लिङ्गपुराणम्

क्षितिर्वायुः पुमानंभः सुषिरं सर्वगं तथा तदाप्रभृति तं प्राहुर् अष्टमूर्तिरितीश्वरम्

म्हणून पृथ्वी, वारा, पुरुष, पाणी, आकाश आणि सर्वत्र व्यापणारा— या सर्व रूपांनी तो अष्टमूर्ती ईश्वर म्हणून ओळखला जाऊ लागला.

अष्टमूर्तेः प्रसादेन विरञ्चिश्चासृजत्पुनः सृष्ट्वैतद् अखिलं ब्रह्मा पुनः कल्पान्तरे प्रभुः

अष्टमूर्तीच्या कृपेने विरिंचीने पुन्हा सृष्टी केली; आणि या सर्वांची निर्मिती करून ब्रह्मदेवाने प्रत्येक कल्पाच्या शेवटी हे पुन्हा केले.

सहस्रयुगपर्यन्तं संसुप्ते च चराचरे प्रजाः स्रष्टुमनास् तेपे तत उग्रं तपो महत्

सहस्त्र युगांपर्यंत जेंव्हा सर्व चराचर सृष्टी झोपेत होती, तेव्हा प्रजांची निर्मिती करायची इच्छा ठेवून त्याने कठोर तप केला.

तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो व्यजायत

अशा प्रकारे तप करत असताना काहीही घडले नाही; मग दीर्घ काळाने दुःखातून त्याच्या मनात राग उत्पन्न झाला.

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तदाभवन्

रागाने भरलेल्या त्याच्या डोळ्यांतून अश्रू पडले; त्या अश्रूंपासून भूत, प्रेत अशी जीवसृष्टी निर्माण झाली.

सर्वांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा भूतप्रेतनिशाचरान् अनिन्दत तदा देवो ब्रह्मात्मानम् अजो विभुः

सर्व भूत, प्रेत आणि निशाचर या वडीलधाऱ्या सृष्टीला पाहून, अजन्मा, सर्वव्यापी ब्रह्मदेवाने स्वतःलाच दोष दिला.

जहौ प्राणांश् च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः ततः प्राणमयो रुद्रः प्रादुरासीत्प्रभोर्मुखात्

रागाने भरलेल्या प्रजापतीने आपले प्राण सोडले; मग प्रभूच्या मुखातून प्राणमय रुद्र प्रकट झाला.

अर्धनारीश्वरो भूत्वा बालार्कसदृशद्युतिः तदैकादशधात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः

तो अर्धनारीश्वर झाला, बालसूर्यासारखा तेजस्वी, आणि मग स्वतःला अकरा भागांत विभागून स्थिर झाला.

अर्धेनांशेन सर्वात्मा ससर्जासौ शिवामुमाम् सा चासृजत्तदा लक्ष्मीं दुर्गां श्रेष्ठां सरस्वतीम्

सर्वांचा आत्मा असलेल्या त्या अर्धांशातून त्याने शिवा, उमा यांची निर्मिती केली; आणि तिने लक्ष्मी, श्रेष्ठ दुर्गा आणि सरस्वती यांची निर्मिती केली.

वामां रौद्रीं महामायां वैष्णवीं वारिजेक्षणाम् कलां विकिरिणीं चैव कालीं कमलवासिनीम्

त्याने वामा, रौद्री, महामाया, कमळासारख्या डोळ्यांची वैष्णवी, कला, विकिरीणी, काली आणि कमलवासिनी यांची निर्मिती केली.

बलविकरिणीं देवीं बलप्रमथिनीं तथा सर्वभूतस्य दमनीं ससृजे च मनोन्मनीम्

त्याने बलविकरीणी, बलप्रमथिनी, सर्व भूतांचे दमन करणारी आणि मनोन्मनी या देवींची निर्मिती केली.

तथान्या बहवः सृष्टास् तया नार्यः सहस्रशः रुद्रैश्चैव महादेवस् ताभिस्त्रिभुवनेश्वरः

त्याचप्रमाणे तिने हजारो इतर स्त्रिया निर्माण केल्या; आणि त्या सर्वांसह रुद्रांसोबत महादेव त्रैलोक्याचा स्वामी झाला.

सर्वात्मनश् च तस्याग्रे ह्य् अतिष्ठत्परमेश्वरः मृतस्य तस्य देवस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

सर्वांचा आत्मा असलेल्या त्या परमेश्वराने तिच्यासमोर उभा राहिला; त्या मृत झालेल्या ब्रह्मदेवाचा तो परमेश्वर होता.

घृणी ददौ पुनः प्राणान् ब्रह्मपुत्रो महेश्वरः ब्रह्मणः प्रददौ प्राणान् आत्मस्थांस्तु तदा प्रभुः

दयाळू महेश्वर, ब्रह्मदेवांचे पुत्र, यांनी पुन्हा ब्रह्मदेवांना त्यांचे प्राण परत दिले आणि स्वतःमध्ये असलेले प्राण त्यांना दिले.

प्रहृष्टो ऽभूत्ततो रुद्रः किंचित्प्रत्यागतासवम् अभ्यभाषत देवेशो ब्रह्माणं परमं वचः

तेव्हा रुद्र आनंदित झाले, थोडी शक्ती परत आल्यावर, देवांचे स्वामी ब्रह्मदेवास अत्यंत मधुर शब्दांनी बोलले.

मा भैर्देव महाभाग विरिञ्च जगतां गुरो मयेह स्थापिताः प्राणास् तस्मादुत्तिष्ठ वै प्रभो

'घाबरू नकोस, भाग्यवान विरिंचा, जगाचा गुरु. मी इथे तुझे प्राण स्थिर केले आहेत, म्हणून उठ, प्रभो.'

श्रुत्वा वचस्ततस्तस्य स्वप्नभूतं मनोगतम् पितामहः प्रसन्नात्मा नेत्रैः फुल्लाम्बुजप्रभैः

ही वचने ऐकून, पितामह जणू स्वप्नातून जागा झाल्यासारखा शांत झाला आणि त्याच्या डोळ्यांत उमललेल्या कमळासारखी चमक आली.

ततः प्रत्यागतप्राणः समुदैक्षन् महेश्वरम् स उद्वीक्ष्य चिरं कालं स्निग्धगंभीरया गिरा

मग, प्राण परत आल्यावर, त्याने महेश्वराकडे पाहिले आणि बराच वेळ प्रेमाने व गंभीरतेने त्याच्याकडे पाहून तो म्हणाला.

उवाच भगवान् ब्रह्मा समुत्थाय कृताञ्जलिः भो भो वद महाभाग आनन्दयसि मे मनः

ब्रह्मदेव उठून, हात जोडून म्हणाले, 'हे महाभाग, तू बोल, कारण तुझ्या शब्दांनी माझे मन आनंदित होते.'

को भवान् अष्टमूर्तिर् वै स्थित एकादशात्मकः तस्य तद्वचनं श्रुत्वा व्याजहार महेश्वरः

'तू कोण आहेस, आठ रूपे असलेला आणि तरीही अकरा प्रकारे स्थिर असलेला?' असे विचारल्यावर महेश्वर उत्तर देऊ लागले.

स्पृशन्कराभ्यां ब्रह्माणं सुखाभ्यां स सुरारिहा मां विद्धि परमात्मानम् एनां मायामजामिति

मंगल हातांनी ब्रह्मदेवाला स्पर्श करून, देवदुश्मनांचा संहार करणाऱ्या महेश्वराने सांगितले, 'माझा खरा स्वरूप परमात्मा आहे आणि ही माझी अजन्मा माया आहे असे जाण.'

एते वै संस्थिता रुद्रास् त्वां रक्षितुमिहागताः ततः प्रणम्य तं ब्रह्मा देवदेवमुवाच ह

'हे सर्व रुद्र तुझी रक्षा करण्यासाठी येथे आले आहेत.' मग ब्रह्मदेवाने देवांचा देवाला वंदन करून बोलायला सुरुवात केली.

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा भगवन्देवदेवेश दुःखैराकुलितो ह्यहम्

हात जोडून, आनंदाने गदगदलेल्या स्वरात तो म्हणाला, 'भगवंत, देवांचा स्वामी, मी दुःखांनी त्रस्त आहे.'

संसारान्मोक्तुमीशान मामिहार्हसि शङ्कर ततः प्रहस्य भगवान् पितामहमुमापतिः

'शंकरा, मला या संसारातून मुक्त करावे अशी माझी इच्छा आहे.' मग उमापती भगवंत पितामहाकडे पाहून हसले.

तदा रुद्रैर्जगन्नाथस् तया चान्तर्दधे विभुः तस्माच्छिलाद लोकेषु दुर्लभो वै त्वयोनिजः

मग जगाचा स्वामी त्या रुद्रांसह आणि तिच्यासह अदृश्य झाला. म्हणून, शिलादा, या लोकांत गर्भाशिवाय जन्मलेला माणूस फार दुर्मिळ असतो.

मृत्युहीनः पुमान्विद्धि समृत्युः पद्मजो ऽपि सः किंतु देवेश्वरो रुद्रः प्रसीदति यदीश्वरः

मृत्यू नसलेला माणूस फारच दुर्मिळ आहे; कमळातून जन्मलेला ब्रह्मादेखील मृत्यूपासून सुटत नाही. पण जर देवांचा देव रुद्र प्रसन्न झाला, तर ते शक्य आहे.

न दुर्लभो मृत्युहीनस् तव पुत्रो ह्ययोनिजः मया च विष्णुना चैव ब्रह्मणा च महात्मना

'तुझा पुत्र, गर्भाशिवाय जन्मलेला आणि मृत्यूपासून मुक्त, मिळवणे अशक्य नाही—माझ्यासाठी, विष्णूसाठी आणि महान आत्मा ब्रह्मासाठीही.'

अयोनिजं मृत्युहीनम् असमर्थं निवेदितुम् एवं व्याहृत्य विप्रेन्द्रम् अनुगृह्य च तं घृणी

'गर्भाशिवाय जन्मलेला आणि मृत्यूपासून मुक्त असा कोणी आहे हे सांगणे शक्य नाही.' असे म्हणून दयाळू भगवंताने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला आशीर्वाद दिला.

देवैर्वृतो ययौ देवः सितेनेभेन वै प्रभुः

देवतांनी वेढलेला तो प्रभू पांढऱ्या बैलावर बसून निघून गेला.