लिङ्गपुराणम्

ईशानो निरृतिर्यक्षो यमो वरुण एव च विश्वेदेवास् तथा रुद्रा वसवश् च महाबलाः

ईशान, निरृति, यक्ष, यम आणि वरुण, तसेच सर्व विश्वदेव, रुद्र आणि बलवान वसु—

लक्ष्मीः साक्षाच्छची ज्येष्ठा देवी चैव सरस्वती अदितिश् च दितिश्चैव श्रद्धा लज्जा धृतिस् तथा

लक्ष्मी प्रत्यक्ष, शची, ज्येष्ठा, सरस्वती देवी, अदिती आणि दिती, श्रद्धा, लाज आणि धैर्य—

नन्दा भद्रा च सुरभी सुशीला सुमनास् तथा वृषेन्द्रश् च महातेजा धर्मो धर्मात्मजस् तथा

नंदा, भद्रा, सुरभी, सुशीला, सुमना, तेजस्वी वृषेंद्र, धर्म आणि धर्माचा पुत्र—

आवृत्य मां तथालिङ्ग्य तुष्टुवुर्मुनिसत्तम शिलादो ऽपि मुनिर्दृष्ट्वा पिता मे तादृशं तदा

माझ्या भोवती येऊन मला मिठी मारून, त्यांनी मला स्तुती केली; आणि त्या वेळी माझे वडील शिलाद हे असे दृश्य पाहून—

प्रीत्या प्रणम्य पुण्यात्मा तुष्टावेष्टप्रदं सुतम् भगवन्देवदेवेश त्रियंबक ममाव्यय

आनंदाने, नमस्कार करून, पुण्यवान शिलादाने आपल्या इच्छापूर्ती करणाऱ्या पुत्राची स्तुती केली: 'भगवंत, देवांचा देव, त्रिनेत्री, माझ्या अविनाशी!'

पुत्रो ऽसि जगतां यस्मात् त्राता दुःखाद्धि किं पुनः रक्षको जगतां यस्मात् पिता मे पुत्र सर्वग

'तू जगांचे रक्षण करणारा आहेस, पुत्रा, मग आणखी काय सांगावे? तू जगांचा रक्षक आहेस, माझा पुत्र सर्वत्र आहे.'

अयोनिज नमस्तुभ्यं जगद्योने पितामह पिता पुत्र महेशान जगतां च जगद्गुरो

'अजन्मा, तुला नमस्कार, जगाचा मूळ कारण, पितामह, पिता, पुत्र, महेश्वर, जगाचा गुरु.'

वत्स वत्स महाभाग पाहि मां परमेश्वर त्वयाहं नन्दितो यस्मान् नन्दी नाम्ना सुरेश्वर

'मुला, भाग्यवान मुला, मला वाचव, परमहेश्वरा. तुझ्यामुळे मी आनंदी झालो म्हणून, हे देवांचा स्वामी, मला 'नंदी' हे नाव मिळाले.'

तस्मान्नन्दय मां नन्दिन् नमामि जगदीश्वरम् प्रसीद पितरौ मे ऽद्य रुद्रलोकं गतौ विभो

'म्हणून, नंदी, मला आनंद दे. मी जगन्नाथाला वंदन करतो. कृपा कर, आज माझे आईवडील रुद्रलोकात गेले आहेत, हे सर्वशक्तिमान.'

पितामहश् च भो नन्दिन् नवतीर्णे महेश्वरे ममैव सफलं लोके जन्म वै जगतां प्रभो

'हे नंदी, महेश्वर पृथ्वीवर अवतरला म्हणून, जगांचा स्वामी, माझे जन्म खरोखरच सफल झाले.'

अवतीर्णे सुते नन्दिन् रक्षार्थं मह्यमीश्वर तुभ्यं नमः सुरेशान नन्दीश्वर नमो ऽस्तु ते

'हे नंदी, माझ्या रक्षणासाठी माझा पुत्र अवतरला म्हणून, प्रभो, तुला वंदन. देवांचा स्वामी, नंदीश्वर, तुला नमस्कार.'

पुत्र पाहि महाबाहो देवदेव जगद्गुरो पुत्रत्वमेव नन्दीश मत्वा यत्कीर्तितं मया

'पुत्रा, मला वाचव, बलवान बाहू असलेला, देवांचा देव, जगाचा गुरु. मी तुला पुत्र मानले म्हणून, नंदीश्वर, मी जे काही बोललो—'

त्वया तत्क्षम्यतां वत्स स्तवस्तव्य सुरासुरैः यः पठेच्छृणुयाद्वापि मम पुत्रप्रभाषितम्

'ते सर्व तू क्षमा कर, मुला, कारण तुला देव आणि दैत्यही स्तुती करतात. जो कोणी माझ्या पुत्राने सांगितलेले वाचेल किंवा ऐकेल—'

श्रावयेद्वा द्विजान् भक्त्या मया सार्धं स मोदते एवं स्तुत्वा सुतं बालं प्रणम्य बहुमानतः

'किंवा जो भक्तीने ब्राह्मणांना ऐकवेल, तो माझ्यासोबत आनंदी होईल. अशा प्रकारे, आपल्या लहान पुत्राची स्तुती करून, मोठ्या आदराने वंदन केले.'

मुनीश्वरांश् च सम्प्रेक्ष्य शिलाद उवाच सुव्रतः पश्यध्वं मुनयः सर्वे महाभाग्यं ममाव्ययः

मुनिश्रेष्ठांना पाहून, व्रतस्थ शिलाद म्हणाला: 'सर्व मुनिंनो, माझे हे अविनाशी मोठे भाग्य पहा.'

नन्दी यज्ञाङ्गणे देवश् चावतीर्णो यतः प्रभुः मत्समः कः पुमांल्लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

'नंदी प्रभू यज्ञभूमीत अवतरला म्हणून, या जगात, देव असो वा दानव, माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?'

एष नन्दी यतो जातो यज्ञभूमौ हिताय मे

'हा नंदी, जो यज्ञभूमीत जन्मला, तो माझ्या हितासाठी आहे.'

मया सह पिता हृष्टः प्रणम्य च महेश्वरम् उटजं स्वं जगामाशु निधिं लब्ध्वेव निर्धनः

माझ्या वडिलांनी, आनंदाने महादेवाला नमस्कार केला आणि लगेचच आपल्या झोपडीत परत गेले, जणू काही एखाद्या गरीबाला मोठा खजिना सापडावा तसे.

यदागतो ऽहमुटजं शिलादस्य महामुने तदा वै दैविकं रूपं त्यक्त्वा मानुष्यम् आस्थितः

महामुनी, मी जेव्हा शिलादाच्या झोपडीत आलो, तेव्हा मी माझे दैवी रूप सोडून मानवी रूप घेतले.

नष्टा चैव स्मृतिर्दिव्या येन केनापि कारणात् मानुष्यमास्थितं दृष्ट्वा पिता मे लोकपूजितः

काही कारणाने माझी दैवी स्मृती हरवली; मला माणसासारखे पाहून, जगात मान मिळवलेले माझे वडील

विललापातिदुःखार्तः स्वजनैश् च समावृतः जातकर्मादिकाश्चैव चकार मम सर्ववित्

खूप दुःखाने व्याकुळ झाले, आप्तजनांनी वेढले गेले, त्यांनी रडायला सुरुवात केली आणि सर्व विधी जाणून, माझ्यासाठी जन्माचे संस्कार व इतर विधी केले.

शालङ्कायनपुत्रो वै शिलादः पुत्रवत्सलः उपदिष्टा हि तेनैव ऋक्शाखा यजुषस् तथा

शालंकायनाचा पुत्र, पुत्रावर प्रेम करणारा शिलाद, त्याने मला ऋग्वेदाची शाखा आणि यजुर्वेदही शिकवला.

सामशाखासहस्रं च साङ्गोपाङ्गं महामुने आयुर्वेदं धनुर्वेदं गान्धर्वं चाश्वलक्षणम्

महामुनी, त्याने मला सामवेदाच्या हजारो शाखा, त्यातील सर्व अंग-उपांग, आयुर्वेद, धनुर्वेद, गंधर्वविद्या आणि घोड्यांचे गुणधर्मही शिकवले.

हस्तिनां चरितं चैव नराणां चैव लक्षणम् सम्पूर्णे सप्तमे वर्षे ततो ऽथ मुनिसत्तमौ

त्याने मला हत्तींचे वर्तन आणि माणसांचे गुणधर्मही शिकवले; माझे सातवे वर्ष पूर्ण झाले तेव्हा, हे श्रेष्ठ मुनी,

मित्रावरुणनामानौ तपोयोगबलान्वितौ तस्याश्रमं गतौ दिव्यौ द्रष्टुं मां चाज्ञया विभोः

मित्र आणि वरुण हे दोघे दिव्य ऋषी, तप आणि योगशक्तीने युक्त, प्रभूच्या आज्ञेने मला पाहायला त्या आश्रमात आले.

ऊचतुश् च महात्मानौ मां निरीक्ष्य मुहुर्मुहुः तात नन्द्ययमल्पायुः सर्वशास्त्रार्थपारगः

ते महान आत्मे मला पुन्हा पुन्हा पाहून म्हणाले, 'तात, नंदी सर्व शास्त्रांचे अर्थ जाणतो, पण त्याचे आयुष्य थोडे आहे.'

न दृष्टमेवमाश्चर्यम् आयुर्वर्षादतः परम् इत्युक्तवति विप्रेन्द्रः शिलादः पुत्रवत्सलः

'असे अद्भुत काही कधी पाहिले नाही, की या वर्षानंतर त्याचे आयुष्य उरणार नाही.' असे त्यांनी म्हटल्यावर, पुत्रावर प्रेम करणारा श्रेष्ठ ब्राह्मण शिलाद,

समालिङ्ग्य च दुःखार्तो रुरोदातीव विस्वरम् हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च समन्ततः

माझी मिठी मारून, दुःखाने व्याकुळ होऊन मोठ्याने रडू लागले, 'अरे बाळा, बाळा!' असे ओरडत सर्वत्र कोसळले.

अहो बलं दैवविधेर् विधातुश्चेति दुःखितः तस्य चार्तस्वरं श्रुत्वा तदाश्रमनिवासिनः

दुःखी होऊन म्हणाले, 'अहो, हे दैव आणि विधात्याचे किती मोठे बळ!' त्यांचा आर्त आवाज ऐकून, आश्रमातील रहिवासी