव्हा शिलादाच्या झोपडीत आलो, तेव्हा मी माझे दैवी रूप सोडून मानवी रूप घेतले.

नष्टा चैव स्मृतिर्दिव्या येन केनापि कारणात् मानुष्यमास्थितं दृष्ट्वा पिता मे लोकपूजितः

काही कारणाने माझी दैवी स्मृती हरवली; मला माणसासारखे पाहून, जगात मान मिळवलेले माझे वडील

विललापातिदुःखार्तः स्वजनैश् च समावृतः जातकर्मादिकाश्चैव चकार मम सर्ववित्

खूप दुःखाने व्याकुळ झाले, आप्तजनांनी वेढले गेले, त्यांनी रडायला सुरुवात केली आणि सर्व विधी जाणून, माझ्यासाठी जन्माचे संस्कार व इतर विधी केले.

शालङ्कायनपुत्रो वै शिलादः पुत्रवत्सलः उपदिष्टा हि तेनैव ऋक्शाखा यजुषस् तथा

शालंकायनाचा पुत्र, पुत्रावर प्रेम करणारा शिलाद, त्याने मला ऋग्वेदाची शाखा आणि यजुर्वेदही शिकवला.

सामशाखासहस्रं च साङ्गोपाङ्गं महामुने आयुर्वेदं धनुर्वेदं गान्धर्वं चाश्वलक्षणम्

महामुनी, त्याने मला सामवेदाच्या हजारो शाखा, त्यातील सर्व अंग-उपांग, आयुर्वेद, धनुर्वेद, गंधर्वविद्या आणि घोड्यांचे गुणधर्मही शिकवले.

हस्तिनां चरितं चैव नराणां चैव लक्षणम् सम्पूर्णे सप्तमे वर्षे ततो ऽथ मुनिसत्तमौ

त्याने मला हत्तींचे वर्तन आणि माणसांचे गुणधर्मही शिकवले; माझे सातवे वर्ष पूर्ण झाले तेव्हा, हे श्रेष्ठ मुनी,

मित्रावरुणनामानौ तपोयोगबलान्वितौ तस्याश्रमं गतौ दिव्यौ द्रष्टुं मां चाज्ञया विभोः

मित्र आणि वरुण हे दोघे दिव्य ऋषी, तप आणि योगशक्तीने युक्त, प्रभूच्या आज्ञेने मला पाहायला त्या आश्रमात आले.

ऊचतुश् च महात्मानौ मां निरीक्ष्य मुहुर्मुहुः तात नन्द्ययमल्पायुः सर्वशास्त्रार्थपारगः

ते महान आत्मे मला पुन्हा पुन्हा पाहून म्हणाले, 'तात, नंदी सर्व शास्त्रांचे अर्थ जाणतो, पण त्याचे आयुष्य थोडे आहे.'

न दृष्टमेवमाश्चर्यम् आयुर्वर्षादतः परम् इत्युक्तवति विप्रेन्द्रः शिलादः पुत्रवत्सलः

'असे अद्भुत काही कधी पाहिले नाही, की या वर्षानंतर त्याचे आयुष्य उरणार नाही.' असे त्यांनी म्हटल्यावर, पुत्रावर प्रेम करणारा श्रेष्ठ ब्राह्मण शिलाद,

समालिङ्ग्य च दुःखार्तो रुरोदातीव विस्वरम् हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च समन्ततः

माझी मिठी मारून, दुःखाने व्याकुळ होऊन मोठ्याने रडू लागले, 'अरे बाळा, बाळा!' असे ओरडत सर्वत्र कोसळले.

अहो बलं दैवविधेर् विधातुश्चेति दुःखितः तस्य चार्तस्वरं श्रुत्वा तदाश्रमनिवासिनः

दुःखी होऊन म्हणाले, 'अहो, हे दैव आणि विधात्याचे किती मोठे बळ!' त्यांचा आर्त आवाज ऐकून, आश्रमातील रहिवासी

निपेतुर्विह्वलात्यर्थं रक्षाश्चक्रुश् च मङ्गलम् तुष्टुवुश् च महादेवं त्रियंबकमुमापतिम्

खूपच व्याकुळ होऊन खाली पडले, रक्षणासाठी मंगल विधी केले आणि महादेव, त्र्यंबक, उमा-पती यांची स्तुती केली.

हुत्वा त्रियंबकेनैव मधुनैव च संप्लुताम् दूर्वामयुतसंख्यातां सर्वद्रव्यसमन्विताम्

त्यांनी त्र्यंबकाला मधाने ओथंबून, दुर्वांच्या संख्येइतक्या, सर्व प्रकारच्या वस्तूंनी युक्त हवन केले.

पिता विगतसंज्ञश् च तथा चैव पितामहः विचेष्टश् च ललापासौ मृतवन्निपपात च

माझे वडील शुद्ध हरपले, तसेच माझे आजोबा; ते तडफडले, रडले आणि मृतासारखे खाली पडले.

मृत्योर् भीतो ऽहम् अचिराच् छिरसा चाभिवन्द्य तम् मृतवत्पतितं साक्षात् पितरं च पितामहम्

मृत्यूची भीती वाटून, मी लवकरच वडील आणि आजोबा, जे माझ्यासमोर मृतासारखे पडले होते, त्यांना डोक्याने वंदन केले.

प्रदक्षिणीकृत्य च तं रुद्रजाप्यरतो ऽभवम् हृत्पुण्डरीके सुषिरे ध्यात्वा देवं त्रियंबकम्

त्यांची प्रदक्षिणा करून, मी रुद्रजपात मन लावले, हृदयातील कमळाच्या सूक्ष्म जागेत त्र्यंबक देवाचे ध्यान करू लागलो.

त्र्यक्षं दशभुजं शान्तं पञ्चवक्त्रं सदाशिवम् सरितश्चान्तरे पुण्ये स्थितं मां परमेश्वरः

मी तीन डोळ्यांचा, दहा हातांचा, शांत, पाच मुखांचा, सदा मंगल, पवित्र पाण्यात माझ्यासमोर उभा असलेला परमेश्वर पाहिला.

तुष्टो ऽब्रवीन्महादेवः सोमः सोमार्धभूषणः वत्स नन्दिन्महाबाहो मृत्योर्भीतिः कुतस्तव

महादेव, ज्यांच्या मस्तकी सोमाचा अर्धचंद्र आहे, आनंदी होऊन म्हणाले, "नंदिन, बाळा, बलवान हाताच्या, तुला मृत्यूची भीती कशी वाटते?"

मयैव प्रेषितौ विप्रौ मत्समस्त्वं न संशयः वत्सैनत्तव देहं च लौकिकं परमार्थतः

त्या दोन्ही ब्राह्मणांना मीच पाठवलं होतं; तू माझ्यासारखाच आहेस, यात शंका नाही. बाळा, तुझं शरीर हे खऱ्या अर्थाने सांसारिक आहे.

नास्त्येव दैविकं दृष्टं शिलादेन पुरा तव देवैश् च मुनिभिः सिद्धैर् गन्धर्वैर्दानवोत्तमैः

तुला किंवा देव, ऋषी, सिद्ध, गंधर्व, किंवा श्रेष्ठ दैत्य यांना याआधी कधीच दिव्य शरीर दिसलं नव्हतं.

पूजितं यत्पुरा वत्स दैविकं नन्दिकेश्वर संसारस्य स्वभावो ऽयं सुखं दुःखं पुनः पुनः

पूर्वी जे काही दिव्य मानून पूजलं गेलं, नंदिकेश्वर, ते या जगाच्या स्वभावाप्रमाणेच आहे—सुख-दुःख पुन्हा पुन्हा येतं.