लिङ्गपुराणम्

अपि ध्यायन्ति तां सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा प्रादुर्बभूवुस्तासां तु वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः

तरीही जे सत्याला धरून होते, त्यांनी त्या सिद्धीचा ध्यास घेतला; आणि त्यांच्यासाठी पुन्हा घरवृक्ष प्रकट झाले.

वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च तेष्वेव जायते तासां गन्धवर्णरसान्वितम्

त्या वृक्षांपासून वस्त्रे, फळे आणि दागिने निर्माण झाले; आणि त्यांच्यासाठी सुगंध, रंग आणि चवीने युक्त वस्तू मिळू लागल्या.

अमाक्षिकं महीवीर्यं पुटके पुटके मधु तेन ता वर्तयन्ति स्म सुखमायुः सदैव हि

प्रत्येक घोसात पृथ्वीइतके सामर्थ्य असलेले मध होते; त्याच्यामुळे ते लोक नेहमी सुखाने आणि दीर्घायुष्याने जगू लागले.

हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या प्रजा वै विगतज्वराः ततः कालान्तरेणैव पुनर्लोभावृतास्तु ताः

त्या सिद्धीमुळे लोक आनंदी, पोषित आणि दुःखरहित झाले; पण काही काळानंतर पुन्हा त्यांना लोभाने ग्रासले.

वृक्षांस्तान्पर्यगृह्णन्ति मधु वा माक्षिकं बलात् तासां तेनोपचारेण पुनर्लोभकृतेन वै

मग त्यांनी त्या वृक्षांना आणि मधाला जबरदस्तीने ताब्यात घेतले; आणि त्या वागणुकीमुळे, पुन्हा लोभामुळेच,

प्रनष्टा मधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित्क्वचित् तस्यामेवाल्पशिष्टायां सिद्ध्यां कालवशात्तदा

मधासह कल्पवृक्ष जागोजागी नाहीसे झाले; आणि त्या सिद्धीचे थोडेच उरले, तेव्हा काळाच्या प्रभावाने,

आवर्तनात्तु त्रेतायां द्वन्द्वान्यभ्युत्थितानि वै शीतवर्षातपैस्तीव्रैस् ततस्ता दुःखिता भृशम्

त्रेतायुगाच्या फेरफाराने थंडी, पाऊस आणि कडक ऊन अशी द्वंद्वे निर्माण झाली; आणि त्यामुळे ते फारच दुःखी झाले.

द्वन्द्वैः सम्पीड्यमानाश् च चक्रुर् आवरणानि तु कृतद्वन्द्वप्रतीघाताः केतनानि गिरौ ततः

त्या द्वंद्वांनी त्रस्त होऊन त्यांनी आच्छादने केली; आणि त्या द्वंद्वांपासून वाचण्यासाठी डोंगरावर झोपड्या उभारल्या.

पूर्वं निकामचारास्ता ह्य् अनिकेता अथावसन् यथायोगं यथाप्रीति निकेतेष्ववसन्पुनः

पूर्वी ते लोक मुक्तपणे वावरत, कुठेही घर नव्हते; पण मग गरजेनुसार आणि इच्छेनुसार त्यांनी घरात राहायला सुरुवात केली.

कृत्वा द्वन्द्वोपघातांस्तान् वृत्त्युपायमचिन्तयन् नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा

त्या द्वंद्वांचा त्रास सहन केल्यावर, त्यांनी उपजीविकेचा मार्ग शोधू लागले; कारण त्या वेळी मधासह कल्पवृक्ष नाहीसे झाले होते.

विवादव्याकुलास्ता वै प्रजास्तृष्णाक्षुधार्दिताः ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतायुगे पुनः

लोक वाद, तहान आणि भुकेने त्रस्त झाले; मग त्रेतायुगात त्यांच्या जीवनात पुन्हा एक सिद्धी प्रकट झाली.

वार्तायाः साधिकाप्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः तासां वृष्ट्युदकादीनि ह्य् अभवन्निम्नगानि तु

त्यांच्यासाठी आणखी एक उपजीविकेचा मार्ग निर्माण झाला, जसा हवा तसा पाऊस पडू लागला; त्या पावसामुळे त्यांना प्रवाह आणि इतर पाणी मिळू लागले.

अभवन्वृष्टिसंतत्या स्रोतस्थानानि निम्नगाः एवं नद्यः प्रवृत्तास्तु द्वितीये वृष्टिसर्जने

सतत पडणाऱ्या पावसामुळे प्रवाही ओढे निर्माण झाले; आणि दुसऱ्यांदा पाऊस पडल्यावर नद्या वाहू लागल्या.

ये पुनस्तदपां स्तोकाः पतिताः पृथिवीतले अपां भूमेश् च संयोगाद् ओषध्यस्तास्तदाभवन्

पाण्याचे जे थेंब पृथ्वीवर पडले, पाणी आणि माती यांच्या एकत्र येण्याने ते औषधी वनस्पती बनले.

अथाल्पकृष्टाश्चानुप्ता ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षगुल्माश् च जज्ञिरे

मग मोठ्या-लहान, घरच्या आणि जंगलातील, ऋतूनुसार फुलणारी आणि फळे येणारी, अशी चौदा प्रकारची झाडे आणि झुडपे निर्माण झाली.

प्रादुर्भूतानि चैतानि वृक्षजात्यौषधानि च तेनौषधेन वर्तन्ते प्रजास्त्रेतायुगे तदा

ही झाडे आणि औषधी वनस्पती प्रकट झाल्या, आणि त्रेतायुगात या औषधांमुळे सजीवांची उपजीविका झाली.

ततः पुनरभूत्तासां रागो लोभश् च सर्वशः अवश्यं भाविनार्थेन त्रेतायुगवशेन च

नंतर पुन्हा त्यांच्यात सर्व प्रकारे आसक्ती आणि लोभ निर्माण झाला, हे त्रेतायुगाच्या प्रभावामुळे अपरिहार्य होते.

ततस्ताः पर्यगृह्णन्त नदीक्षेत्राणि पर्वतान् वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्

त्यामुळे त्यांनी नद्या, शेतं, डोंगर, झाडं, झुडपे आणि औषधी वनस्पती आपापल्या शक्तीनुसार जबरदस्तीने ताब्यात घेतल्या.

विपर्ययेण चौषध्यः प्रनष्टास्ताश्चतुर्दश मत्वा धरां प्रविष्टास्ता इत्यौषध्यः पितामहः

उलट, त्या चौदा औषधी वनस्पती नष्ट झाल्या आणि हे लक्षात घेऊन त्या पृथ्वीमध्ये शिरल्या; म्हणून औषध्यांना पितामह म्हणतात.

दुदोह गां प्रयत्नेन सर्वभूतहिताय वै तदाप्रभृति चौषध्यः फालकृष्टास्त्वितस्ततः

पितामहाने सर्व जीवांच्या भल्यासाठी मेहनतीने पृथ्वीचे दूध काढले; तेव्हापासून नांगराच्या साहाय्याने औषधी वनस्पती मिळू लागल्या.

वार्तां कृषिं समायाता वर्तुकामाः प्रयत्नतः वार्ता वृत्तिः समाख्याता कृषिकामप्रयत्नतः

उपजीविकेसाठी लोकांनी मेहनतीने शेती करायला सुरुवात केली; हीच उपजीविका म्हणतात आणि शेती म्हणजे जगण्याचा मार्ग आहे.

अन्यथा जीवितं तासां नास्ति त्रेतायुगात्यये हस्तोद्भवा ह्यपश्चैव भवन्ति बहुशस्तदा

नाहीतर त्रेतायुगाच्या शेवटी त्या वनस्पती टिकल्या नसत्या; तेव्हा अनेक पाण्यातून आणि हाताने लावलेल्या वनस्पती निर्माण होतात.

तत्रापि जगृहुः सर्वे चान्योन्यं क्रोधमूर्छिताः सुतदारधनाद्यांस्तु बलाद्युगबलेन तु

तेथेही सर्वांनी एकमेकांवर रागाने ताबा मिळवला, मुलं, बायका आणि धन जबरदस्तीने, युगाच्या शक्तीनुसार घेतले.

मर्यादायाः प्रतिष्ठार्थं ज्ञात्वा तदखिलं विभुः ससर्ज क्षत्रियांस्त्रातुं क्षतात्कमलसंभवः

मर्यादा राखण्यासाठी, हे सर्व जाणून, कमळातून जन्मलेल्या प्रभूंनी रक्षणासाठी क्षत्रियांची निर्मिती केली.

वर्णाश्रमप्रतिष्ठां च चकार स्वेन तेजसा वृत्तेन वृत्तिना वृत्तं विश्वात्मा निर्ममे स्वयम्

स्वतःच्या तेजाने त्यांनी वर्ण आणि आश्रमांची व्यवस्था केली; आचार आणि उपजीविका यांच्या आधारे विश्वात्म्याने स्वतःच ही रचना घडवली.

यज्ञप्रवर्तनं चैव त्रेतायामभवत्क्रमात् पशुयज्ञं न सेवन्ते केचित्तत्रापि सुव्रताः

त्रेतायुगात यज्ञाची सुरुवात झाली; काही पुण्यवानांनी तिथे पशुयज्ञ केला नाही.

बलाद्विष्णुस्तदा यज्ञम् अकरोत्सर्वदृक् क्रमात् द्विजास्तदा प्रशंसन्ति ततस्त्वाहिंसकं मुने

तेव्हा सर्वत्र पाहणाऱ्या विष्णूंनी बलपूर्वक यज्ञ केला; द्विजांनी त्याचे कौतुक केले आणि नंतर, हे मुनी, तो अहिंसक झाला.

द्वापरेष्वपि वर्तन्ते मतिभेदास्तदा नृणाम् मनसा कर्मणा वाचा कृच्छ्राद्वार्ता प्रसिध्यति

द्वापरयुगातही लोकांमध्ये मतभेद निर्माण झाले; मन, कृती आणि वाणीने उपजीविका मिळवताना त्रास झाला.

तदा तु सर्वभूतानां कायक्लेशवशात्क्रमात् लोभो भृतिर्वणिग्युद्धं तत्त्वानामविनिश्चयः

तेव्हा सर्व जीवांना शरीराच्या कष्टामुळे हळूहळू लोभ, मजुरी, व्यापार, युद्ध आणि सत्याचा गोंधळ निर्माण झाला.