लिङ्गपुराणम्

प्रवृत्तचक्रो बलवान् म्लेच्छानामन्तकृत्स तु अधृष्यः सर्वभूतानां चचाराथ वसुंधराम्

कर्माचा चक्र सुरू करून, तो बलवान होतो आणि म्लेच्छांचा अंत करतो; सर्व प्राण्यांमध्ये अजिंक्य राहून तो मग पृथ्वीवर संचार करतो.

मानवस्य तु सो ऽंशेन देवस्येह विजज्ञिवान् पूर्वजन्मनि विष्णोस्तु प्रमितिर्नाम वीर्यवान्

तो येथे अंशाने मानव म्हणून जन्म घेतो, पण पूर्वजन्मी तो प्रमिति नावाचा, वीर्यवान आणि विष्णू म्हणून देव होता.

गोत्रतो वै चन्द्रमसः पूर्णे कलियुगे प्रभुः द्वात्रिंशे ऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्तो विंशतिः समाः

चंद्रवंशातून, जेव्हा कलियुग पूर्ण होते, त्या वेळी प्रभू बत्तीसाव्या वर्षी वीस वर्षांचा प्रवास सुरू करतो.

विनिघ्नन्सर्वभूतानि शतशो ऽथ सहस्रशः कृत्वा बीजावशेषां तु पृथिवीं क्रूरकर्मणः

त्याने शेकडो-हजारो जीव मारून फक्त बीजांचाच उरला भाग पृथ्वीवर ठेवला, आपल्या क्रूर कर्मामुळे.

परस्परनिमित्तेन कोपेनाकस्मिकेन तु स साधयित्वा वृषलान् प्रायशस् तान् अधार्मिकान्

एकमेकांच्या कारणांमुळे आणि अचानक आलेल्या रागाने, त्याने जवळजवळ सगळ्या अधार्मिक आणि नीच लोकांना संपवले.

गङ्गायमुनयोर्मध्ये स्थितिं प्राप्तः सहानुगः ततो व्यतीते काले तु सामात्यः सहसैनिकः

तो आपल्या अनुयायांसह गंगा आणि यमुना यांच्या मध्ये राहायला गेला; आणि काही काळ गेल्यावर तो तेथे आपल्या मंत्र्यांसह आणि सैन्यासह राहिला.

उत्साद्य पार्थिवान् सर्वान् म्लेच्छांश्चैव सहस्रशः तत्र संध्यांशके काले सम्प्राप्ते तु युगान्तिके

त्याने सगळ्या राजांना आणि हजारो विदेशी लोकांना हटवले; आणि युगाच्या संध्याकाळी, जेव्हा युगाचा अंत जवळ आला—

स्थितास्वल्पावशिष्टासु प्रजास्विह क्वचित्क्वचित् अप्रग्रहास्ततस्ता वै लोभाविष्टास्तु कृत्स्नशः

तेव्हा इथे-तिथे थोड्याच लोकांचा उरला भाग राहिला, आणि उरलेले सगळे लोभाने ग्रासले गेले आणि कोणतीही मर्यादा उरली नाही.

उपहिंसन्ति चान्योन्यं प्रणिपत्य परस्परम् अराजके युगवशात् संशये समुपस्थिते

ते एकमेकांना वाकूनसुद्धा त्रास देऊ लागले; राजा नसल्यामुळे आणि युगाच्या प्रभावाने, सगळीकडे अनिश्चितता पसरली.

प्रजास्ता वै ततः सर्वाः परस्परभयार्दिताः व्याकुलाश् च परिभ्रान्तास् त्यक्त्वा दारान् गृहाणि च

मग सगळ्या लोकांना एकमेकांचा भयंकर भीती वाटू लागली, ते घाबरून, घरदार आणि कुटुंब सोडून इकडे-तिकडे भटकू लागले.

स्वान्प्राणान् अनपेक्षन्तो निष्कारुण्याः सुदुःखिताः नष्टे श्रौते स्मार्तधर्मे परस्परहतास्तदा

ते स्वतःच्या प्राणांची पर्वा न करता, दयाशून्य आणि फार दुःखी झाले; वेदधर्म आणि स्मृतिधर्म नष्ट झाल्यावर, त्यांनी एकमेकांना मारायला सुरुवात केली.

निर्मर्यादा निराक्रान्ता निःस्नेहा निरपत्रपाः नष्टे धर्मे प्रतिहताः ह्रस्वकाः पञ्चविंशकाः

मर्यादा नाही, कुणी स्वीकारले नाही, स्नेह नाही, लाज नाही; धर्म नष्ट झाल्यावर आणि शक्ती कमी झाल्यावर, ते सगळे बुटके होऊन पंचवीसच उरले.

हित्वा पुत्रांश् च दारांश् च विवादव्याकुलेन्द्रियाः अनावृष्टिहताश्चैव वार्तामुत्सृज्य दूरतः

मुलं आणि बायका सोडून, भांडणामुळे इंद्रिये अस्वस्थ झाली; दुष्काळामुळे उपजीविका सोडून, ते दूरदूर भटकू लागले.

प्रत्यन्तानुपसेवन्ते हित्वा जनपदान् स्वकान् सरित्सागरकूपांस्ते सेवन्ते पर्वतांस् तथा

आपल्या देश सोडून ते सीमावर्ती भागांत राहू लागले; नद्या, समुद्र, विहिरी आणि पर्वत शोधू लागले.

मधुमांसैर्मूलफलैर् वर्तयन्ति सुदुःखिताः चीरपत्राजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः

फार दुःखात, मध, मांस, मुळे आणि फळे खाऊन जगू लागले; झाडांची साल, पाने किंवा जनावरांची कातडी घालू लागले; कोणतेही कर्म किंवा संपत्ती उरली नाही.

वर्णाश्रमपरिभ्रष्टाः संकटं घोरमास्थिताः एवं कष्टमनुप्राप्ता अल्पशेषाः प्रजास्तदा

वर्ण आणि आश्रम सोडून, ते भयंकर संकटात सापडले; त्या वेळी फार थोडे लोक उरले आणि तेही मोठ्या कष्टात होते.

जराव्याधिक्षुधाविष्टा दुःखान्निर्वेदमानसाः विचारणा तु निर्वेदात् साम्यावस्था विचारणा

वृद्धत्व, आजार आणि भुकेने त्रस्त, दुःखाने मन निराश झाले; त्या निराशेतून विचार आला, आणि विचारातून समत्वाची अवस्था निर्माण झाली.

साम्यावस्थात्मको बोधः संबोधाद्धर्मशीलता अरूपशमयुक्तास्तु कलिशिष्टा हि वै स्वयम्

समत्वाची जाणीव निर्माण झाली; त्या जाणिवेतून धर्म आणि सद्गुण आले; आणि कलियुगात उरलेले लोक, जरी रूप किंवा नियम नसले तरी, हे स्वतःच अंगीकारतात.

अहोरात्रात्तदा तासां युगं तु परिवर्तते चित्तसंमोहनं कृत्वा तासां वै सुप्तमत्तवत्

मग त्यांच्या दृष्टीने, एक दिवस-रात्र झाली की युग बदलते; त्यांच्या मनावर झोप किंवा मद्यपानासारखे मोहाचे आवरण येते.

भाविनो ऽर्थस्य च बलात् ततः कृतमवर्तत प्रवृत्ते तु ततस्तस्मिन् पुनः कृतयुगे तु वै

भविष्यातील काळाच्या जोरावर पुन्हा कृतयुगाचा फेर सुरू होतो; आणि ते सुरू होताच पुन्हा कृतयुग येते.

उत्पन्नाः कलिशिष्टास्तु प्रजाः कार्तयुगास्तदा तिष्ठन्ति चेह ये सिद्धा अदृष्टा विचरन्ति च

कलियुगात वाचलेले लोक मग कृतयुगात जन्म घेतात; आणि जे सिद्ध लोक इथे राहतात, ते अदृश्यपणे संचार करतात.

सप्त सप्तर्षिभिश्चैव तत्र ते तु व्यवस्थिताः ब्रह्मक्षत्रविशः शूद्रा बीजार्थं ये स्मृता इह

तेथे सात ऋषी आणि त्यांच्यासोबत सात गट, म्हणजे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र, हे सर्व वंश वाढवण्यासाठी येथे स्थिर आहेत असे सांगितले आहे.

कलिजैः सह ते सर्वे निर्विशेषास्तदाभवन् तेषां सप्तर्षयो धर्मं कथयन्तीतरे ऽपि च

कलियुगात जन्मलेल्यांसह हे सर्वजण त्या काळी एकसारखेच झाले; त्यांच्यात सप्तर्षी धर्म सांगतात आणि इतरही तसेच करतात.

वर्णाश्रमाचारयुतं श्रौतं स्मार्तं द्विधा तु यम् ततस्तेषु क्रियावत्सु वर्धन्ते वै प्रजाः कृते

वर्णाश्रमाच्या नियमांनुसार, श्रौत आणि स्मार्त असे दोन प्रकारचे आचार आहेत; जेव्हा हे कर्म केले जाते, तेव्हा कृतयुगात लोकांची वाढ होते.

श्रौतस्मार्तकृतानां च धर्मे सप्तर्षिदर्शिते केचिद्धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीह युगक्षये

सप्तर्षींनी दाखवलेल्या श्रौत आणि स्मार्त धर्मांपैकी काही धर्म युगाच्या शेवटी येथे धर्माची स्थापना व्हावी म्हणून राहतात.

मन्वन्तराधिकारेषु तिष्ठन्ति मुनयस्तु वै यथा दावप्रदग्धेषु तृणेष्विह ततः क्षितौ

मन्वंतरांच्या काळात मुनी राहतात, जसे अग्निने जळलेल्या गवतासारखे पृथ्वीवर राहते.

वनानां प्रथमं वृष्ट्या तेषां मूलेषु संभवः तथा कार्तयुगानां तु कलिजेष्विह संभवः

जसा पावसाने जंगलांच्या मुळांमध्ये नवीन अंकुर येतात, तसाच कृतयुगाचा उदय येथे कलियुगांमध्ये होतो.

एवं युगाद्युगस्येह संतानं तु परस्परम् वर्तते ह व्यवच्छेदाद् यावन्मन्वन्तरक्षयः

अशा प्रकारे, एक युग संपले की दुसरे सुरू होते, आणि ही परंपरा मन्वंतराच्या शेवटपर्यंत अखंड चालू राहते.

सुखमायुर्बलं रूपं धर्मो ऽर्थः काम एव च युगेष्वेतानि हीयन्ते त्रींस्त्रीन् पादान् क्रमेण तु

सुख, आयुष्य, बळ, रूप, धर्म, संपत्ती आणि इच्छा या सर्व गोष्टी युगानुसार कमी होत जातात, प्रत्येक युगात तीन-चतुर्थांशाने घट होते.