लिङ्गपुराणम्

वह्नेश्चैव तु संयोगात् प्रकृत्य पुरुषः प्रभुः नीलश् च लोहितश्चैव यतः कालाकृतिः पुमान्

अग्निसोबतच्या संयोगाने, निसर्गातून पुरुषरूप प्रभू प्रकट झाला; तो निळा आणि लाल, ज्याच्यापासून काळाचा पुरुषरूप आकार झाला.

नीललोहित इत्युक्तस् तेन देवेन वै प्रभुः ब्रह्मणा भगवान्कालः प्रीतात्मा चाभवद्विभुः

त्या देवाने त्याला नीललोहित असं नाव दिलं. ब्रह्माने भगवंत काळाची निर्मिती केली, जो समाधानी आणि सर्वव्यापी आहे.

सुप्रीतमनसं देवं तुष्टाव च पितामहः नामाष्टकेन विश्वात्मा विश्वात्मानं महामुने

पितामहाने अत्यंत प्रसन्न मनाने, विश्वाचा आत्मा असलेल्या त्या देवाची आठ नावांनी स्तुती केली, हे महर्षे, विश्वात्म्याला उद्देशून.

नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे नमो भवाय देवाय रसायाम्बुमयाय ते

रुद्र, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी भगवंत, तुला नमस्कार. भव, देव, रस आणि जलमय असलेल्या तुला नमस्कार.

शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमो नमः

शर्व, पृथ्वीच्या रूपात असलेला, नेहमी सुगंधित असलेला, तुला नमस्कार. ईश, वायूच्या रूपात असलेला, स्पर्शस्वरूप तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

पशूनां पतये चैव पावकायातितेजसे भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः

सर्व प्राण्यांचे स्वामी, अग्नीपेक्षा तेजस्वी, भीषण, आकाशासारखा, आणि केवळ ध्वनीस्वरूप असलेल्या तुला मी वंदन करतो.

महादेवाय सोमाय अमृताय नमो ऽस्तु ते उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने

महादेव, सोम, अमर, उग्र, यजमान आणि कर्मयोगी अशा तुझ्या सर्व रूपांना मी नमस्कार करतो.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि पैतामहमिमं स्तवम् रुद्राय कथितं विप्राञ् श्रावयेद्वा समाहितः

जो कोणी हा पितामहांनी सांगितलेला, रुद्रासाठी केलेला स्तोत्र वाचतो, ऐकतो किंवा एकाग्रतेने ब्राह्मणांना ऐकवतो—

अष्टमूर्तेस्तु सायुज्यं वर्षादेकादवाप्नुयात् एवं स्तुत्वा महादेवम् अवैक्षत पितामहः

तो अष्टमूर्ती परमेश्वराशी एकरूप होतो, आणि असे महादेवाचे स्तवन करून पितामहाने त्यांचे दर्शन घेतले.

तदाष्टधा महादेवः समातिष्ठत्समन्ततः तदा प्रकाशते भानुः कृष्णवर्त्मा निशाकरः

तेव्हा महादेव आठ रूपांत सर्वत्र प्रकट झाले; त्याच वेळी सूर्य उजळला आणि काळ्या वाटेने चंद्र प्रकट झाला.

क्षितिर्वायुः पुमानंभः सुषिरं सर्वगं तथा तदाप्रभृति तं प्राहुर् अष्टमूर्तिरितीश्वरम्

म्हणून पृथ्वी, वारा, पुरुष, पाणी, आकाश आणि सर्वत्र व्यापणारा— या सर्व रूपांनी तो अष्टमूर्ती ईश्वर म्हणून ओळखला जाऊ लागला.

अष्टमूर्तेः प्रसादेन विरञ्चिश्चासृजत्पुनः सृष्ट्वैतद् अखिलं ब्रह्मा पुनः कल्पान्तरे प्रभुः

अष्टमूर्तीच्या कृपेने विरिंचीने पुन्हा सृष्टी केली; आणि या सर्वांची निर्मिती करून ब्रह्मदेवाने प्रत्येक कल्पाच्या शेवटी हे पुन्हा केले.

सहस्रयुगपर्यन्तं संसुप्ते च चराचरे प्रजाः स्रष्टुमनास् तेपे तत उग्रं तपो महत्

सहस्त्र युगांपर्यंत जेंव्हा सर्व चराचर सृष्टी झोपेत होती, तेव्हा प्रजांची निर्मिती करायची इच्छा ठेवून त्याने कठोर तप केला.

तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो व्यजायत

अशा प्रकारे तप करत असताना काहीही घडले नाही; मग दीर्घ काळाने दुःखातून त्याच्या मनात राग उत्पन्न झाला.

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तदाभवन्

रागाने भरलेल्या त्याच्या डोळ्यांतून अश्रू पडले; त्या अश्रूंपासून भूत, प्रेत अशी जीवसृष्टी निर्माण झाली.

सर्वांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा भूतप्रेतनिशाचरान् अनिन्दत तदा देवो ब्रह्मात्मानम् अजो विभुः

सर्व भूत, प्रेत आणि निशाचर या वडीलधाऱ्या सृष्टीला पाहून, अजन्मा, सर्वव्यापी ब्रह्मदेवाने स्वतःलाच दोष दिला.

जहौ प्राणांश् च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः ततः प्राणमयो रुद्रः प्रादुरासीत्प्रभोर्मुखात्

रागाने भरलेल्या प्रजापतीने आपले प्राण सोडले; मग प्रभूच्या मुखातून प्राणमय रुद्र प्रकट झाला.

अर्धनारीश्वरो भूत्वा बालार्कसदृशद्युतिः तदैकादशधात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः

तो अर्धनारीश्वर झाला, बालसूर्यासारखा तेजस्वी, आणि मग स्वतःला अकरा भागांत विभागून स्थिर झाला.

अर्धेनांशेन सर्वात्मा ससर्जासौ शिवामुमाम् सा चासृजत्तदा लक्ष्मीं दुर्गां श्रेष्ठां सरस्वतीम्

सर्वांचा आत्मा असलेल्या त्या अर्धांशातून त्याने शिवा, उमा यांची निर्मिती केली; आणि तिने लक्ष्मी, श्रेष्ठ दुर्गा आणि सरस्वती यांची निर्मिती केली.

वामां रौद्रीं महामायां वैष्णवीं वारिजेक्षणाम् कलां विकिरिणीं चैव कालीं कमलवासिनीम्

त्याने वामा, रौद्री, महामाया, कमळासारख्या डोळ्यांची वैष्णवी, कला, विकिरीणी, काली आणि कमलवासिनी यांची निर्मिती केली.

बलविकरिणीं देवीं बलप्रमथिनीं तथा सर्वभूतस्य दमनीं ससृजे च मनोन्मनीम्

त्याने बलविकरीणी, बलप्रमथिनी, सर्व भूतांचे दमन करणारी आणि मनोन्मनी या देवींची निर्मिती केली.

तथान्या बहवः सृष्टास् तया नार्यः सहस्रशः रुद्रैश्चैव महादेवस् ताभिस्त्रिभुवनेश्वरः

त्याचप्रमाणे तिने हजारो इतर स्त्रिया निर्माण केल्या; आणि त्या सर्वांसह रुद्रांसोबत महादेव त्रैलोक्याचा स्वामी झाला.

सर्वात्मनश् च तस्याग्रे ह्य् अतिष्ठत्परमेश्वरः मृतस्य तस्य देवस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

सर्वांचा आत्मा असलेल्या त्या परमेश्वराने तिच्यासमोर उभा राहिला; त्या मृत झालेल्या ब्रह्मदेवाचा तो परमेश्वर होता.

घृणी ददौ पुनः प्राणान् ब्रह्मपुत्रो महेश्वरः ब्रह्मणः प्रददौ प्राणान् आत्मस्थांस्तु तदा प्रभुः

दयाळू महेश्वर, ब्रह्मदेवांचे पुत्र, यांनी पुन्हा ब्रह्मदेवांना त्यांचे प्राण परत दिले आणि स्वतःमध्ये असलेले प्राण त्यांना दिले.

प्रहृष्टो ऽभूत्ततो रुद्रः किंचित्प्रत्यागतासवम् अभ्यभाषत देवेशो ब्रह्माणं परमं वचः

तेव्हा रुद्र आनंदित झाले, थोडी शक्ती परत आल्यावर, देवांचे स्वामी ब्रह्मदेवास अत्यंत मधुर शब्दांनी बोलले.

मा भैर्देव महाभाग विरिञ्च जगतां गुरो मयेह स्थापिताः प्राणास् तस्मादुत्तिष्ठ वै प्रभो

'घाबरू नकोस, भाग्यवान विरिंचा, जगाचा गुरु. मी इथे तुझे प्राण स्थिर केले आहेत, म्हणून उठ, प्रभो.'

श्रुत्वा वचस्ततस्तस्य स्वप्नभूतं मनोगतम् पितामहः प्रसन्नात्मा नेत्रैः फुल्लाम्बुजप्रभैः

ही वचने ऐकून, पितामह जणू स्वप्नातून जागा झाल्यासारखा शांत झाला आणि त्याच्या डोळ्यांत उमललेल्या कमळासारखी चमक आली.

ततः प्रत्यागतप्राणः समुदैक्षन् महेश्वरम् स उद्वीक्ष्य चिरं कालं स्निग्धगंभीरया गिरा

मग, प्राण परत आल्यावर, त्याने महेश्वराकडे पाहिले आणि बराच वेळ प्रेमाने व गंभीरतेने त्याच्याकडे पाहून तो म्हणाला.

उवाच भगवान् ब्रह्मा समुत्थाय कृताञ्जलिः भो भो वद महाभाग आनन्दयसि मे मनः

ब्रह्मदेव उठून, हात जोडून म्हणाले, 'हे महाभाग, तू बोल, कारण तुझ्या शब्दांनी माझे मन आनंदित होते.'