लिङ्गपुराणम्

द्वापरे तु प्रवर्तन्ते रागो लोभो मदस् तथा वेदो व्यासैश्चतुर्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु

द्वापरयुगात आसक्ती, लोभ आणि मद वाढले; द्वापर व पुढील युगांत व्यासांनी वेद चार भागांत विभागले.

एको वेदश्चतुष्पादस् त्रेतास्विह विधीयते संक्षयादायुषश्चैव व्यस्यते द्वापरेषु सः

त्रेतायुगात एक वेद चार भागांत विभागला गेला; आणि आयुष्य कमी झाल्यामुळे द्वापरयुगात तो आणखी विभागला गेला.

ऋषिपुत्रैः पुनर्भेदा भिद्यन्ते दृष्टिविभ्रमैः मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः

ऋषींच्या पुत्रांनी, वेगवेगळ्या दृष्टिकोनामुळे, मंत्र आणि ब्राह्मणांच्या मांडणीमुळे, तसेच स्वर आणि अक्षरांतील फरकामुळे पुन्हा वेगळेपणा निर्माण झाला.

संहिता ऋग्यजुःसाम्नां संहन्यन्ते मनीषिभिः सामान्या वैकृताश्चैव द्रष्टृभिस्तैः पृथक्पृथक्

ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या संहितांचा विद्वानांनी संग्रह केला; त्यांच्या प्रत्येक द्रष्ट्यांनी सामान्य आणि बदललेली रूपे वेगवेगळी मांडली.

ब्राह्मणं कल्पसूत्राणि मन्त्रप्रवचनानि च अन्ये तु प्रस्थितास्तान्वै केचित्तान्प्रत्यवस्थिताः

ब्राह्मण, कल्पसूत्रे आणि मंत्रांचे विवेचन—काही लोक त्यावर पुढे गेले, तर काही पूर्वीच्याच गोष्टींवर राहिले.

इतिहासपुराणानि भिद्यन्ते कालगौरवात् ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा

इतिहास आणि पुराणे काळाच्या ओघात विभागली गेली: ब्राह्म, पाद्म, वैष्णव, शैव आणि भागवत अशी.

भविष्यं नारदीयं च मार्कण्डेयमतः परम् आग्नेयं ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गं वाराहमेव च

भविष्य, नारदीय, मार्कंडेय, त्यानंतर आग्नेय, ब्रह्मवैवर्त, लैंग आणि वाराह हेही.

वामनाख्यं ततः कूर्मं मात्स्यं गारुडमेव च स्कान्दं तथा च ब्रह्माण्डं तेषां भेदः प्रकथ्यते

नंतर वामन, कूर्म, मत्स्य, गारुड, स्कांद आणि ब्रह्मांड—अशी त्यांची विभागणी सांगितली गेली.

लैङ्गम् एकादशविधं प्रभिन्नं द्वापरे शुभम् मन्वत्रिविष्णुहारीतयाज्ञवल्क्योशनो ऽङ्गिराः

लैंग पुराण द्वापरयुगात एकादश प्रकारांनी विभागले गेले: मनु, त्रि, विष्णु, हारित, याज्ञवल्क्य, उशनस आणि अंगिरस.

यमापस्तम्बसंवर्ताः कात्यायनबृहस्पती पराशरव्यासशङ्खलिखिता दक्षगौतमौ

यम, आपस्तंब, संवर्त, कात्यायन, बृहस्पती, पराशर, व्यास, शंख, लिखित, दक्ष आणि गौतम.

शातातपो वसिष्ठश् च एवमाद्यैः सहस्रशः अवृष्टिर्मरणं चैव तथा व्याध्याद्युपद्रवाः

शातातप आणि वसिष्ठ—अशा हजारो इतरांसह; पाऊस न पडणे, मृत्यू, तसेच रोग व इतर संकटे निर्माण होतात.

वाङ्मनःकर्मजैर् दुःखैर् निर्वेदो जायते ततः निर्वेदाज्जायते तेषां दुःखमोक्षविचारणा

वाणी, मन आणि कर्माने होणाऱ्या दुःखांमुळे विरक्ती येते; त्या विरक्तीतून दुःखातून मुक्त होण्याचा विचार जन्माला येतो.

विचारणाच्च वैराग्यं वैराग्याद्दोषदर्शनम् दोषाणां दर्शनाच्चैव द्वापरे ज्ञानसंभवः

विचारातून वैराग्य येते; वैराग्यातून दोष दिसू लागतात; आणि दोषांचा अनुभव आल्यावर द्वापरयुगात ज्ञान प्रकट होते.

एषा रजस्तमोयुक्ता वृत्तिर् वै द्वापरे स्मृता आद्ये कृते तु धर्मो ऽस्ति स त्रेतायां प्रवर्तते

ही प्रवृत्ती द्वापरयुगात रज आणि तम यांनी युक्त मानली जाते; पहिल्या म्हणजे कृतयुगात धर्म असतो, आणि त्रेतायुगात तो वाढतो.

द्वापरे व्याकुलीभूत्वा प्रणश्यति कलौ युगे

द्वापरयुगात धर्म अस्थिर होतो आणि कलियुगात तो नष्ट होतो.

तिष्ये मायामसूयां च वधं चैव तपस्विनाम् साधयन्ति नरास्तत्र तमसा व्याकुलेन्द्रियाः

तिष्य आणि मायामसू या काळात, तसेच तपस्वींच्या वधात, लोक तामसिकतेमुळे व्याकुळ मनाने असे कृत्य करतात.

कलौ प्रमादको रोगः सततं क्षुद्भयानि च अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः

कलियुगात हलगर्जीपणा, रोग, सतत भूक व भीती, भीषण दुष्काळाची भीती आणि देशांची उलथापालथ होते.

न प्रामाण्यं श्रुतेरस्ति नृणां चाधर्मसेवनम् अधार्मिकास्त्वनाचारा महाकोपाल्पचेतसः

माणसांत वेदांचा अधिकार राहत नाही, आणि अधर्म वाढतो; अधार्मिक लोक अनियंत्रित, फार रागीट आणि अल्पबुद्धी असतात.

अनृतं ब्रुवते लुब्धास् तिष्ये जाताश् च दुष्प्रजाः दुरिष्टैर्दुरधीतैश् च दुराचारैर्दुरागमैः

लोभी लोक असत्य बोलतात; तिष्य काळात वाईट संतती जन्माला येते, वाईट कृत्ये, अपूर्ण शिक्षण, वाईट वर्तन आणि चुकीच्या मार्गांनी.

विप्राणां कर्म दोषेण प्रजानां जायते भयम् नाधीयन्ते तदा वेदान् न यजन्ति द्विजातयः

ब्राह्मणांच्या कर्मातील दोषामुळे लोकांमध्ये भीती पसरते; त्या वेळी ते वेदांचा अभ्यास करत नाहीत, आणि द्विज लोक यज्ञही करत नाहीत.

उत्सीदन्ति नराश्चैव क्षत्रियाश् च विशः क्रमात् शूद्राणां मन्त्रयोगेन संबन्धो ब्राह्मणैः सह

माणसे आणि क्षत्रिय हळूहळू दुर्बल होतात, सामान्य लोकही तसेच; मंत्रांच्या साहाय्याने शूद्रांचा ब्राह्मणांशी संबंध येतो.

भवतीह कलौ तस्मिञ् शयनासनभोजनैः राजानः शूद्रभूयिष्ठा ब्राह्मणान् बाधयन्ति ते

त्या कलियुगात, एकत्र झोपणे, बसणे आणि जेवण करणे यामुळे, बहुतेक शूद्र असलेले राजे ब्राह्मणांना त्रास देतात.

भ्रूणहत्या वीरहत्या प्रजायन्ते प्रजासु वै शूद्राश् च ब्राह्मणाचाराः शूद्राचाराश् च ब्राह्मणाः

लोकांमध्ये गर्भहत्या आणि वीरहत्या वाढतात; शूद्र ब्राह्मणांसारखे वागतात आणि ब्राह्मण शूद्रांसारखे वागतात.

राजवृत्तिस्थिताश् चौराश् चौराचाराश् च पार्थिवाः एकपत्न्यो न शिष्यन्ति वर्धिष्यन्त्यभिसारिकाः

चोर राजकारण सांभाळतात आणि राजे चोरांसारखे वागतात; एकपत्नी असलेल्या स्त्रिया राहणार नाहीत, आणि परपुरुषांकडे जाणाऱ्या स्त्रिया वाढतील.

वर्णाश्रमप्रतिष्ठानो जायते नृषु सर्वतः तदा स्वल्पफला भूमिः क्वचिच्चापि महाफला

सर्वत्र लोकांमध्ये वर्णाश्रमाची स्थापना नाहीशी होते; तेव्हा जमीन फारच कमी फळ देते, कधी कधीच जास्त फळ मिळते.

अरक्षितारो हर्तारः पार्थिवाश् च शिलाशन शूद्रा वै ज्ञानिनः सर्वे ब्राह्मणैरभिवन्दिताः

शिलाखाद्या, राजे रक्षण करण्याऐवजी चोर आणि लुटारू होतात; सर्व शूद्र ज्ञानी होतात आणि ब्राह्मण त्यांना सन्मान देतात.

अक्षत्रियाश् च राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः आसनस्था द्विजान्दृष्ट्वा न चलन्त्यल्पबुद्धयः

राजे क्षत्रिय नसतात आणि ब्राह्मण शूद्रांच्या सेवेत उपजीविका करतात; द्विज बसलेले असताना अज्ञानी लोक उठत नाहीत.

ताडयन्ति द्विजेन्द्रांश् च शूद्रा वै स्वल्पबुद्धयः आस्ये निधाय वै हस्तं कर्णं शूद्रस्य वै द्विजाः

अल्पबुद्धी शूद्र द्विजश्रेष्ठांना मारतात; ब्राह्मण शूद्राच्या तोंडावर किंवा कानावर हात ठेवतात.

नीचस्येव तदा वाक्यं वदन्ति विनयेन तम् उच्चासनस्थान् शूद्रांश् च द्विजमध्ये द्विजर्षभ

त्या वेळी, ते त्याच्याशी नीच माणसासारखे नम्रपणे बोलतात; द्विजश्रेष्ठा, ब्राह्मणांच्या मध्ये शूद्र उंच आसनांवर बसतात.