लिङ्गपुराणम्

स्पृशन्कराभ्यां ब्रह्माणं सुखाभ्यां स सुरारिहा मां विद्धि परमात्मानम् एनां मायामजामिति

मंगल हातांनी ब्रह्मदेवाला स्पर्श करून, देवदुश्मनांचा संहार करणाऱ्या महेश्वराने सांगितले, 'माझा खरा स्वरूप परमात्मा आहे आणि ही माझी अजन्मा माया आहे असे जाण.'

एते वै संस्थिता रुद्रास् त्वां रक्षितुमिहागताः ततः प्रणम्य तं ब्रह्मा देवदेवमुवाच ह

'हे सर्व रुद्र तुझी रक्षा करण्यासाठी येथे आले आहेत.' मग ब्रह्मदेवाने देवांचा देवाला वंदन करून बोलायला सुरुवात केली.

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा भगवन्देवदेवेश दुःखैराकुलितो ह्यहम्

हात जोडून, आनंदाने गदगदलेल्या स्वरात तो म्हणाला, 'भगवंत, देवांचा स्वामी, मी दुःखांनी त्रस्त आहे.'

संसारान्मोक्तुमीशान मामिहार्हसि शङ्कर ततः प्रहस्य भगवान् पितामहमुमापतिः

'शंकरा, मला या संसारातून मुक्त करावे अशी माझी इच्छा आहे.' मग उमापती भगवंत पितामहाकडे पाहून हसले.

तदा रुद्रैर्जगन्नाथस् तया चान्तर्दधे विभुः तस्माच्छिलाद लोकेषु दुर्लभो वै त्वयोनिजः

मग जगाचा स्वामी त्या रुद्रांसह आणि तिच्यासह अदृश्य झाला. म्हणून, शिलादा, या लोकांत गर्भाशिवाय जन्मलेला माणूस फार दुर्मिळ असतो.

मृत्युहीनः पुमान्विद्धि समृत्युः पद्मजो ऽपि सः किंतु देवेश्वरो रुद्रः प्रसीदति यदीश्वरः

मृत्यू नसलेला माणूस फारच दुर्मिळ आहे; कमळातून जन्मलेला ब्रह्मादेखील मृत्यूपासून सुटत नाही. पण जर देवांचा देव रुद्र प्रसन्न झाला, तर ते शक्य आहे.

न दुर्लभो मृत्युहीनस् तव पुत्रो ह्ययोनिजः मया च विष्णुना चैव ब्रह्मणा च महात्मना

'तुझा पुत्र, गर्भाशिवाय जन्मलेला आणि मृत्यूपासून मुक्त, मिळवणे अशक्य नाही—माझ्यासाठी, विष्णूसाठी आणि महान आत्मा ब्रह्मासाठीही.'

अयोनिजं मृत्युहीनम् असमर्थं निवेदितुम् एवं व्याहृत्य विप्रेन्द्रम् अनुगृह्य च तं घृणी

'गर्भाशिवाय जन्मलेला आणि मृत्यूपासून मुक्त असा कोणी आहे हे सांगणे शक्य नाही.' असे म्हणून दयाळू भगवंताने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला आशीर्वाद दिला.

देवैर्वृतो ययौ देवः सितेनेभेन वै प्रभुः

देवतांनी वेढलेला तो प्रभू पांढऱ्या बैलावर बसून निघून गेला.

गते पुण्ये च वरदे सहस्राक्षे शिलाशनः आराधयन्महादेवं तपसातोषयद्भवम्

पुण्यशाली इंद्र आणि वर देणारा देव निघून गेल्यावर, शिलादा महादेवाचे तप करून त्यांना प्रसन्न करू लागला.

अथ तस्यैवमनिशं तत्परस्य द्विजस्य तु दिव्यं वर्षसहस्रं तु गतं क्षणमिवाद्भुतम्

त्या परमार्थाला समर्पित ब्राह्मणासाठी, दिव्य असे हजारो वर्षे जणू क्षणभरातच संपली, हे खरोखर अद्भुत होते.

वल्मीकेनावृताङ्गश् च लक्ष्यः कीटगणैर्मुनिः वज्रसूचीमुखैश्चान्यै रक्तकीटैश् च सर्वतः

त्या ऋषीचं शरीर मुंग्यांच्या वारुळानं झाकलं गेलं होतं, आणि त्यावर अनेक किडे, टोकदार सुईसारख्या तोंडाचे, लाल रंगाचे किडे सर्व बाजूंनी रेंगाळत होते.

निर्मांसरुधिरत्वग् वै निर्लेपः कुड्यवत् स्थितः अस्थिशेषो ऽभवत्पश्चात् तममन्यत शङ्करः

त्याच्या शरीरावर मांस, रक्त, आणि त्वचा काहीच उरलं नव्हतं; तो भिंतीसारखा काहीही न लागता उभा होता, शेवटी फक्त हाडंच शिल्लक राहिली; शंकरानं त्याच्याकडे तसंच पाहिलं.

यदा स्पृष्टो मुनिस्तेन करेण च स्मरारिणा तदैव मुनिशार्दूलश् चोत्ससर्ज क्लमं द्विजः

कामाचा शत्रू असलेल्या शंकरानं हात लावताच, त्या क्षणीच, हे श्रेष्ठ ऋषी, त्या द्विजानं आपली सगळी थकवा सोडून दिला.

तपतस्तस्य तपसा प्रभुस्तुष्टाथ शङ्करः तुष्टस्तवेत्यथोवाच सगणश्चोमया सह

त्याच्या कठोर तपामुळे प्रसन्न होऊन, तेजस्वी शंकर, आपल्या गणांसह आणि माझ्यासह, म्हणाले, 'मी तुझ्या या तपस्येवर खूष आहे.'

तपसानेन किं कार्यं भवतस्ते महामते ददामि पुत्रं सर्वज्ञं सर्वशास्त्रार्थपारगम्

हे महाबुद्धीमान, तुला या तपस्येचं काय कारण आहे? मी तुला असा पुत्र देईन, जो सर्वज्ञ असेल आणि सर्व शास्त्रांचा अर्थ जाणणारा असेल.

ततः प्रणम्य देवेशं स्तुत्वोवाच शिलाशनः हर्षगद्गदया वाचा सोमं सोमविभूषणम्

मग शिलादानं देवाधिदेवांना वंदन करून, स्तुती केली आणि आनंदाने गदगदलेल्या आवाजात सोमाला, चंद्राने सुशोभित असलेल्या त्या प्रभूला म्हणाला—

भगवन्देवदेवेश त्रिपुरार्दन शङ्कर अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सत्तम

भगवंत, देवाधिदेव, त्रिपुरांचा संहार करणारे शंकरा, मला असा पुत्र हवा आहे की जो जन्मरहित आणि अमर असेल, हे श्रेष्ठ!

पूर्वमाराधितः प्राह तपसा परमेश्वरः शिलादं ब्रह्मणा रुद्रः प्रीत्या परमया पुनः

पूर्वी, परमेश्वर रुद्र, तपस्येने प्रसन्न होऊन, ब्रह्माच्या माध्यमातून शिलादाला अत्यंत प्रेमाने पुन्हा बोलले होते.

पूर्वमाराधितो विप्र ब्रह्मणाहं तपोधन तपसा चावतारार्थं मुनिभिश् च सुरोत्तमैः

हे द्विजा, पूर्वी मी ब्रह्मा, तपस्वी आणि श्रेष्ठ ऋषी व देव यांच्या द्वारे, अवताराच्या हेतूने पूजिला गेलो होतो.

तव पुत्रो भविष्यामि नन्दिनाम्ना त्वयोनिजः पिता भविष्यसि मम पितुर्वै जगतां मुने

मी तुझा पुत्र होईन, जन्मरहित आणि नंदी नावाने, आणि तू माझा पिता होशील, जसा ब्रह्मा जगाचा पिता आहे, तसा.

एवमुक्त्वा मुनिं प्रेक्ष्य प्रणिपत्य स्थितं घृणी सोमः सोमोपमः प्रीतस् तत्रैवान्तरधीयत

असं म्हणून, त्या ऋषीकडे पाहून, तो आदराने उभा असताना, सोम, चंद्रासारखा तेजस्वी आणि प्रसन्न, तिथेच अदृश्य झाला.

लब्धपुत्रः पिता रुद्रात् प्रीतो मम महामुने यज्ञाङ्गणं महत्प्राप्य यज्ञार्थं यज्ञवित्तमः

रुद्राकडून पुत्र मिळाल्यावर, तो पिता अत्यंत आनंदित झाला आणि, हे महर्षे, मोठ्या यज्ञभूमीवर गेला, यज्ञ जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ ठरला.

तदङ्गणादहं शंभोस् तनुजस्तस्य चाज्ञया संजातः पूर्वमेवाहं युगान्ताग्निसमप्रभः

त्या शंभूच्या अंगणातून, त्याच्या आज्ञेने, मी पूर्वीच जन्मलो, युगाच्या शेवटीच्या अग्नीसारखा तेजस्वी.

ववर्षुस्तदा पुष्करावर्तकाद्या जगुः खेचराः किन्नराः सिद्धसाध्याः शिलादात्मजत्वं गते मय्युपेन्द्रः ससर्जाथ वृष्टिं सुपुष्पौघमिश्राम्

त्या वेळी मेघांनी पाऊस पाडला, आकाशात गंधर्व, किन्नर, सिद्ध, साध्य यांनी गाणी गायली; मी शिलादाचा पुत्र झाल्यावर, उपेंद्रानं फुलांचा वर्षाव केला.

मां दृष्ट्वा कालसूर्याभं जटामुकुटधारिणम् त्र्यक्षं चतुर्भुजं बालं शूलटङ्कगदाधरम्

माझं रूप पाहून—युगाच्या अंताच्या सूर्यासारखं तेज, जटामुकुट, तीन डोळे, चार हात, आणि हातात त्रिशूळ, कुऱ्हाड, गदा असलेला मुलगा—

वज्रिणं वज्रदंष्ट्रं च वज्रिणाराधितं शिशुम् वज्रकुण्डलिनं घोरं नीरदोपमनिःस्वनम्

वज्रधारी, वज्रासारख्या दातांचा, वज्रधारी देवांनी पूजलेला, वज्रकुंडल घातलेला, भयंकर आणि मेघासारखा गडगडाट करणारा असा मी मुलगा—

ब्रह्माद्यास्तुष्टुवुः सर्वे सुरेन्द्रश् च मुनीश्वराः नेदुः समन्ततः सर्वे ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ब्रह्मा पासून सर्व देव, इंद्र आणि ऋषी यांनी माझी स्तुती केली; सर्वत्र वाद्ये वाजली आणि अप्सरांचा समूह नाचू लागला.

ऋषयो मुनिशार्दूल ऋग्यजुःसामसंभवैः मन्त्रैर्माहेश्वरैः स्तुत्वा सम्प्रणेमुर्मुदान्विताः

हे ऋषिश्रेष्ठ, ऋषींनी, ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेदातून आलेल्या महेश्वर मंत्रांनी आनंदाने माझी स्तुती केली आणि नमस्कार केला.