लिङ्गपुराणम्

प्रजाकामः शिलादो ऽभूत् पिता मम महामुने सो ऽप्यन्धः सुचिरं कलं तपस्तेपे सुदुश्चरम्

महामुने, माझे वडील शिलाद यांना संतानाची इच्छा होती. ते बराच काळ आंधळे होते आणि त्यांनी कठीण तपश्चर्या केली.

तपतस्तस्य तपसा संतुष्टो वज्रधृक् प्रभुः शिलादमाह तुष्टो ऽस्मि वरयस्व वरानिति

त्यांच्या तपामुळे वज्रधारी प्रभू संतुष्ट झाले. शिलादाला सांगितले, 'मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, वर माग.'

ततः प्रणम्य देवेशं सहस्राक्षं सहामरैः प्रोवाच मुनिशार्दूल कृताञ्जलिपुटो हरिम्

मग, देवांचा राजा, हजार डोळ्यांचा, अमरांसह, त्या ऋषीने नम्रपणे हात जोडून हरिला वंदन केले आणि बोलला.

भगवन्देवतारिघ्न सहस्राक्ष वरप्रद अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रत

हे प्रभो, देवतांच्या शत्रूंचा नाश करणारे, हजार डोळ्यांचे, वर देणारे, मी पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र मला हवा आहे, हे पुण्यशील!

पुत्रं दास्यामि विप्रर्षे योनिजं मृत्युसंयुतम् अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै

हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी तुला पोटी जन्मलेला आणि मृत्यूसाठी बांधलेला पुत्र देईन; दुसऱ्या प्रकारे मी तुला पुत्र देऊ शकत नाही, कारण मृत्यूपासून मुक्त असा कोणीही नाही.

न दास्यति सुतं ते ऽत्र मृत्युहीनमयोनिजम् पितामहो ऽपि भगवान् किमुतान्ये महामुने

इथे ब्रह्मदेवसुद्धा तुला पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र देऊ शकत नाही, मग इतरांनी कसे देईल, हे महर्षी!

सो ऽपि देवः स्वयं ब्रह्मा मृत्युहीनो न चेश्वरः योनिजश् च महातेजाश् चाण्डजः पद्मसंभवः

तो ब्रह्मदेवसुद्धा मृत्यूपासून मुक्त नाही, आणि प्रभूही नाही; तो पोटी जन्मलेला, तेजस्वी, अंडातून जन्मलेला आणि कमळातून उत्पन्न झालेला आहे.

महेश्वराङ्गजश्चैव भवान्यास्तनयः प्रभुः तस्याप्यायुः समाख्यातं परार्धद्वयसंमितम्

महेश्वराच्या अंगातून जन्मलेला, भवानीचा पुत्र, तोही प्रभू आहे; त्याचे आयुष्यही दोन परार्धांइतके सांगितले आहे.

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै समतीतानि कल्पानां तावच्छेषापरत्रये

कोट्यवधी कोटी दिवस, जे कल्पांच्या कालगणनेत गेले, तेवढेच आयुष्य या तिन्ही लोकांत उरले आहे.

तस्मादयोनिजे पुत्रे मृत्युहीने प्रयत्नतः परित्यजाशां विप्रेन्द्र गृहाणात्मसमं सुतम्

म्हणून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र मिळवायची आशा सोड आणि स्वतःसारखा पुत्र स्वीकार.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पिता मे लोकविश्रुतः शिलाद इति पुण्यात्मा पुनः प्राह शचीपतिम्

ही वचने ऐकून, माझे वडील, जगात प्रसिद्ध असलेले, पुण्यवान शिलाद, पुन्हा शचीपतीकडे बोलले.

भगवन्नण्डयोनित्वं पद्मयोनित्वमेव च महेश्वराङ्गयोनित्वं श्रुतं वै ब्रह्मणो मया

हे प्रभो, मी पोटी जन्म न घेणे, कमळातून जन्म घेणे, महेश्वराच्या अंगातून जन्म घेणे आणि ब्रह्म्याचा जन्म याबद्दल ऐकले आहे.

पुरा महेन्द्रदायादाद् गदतश्चास्य पूर्वजात् नारदाद्वै महाबाहो कथमत्राशु नो वद

हे महाबाहू, पूर्वी महेंद्राच्या वंशात, आणि पूर्वजन्मात नारदाकडून मी हे ऐकले आहे—हे येथे कसे घडले, ते लवकर सांग.

दाक्षायणी सा दक्षो ऽपि देवः पद्मोद्भवात्मजः पौत्रीकनकगर्भस्य कथं तस्याः सुतो विभुः

दाक्षायणी ही दक्षाची कन्या आहे, आणि कमळातून जन्मलेला देव तिचा पुत्र आहे; मग ती सोन्याच्या गर्भाची कन्या कशी, आणि तो पराक्रमी तिचा पुत्र कसा?

स्थाने संशयितुं विप्र तव वक्ष्यामि कारणम् कल्पे तत्पुरुषे वृत्तं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

हे ब्राह्मण, तुला शंका येणे योग्यच आहे; मी तुला कारण सांगतो. त्या पुरुषकल्पात, परब्रह्म्याशी संबंधित ही घटना घडली.

ससर्ज सकलं ध्यात्वा ब्रह्माणं परमेश्वरः जनार्दनो जगन्नाथः कल्पे वै मेघवाहने

परमेश्वर जनार्दनाने ध्यान करून, या मेघवाहन कल्पात, ब्रह्मासह सर्व सृष्टीची निर्मिती केली.

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धरम् नारायणो महादेवं बहुमानेन सादरम्

दिव्य हजार वर्षे मेघ होऊन, नारायणाने महादेवाला मोठ्या सन्मानाने आणि आदराने धारण केले.

दृष्ट्वा भावं महादेवो हरेः स्वात्मनि शङ्करः प्रददौ तस्य सकलं स्रष्टुं वै ब्रह्मणा सह

हरिचा भाव आपल्या अंतःकरणात पाहून, शंकराने, महादेवाने, त्याला ब्रह्म्याबरोबर सृष्टी निर्माण करण्याची शक्ती दिली.

तदा तं कल्पमाहुर्वै मेघवाहनसंज्ञया हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा तस्य देहोद्भवस्तदा

त्या वेळी त्या कल्पाला 'मेघवाहन' असे नाव पडले; हिरण्यगर्भाने त्याला पाहून, त्याच्या देहातून जन्म घेतला.

जनार्दनसुतः प्राह तपसा प्राप्य शङ्करम् तव वामाङ्गजो विष्णुर् दक्षिणाङ्गभवो ह्यहम्

जनार्दनाचा पुत्र म्हणाला—तप करून शंकराला प्राप्त केल्यावर—'विष्णू तुझ्या डाव्या अंगातून जन्मला, आणि मी तुझ्या उजव्या अंगातून जन्मलो.'

मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः जगन्मयो ऽवहद्यस्मान् मेघो भूत्वा दिवानिशम्

माझ्यासह अच्युताने संपूर्ण जग निर्माण केले; तो जगाचा मूळ आहे, मेघ होऊन, रात्रंदिवस आम्हाला धारण करतो.

भवन्तमवहद्विष्णुर् देवदेवं जगद्गुरुम् नारायणादपि विभो भक्तो ऽहं तव शङ्कर

विष्णूंनी तुला, देवांचा देव, जगाचा गुरु, आणलं. प्रभो, मी तुझा भक्त आहे, शंकरा, नारायणापेक्षाही अधिक.

प्रसीद देहि मे सर्वं सर्वात्मत्वं तव प्रभो तदाथ लब्ध्वा भगवान् भवात्सर्वात्मतां क्षणात्

माझ्यावर कृपा कर, सर्व काही मला दे, कारण तू सर्वांचा आत्मा आहेस, प्रभो. मग हे मिळाल्यावर, त्या भगवंताला क्षणातच तुझ्याकडून सर्वांचा आत्मा होण्याची स्थिती मिळाली.

त्वरमाणो ऽथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् एकार्णवालये शुभ्रे त्व् अन्धकारे सुदारुणे

तो घाईने गेला आणि एकसागराच्या निर्मळ निवासात, भयंकर काळोखात, परमपुरुषाला पाहिला.

हेमरत्नचिते दिव्ये मनसा च विनिर्मिते दुष्प्राप्ये दुर्जनैः पुण्यैः सनकाद्यैरगोचरे

सोन्या-रत्नांनी सजवलेल्या, मनाने निर्माण केलेल्या, दुष्टांना अप्राप्य, पुण्यवानांनाच मिळणाऱ्या, सनकादिकांनाही न दिसणाऱ्या त्या दिव्य स्थळी.

जगदावासहृदयं ददर्श पुरुषं त्वजः अनन्तभोगशय्यायां शायिनं पङ्कजेक्षणम्

अजन्म्याने त्या पुरुषाला पाहिलं, ज्याचं हृदय जगाचा निवास आहे, जो अनंत शय्येवर, कमळासारख्या डोळ्यांनी, विसावलेला होता.

शङ्खचक्रगदापद्मं धारयन्तं चतुर्भुजम् सर्वाभरणसंयुक्तं शशिमण्डलसन्निभम्

शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण केलेला, चार भुजांचा, सर्व अलंकारांनी सजलेला, चंद्राच्या प्रकाशासारखा तो होता.

श्रीवत्सलक्षणं देवं प्रसन्नास्यं जनार्दनम् रमामृदुकराम्भोजस्पर्शरक्तपदाम्बुजम्

श्रीवत्सचिन्ह असलेला, प्रसन्न मुखाचा, जनार्दन, ज्याचे पाय लक्ष्मीच्या मऊ हातांच्या स्पर्शाने लाल झाले आहेत, असा तो देव.

परमात्मानमीशानं तमसा कालरूपिणम् रजसा सर्वलोकानां सर्गलीलाप्रवर्तकम्

तोच परमात्मा, ईश्वर, काळरूप अंधार, आणि रजोगुणाने सर्व लोकांची सृष्टीची लीला सुरू करणारा.