लिङ्गपुराणम्

तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन्कृते युगे तासां प्रीतिर्न च द्वन्द्वं न द्वेषो नास्ति च क्लमः

त्या कृतयुगात सर्वांचा आयुष्य, सुख आणि रूप सारखेच असते; त्यांची प्रीती कायम असते, भांडण, द्वेष किंवा थकवा नसतो.

पर्वतोदधिवासिन्यो ह्य् अनिकेताश्रयास्तु ताः विशोकाः सत्त्वबहुला एकान्तबहुलास् तथा

ते लोक पर्वतावर आणि समुद्रात राहतात, त्यांना कोणतीही निश्चित वस्ती नसते; ते दुःखरहित, सत्त्वगुणी आणि एकाग्रचित्त असतात.

ता वै निष्कामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः अप्रवृत्तिः कृतयुगे कर्मणोः शुभपापयोः

ते लोक निष्काम वागतात, त्यांचे मन नेहमी आनंदी असते; कृतयुगात शुभ किंवा पाप कर्माची प्रवृत्ती नसते.

वर्णाश्रमव्यवस्था च तदासीन्न च संकरः रसोल्लासः कालयोगात् त्रेताख्ये नश्यते द्विज

त्या काळी वर्णाश्रम व्यवस्था होती, पण त्यात कोणताही संकर नव्हता; काळाच्या प्रभावामुळे त्रेतायुगात रसाची समृद्धी नष्ट होते, हे द्विज.

तस्यां सिद्धौ प्रनष्टायाम् अन्या सिद्धिः प्रजायते अपां सौक्ष्म्ये प्रतिगते तदा मेघात्मना तु वै

ती सिद्धी नष्ट झाल्यावर दुसरी सिद्धी निर्माण होते; पाण्याची सूक्ष्मता परत आल्यावर, ते मेघस्वरूपातून प्रकट होते.

मेघेभ्यस्तनयित्नुभ्यः प्रवृत्तं वृष्टिसर्जनम् सकृद् एव तथा वृष्ट्या संयुक्ते पृथिवीतले

मेघांमधून गडगडाटासह पाऊस पडू लागला; आणि त्या एकाच पावसाने साऱ्या पृथ्वीवर ओलावा पसरला.

प्रादुरासंस्तदा तासां वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः सर्ववृत्त्युपभोगस्तु तासां तेभ्यः प्रजायते

मग तिथून 'घरवृक्ष' म्हणून ओळखले जाणारे वृक्ष उत्पन्न झाले; आणि त्यांच्यासाठी सर्व उपजीविका व आनंदाची साधने त्या वृक्षांपासून मिळू लागली.

वर्तयन्ति स्म तेभ्यस्तास् त्रेतायुगमुखे प्रजाः ततः कालेन महता तासामेव विपर्ययात्

तत्पूर्वी त्रेतायुगाच्या सुरुवातीला लोक त्या वृक्षांवरच जगत होते; पण खूप काळानंतर त्यांच्यात बदल घडून आला.

रागलोभात्मको भावस् तदा ह्याकस्मिको ऽभवत् विपर्ययेण तासां तु तेन तत्कालभाविना

मग अचानक त्यांच्यात आसक्ती आणि लोभ निर्माण झाला; आणि त्या बदलामुळे, त्या काळात त्यांच्यात वेगळेपण आले.

प्रणश्यन्ति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः ततस्तेषु प्रनष्टेषु विभ्रान्ता मैथुनोद्भवाः

मग ते सर्व घरवृक्ष नष्ट झाले; आणि ते नष्ट झाल्यावर लोक गोंधळले आणि मैथुनातून जन्म घेऊ लागले.

अपि ध्यायन्ति तां सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा प्रादुर्बभूवुस्तासां तु वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः

तरीही जे सत्याला धरून होते, त्यांनी त्या सिद्धीचा ध्यास घेतला; आणि त्यांच्यासाठी पुन्हा घरवृक्ष प्रकट झाले.

वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च तेष्वेव जायते तासां गन्धवर्णरसान्वितम्

त्या वृक्षांपासून वस्त्रे, फळे आणि दागिने निर्माण झाले; आणि त्यांच्यासाठी सुगंध, रंग आणि चवीने युक्त वस्तू मिळू लागल्या.

अमाक्षिकं महीवीर्यं पुटके पुटके मधु तेन ता वर्तयन्ति स्म सुखमायुः सदैव हि

प्रत्येक घोसात पृथ्वीइतके सामर्थ्य असलेले मध होते; त्याच्यामुळे ते लोक नेहमी सुखाने आणि दीर्घायुष्याने जगू लागले.

हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या प्रजा वै विगतज्वराः ततः कालान्तरेणैव पुनर्लोभावृतास्तु ताः

त्या सिद्धीमुळे लोक आनंदी, पोषित आणि दुःखरहित झाले; पण काही काळानंतर पुन्हा त्यांना लोभाने ग्रासले.

वृक्षांस्तान्पर्यगृह्णन्ति मधु वा माक्षिकं बलात् तासां तेनोपचारेण पुनर्लोभकृतेन वै

मग त्यांनी त्या वृक्षांना आणि मधाला जबरदस्तीने ताब्यात घेतले; आणि त्या वागणुकीमुळे, पुन्हा लोभामुळेच,

प्रनष्टा मधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित्क्वचित् तस्यामेवाल्पशिष्टायां सिद्ध्यां कालवशात्तदा

मधासह कल्पवृक्ष जागोजागी नाहीसे झाले; आणि त्या सिद्धीचे थोडेच उरले, तेव्हा काळाच्या प्रभावाने,

आवर्तनात्तु त्रेतायां द्वन्द्वान्यभ्युत्थितानि वै शीतवर्षातपैस्तीव्रैस् ततस्ता दुःखिता भृशम्

त्रेतायुगाच्या फेरफाराने थंडी, पाऊस आणि कडक ऊन अशी द्वंद्वे निर्माण झाली; आणि त्यामुळे ते फारच दुःखी झाले.

द्वन्द्वैः सम्पीड्यमानाश् च चक्रुर् आवरणानि तु कृतद्वन्द्वप्रतीघाताः केतनानि गिरौ ततः

त्या द्वंद्वांनी त्रस्त होऊन त्यांनी आच्छादने केली; आणि त्या द्वंद्वांपासून वाचण्यासाठी डोंगरावर झोपड्या उभारल्या.

पूर्वं निकामचारास्ता ह्य् अनिकेता अथावसन् यथायोगं यथाप्रीति निकेतेष्ववसन्पुनः

पूर्वी ते लोक मुक्तपणे वावरत, कुठेही घर नव्हते; पण मग गरजेनुसार आणि इच्छेनुसार त्यांनी घरात राहायला सुरुवात केली.

कृत्वा द्वन्द्वोपघातांस्तान् वृत्त्युपायमचिन्तयन् नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा

त्या द्वंद्वांचा त्रास सहन केल्यावर, त्यांनी उपजीविकेचा मार्ग शोधू लागले; कारण त्या वेळी मधासह कल्पवृक्ष नाहीसे झाले होते.

विवादव्याकुलास्ता वै प्रजास्तृष्णाक्षुधार्दिताः ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतायुगे पुनः

लोक वाद, तहान आणि भुकेने त्रस्त झाले; मग त्रेतायुगात त्यांच्या जीवनात पुन्हा एक सिद्धी प्रकट झाली.

वार्तायाः साधिकाप्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः तासां वृष्ट्युदकादीनि ह्य् अभवन्निम्नगानि तु

त्यांच्यासाठी आणखी एक उपजीविकेचा मार्ग निर्माण झाला, जसा हवा तसा पाऊस पडू लागला; त्या पावसामुळे त्यांना प्रवाह आणि इतर पाणी मिळू लागले.

अभवन्वृष्टिसंतत्या स्रोतस्थानानि निम्नगाः एवं नद्यः प्रवृत्तास्तु द्वितीये वृष्टिसर्जने

सतत पडणाऱ्या पावसामुळे प्रवाही ओढे निर्माण झाले; आणि दुसऱ्यांदा पाऊस पडल्यावर नद्या वाहू लागल्या.

ये पुनस्तदपां स्तोकाः पतिताः पृथिवीतले अपां भूमेश् च संयोगाद् ओषध्यस्तास्तदाभवन्

पाण्याचे जे थेंब पृथ्वीवर पडले, पाणी आणि माती यांच्या एकत्र येण्याने ते औषधी वनस्पती बनले.

अथाल्पकृष्टाश्चानुप्ता ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षगुल्माश् च जज्ञिरे

मग मोठ्या-लहान, घरच्या आणि जंगलातील, ऋतूनुसार फुलणारी आणि फळे येणारी, अशी चौदा प्रकारची झाडे आणि झुडपे निर्माण झाली.

प्रादुर्भूतानि चैतानि वृक्षजात्यौषधानि च तेनौषधेन वर्तन्ते प्रजास्त्रेतायुगे तदा

ही झाडे आणि औषधी वनस्पती प्रकट झाल्या, आणि त्रेतायुगात या औषधांमुळे सजीवांची उपजीविका झाली.

ततः पुनरभूत्तासां रागो लोभश् च सर्वशः अवश्यं भाविनार्थेन त्रेतायुगवशेन च

नंतर पुन्हा त्यांच्यात सर्व प्रकारे आसक्ती आणि लोभ निर्माण झाला, हे त्रेतायुगाच्या प्रभावामुळे अपरिहार्य होते.

ततस्ताः पर्यगृह्णन्त नदीक्षेत्राणि पर्वतान् वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्

त्यामुळे त्यांनी नद्या, शेतं, डोंगर, झाडं, झुडपे आणि औषधी वनस्पती आपापल्या शक्तीनुसार जबरदस्तीने ताब्यात घेतल्या.

विपर्ययेण चौषध्यः प्रनष्टास्ताश्चतुर्दश मत्वा धरां प्रविष्टास्ता इत्यौषध्यः पितामहः

उलट, त्या चौदा औषधी वनस्पती नष्ट झाल्या आणि हे लक्षात घेऊन त्या पृथ्वीमध्ये शिरल्या; म्हणून औषध्यांना पितामह म्हणतात.