लिङ्गपुराणम्

श्रुत्वानुगृह्य तं विप्रो दधीचस्तपतां वरः राजानं मुनिशार्दूलः शशाप च सुरोत्तमान्

त्याचं बोलणं ऐकून आणि मान्य करून, तपस्वी दधीचि, ऋषींच्यात वाघासारखा, त्या राजाला आणि श्रेष्ठ देवतांना शाप दिला.

रुद्रकोपाग्निना देवाः सदेवेन्द्रा मुनीश्वरैः ध्वस्ता भवन्तु देवेन विष्णुना च समन्विताः

रुद्राच्या रागाच्या ज्वाळेने, इंद्रासह सर्व देवता आणि महान ऋषी, विष्णूसह त्या देवाने नष्ट व्हावेत.

प्रजापतेर् मखे पुण्ये दक्षस्य सुमहात्मनः एवं शप्त्वा क्षुपं प्रेक्ष्य पुनराह द्विजोत्तमः

प्रजापती दक्ष यांच्या पुण्य यज्ञात, असं शाप देऊन, दधीचि त्या क्शुपाकडे पाहत पुन्हा बोलला.

देवैश् च पूज्या राजेन्द्र नृपैश् च विविधैर्गणैः ब्राह्मणा एव राजेन्द्र बलिनः प्रभविष्णवः

राजाधिराज, देवतांना राजांनी आणि विविध गटांनी पूजावे, पण ब्राह्मणच खरे बलवान आणि सामर्थ्यशाली आहेत.

इत्युक्त्वा स्वोटजं विप्रः प्रविवेश महाद्युतिः दधीचमभिवन्द्यैव जगाम स्वं नृपः क्षयम्

असं म्हणून, तेजस्वी ऋषी आपल्या आश्रमात गेले. राजाने दधीचिला वंदन करून आपल्या घरी परतला.

तदेव तीर्थमभवत् स्थानेश्वरमिति स्मृतम् स्थानेश्वरम् अनुप्राप्य शिवसायुज्यम् आप्नुयात्

तेच स्थान पवित्र तीर्थ बनले, ज्याला स्थानेश्वर म्हणतात. जो स्थानेश्वरला पोहोचतो, त्याला शिवसायुज्य मिळते.

कथितस्तव संक्षेपाद् विवादः क्षुब्दधीचयोः प्रभावश् च दधीचस्य भवस्य च महामुने

क्शुप आणि दधीचि यांचा वाद, तसेच दधीचि आणि भव यांच्या महिमा, हे सर्व तुला थोडक्यात सांगितले.

य इदं कीर्तयेद्दिव्यं विवादं क्षुब्दधीचयोः जित्वापमृत्युं देहान्ते ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

जो कोणी क्शुप आणि दधीचि यांचा हा दिव्य वाद सांगतो, तो अकाळमृत्यूवर विजय मिळवून देहाच्या शेवटी ब्रह्मलोकाला जातो.

य इदं कीर्त्य संग्रामं प्रविशेत्तस्य सर्वदा नास्ति मृत्युभयं चैव विजयी च भविष्यति

जो हा संग्राम सांगून युद्धात उतरतो, त्याला कधीच मृत्यूचे भय राहत नाही आणि तो नेहमी विजयी होतो.

भवान्कथमनुप्राप्तो महादेवमुमापतिम् श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

तू महादेव, उमा-पती, यांच्याजवळ कसा गेला, हे मला ऐकायचं आहे. प्रभो, कृपया ते सर्व मला सांग.

प्रजाकामः शिलादो ऽभूत् पिता मम महामुने सो ऽप्यन्धः सुचिरं कलं तपस्तेपे सुदुश्चरम्

महामुने, माझे वडील शिलाद यांना संतानाची इच्छा होती. ते बराच काळ आंधळे होते आणि त्यांनी कठीण तपश्चर्या केली.

तपतस्तस्य तपसा संतुष्टो वज्रधृक् प्रभुः शिलादमाह तुष्टो ऽस्मि वरयस्व वरानिति

त्यांच्या तपामुळे वज्रधारी प्रभू संतुष्ट झाले. शिलादाला सांगितले, 'मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, वर माग.'

ततः प्रणम्य देवेशं सहस्राक्षं सहामरैः प्रोवाच मुनिशार्दूल कृताञ्जलिपुटो हरिम्

मग, देवांचा राजा, हजार डोळ्यांचा, अमरांसह, त्या ऋषीने नम्रपणे हात जोडून हरिला वंदन केले आणि बोलला.

भगवन्देवतारिघ्न सहस्राक्ष वरप्रद अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रत

हे प्रभो, देवतांच्या शत्रूंचा नाश करणारे, हजार डोळ्यांचे, वर देणारे, मी पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र मला हवा आहे, हे पुण्यशील!

पुत्रं दास्यामि विप्रर्षे योनिजं मृत्युसंयुतम् अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै

हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी तुला पोटी जन्मलेला आणि मृत्यूसाठी बांधलेला पुत्र देईन; दुसऱ्या प्रकारे मी तुला पुत्र देऊ शकत नाही, कारण मृत्यूपासून मुक्त असा कोणीही नाही.

न दास्यति सुतं ते ऽत्र मृत्युहीनमयोनिजम् पितामहो ऽपि भगवान् किमुतान्ये महामुने

इथे ब्रह्मदेवसुद्धा तुला पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र देऊ शकत नाही, मग इतरांनी कसे देईल, हे महर्षी!

सो ऽपि देवः स्वयं ब्रह्मा मृत्युहीनो न चेश्वरः योनिजश् च महातेजाश् चाण्डजः पद्मसंभवः

तो ब्रह्मदेवसुद्धा मृत्यूपासून मुक्त नाही, आणि प्रभूही नाही; तो पोटी जन्मलेला, तेजस्वी, अंडातून जन्मलेला आणि कमळातून उत्पन्न झालेला आहे.

महेश्वराङ्गजश्चैव भवान्यास्तनयः प्रभुः तस्याप्यायुः समाख्यातं परार्धद्वयसंमितम्

महेश्वराच्या अंगातून जन्मलेला, भवानीचा पुत्र, तोही प्रभू आहे; त्याचे आयुष्यही दोन परार्धांइतके सांगितले आहे.

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै समतीतानि कल्पानां तावच्छेषापरत्रये

कोट्यवधी कोटी दिवस, जे कल्पांच्या कालगणनेत गेले, तेवढेच आयुष्य या तिन्ही लोकांत उरले आहे.

तस्मादयोनिजे पुत्रे मृत्युहीने प्रयत्नतः परित्यजाशां विप्रेन्द्र गृहाणात्मसमं सुतम्

म्हणून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र मिळवायची आशा सोड आणि स्वतःसारखा पुत्र स्वीकार.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पिता मे लोकविश्रुतः शिलाद इति पुण्यात्मा पुनः प्राह शचीपतिम्

ही वचने ऐकून, माझे वडील, जगात प्रसिद्ध असलेले, पुण्यवान शिलाद, पुन्हा शचीपतीकडे बोलले.

भगवन्नण्डयोनित्वं पद्मयोनित्वमेव च महेश्वराङ्गयोनित्वं श्रुतं वै ब्रह्मणो मया

हे प्रभो, मी पोटी जन्म न घेणे, कमळातून जन्म घेणे, महेश्वराच्या अंगातून जन्म घेणे आणि ब्रह्म्याचा जन्म याबद्दल ऐकले आहे.

पुरा महेन्द्रदायादाद् गदतश्चास्य पूर्वजात् नारदाद्वै महाबाहो कथमत्राशु नो वद

हे महाबाहू, पूर्वी महेंद्राच्या वंशात, आणि पूर्वजन्मात नारदाकडून मी हे ऐकले आहे—हे येथे कसे घडले, ते लवकर सांग.

दाक्षायणी सा दक्षो ऽपि देवः पद्मोद्भवात्मजः पौत्रीकनकगर्भस्य कथं तस्याः सुतो विभुः

दाक्षायणी ही दक्षाची कन्या आहे, आणि कमळातून जन्मलेला देव तिचा पुत्र आहे; मग ती सोन्याच्या गर्भाची कन्या कशी, आणि तो पराक्रमी तिचा पुत्र कसा?

स्थाने संशयितुं विप्र तव वक्ष्यामि कारणम् कल्पे तत्पुरुषे वृत्तं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

हे ब्राह्मण, तुला शंका येणे योग्यच आहे; मी तुला कारण सांगतो. त्या पुरुषकल्पात, परब्रह्म्याशी संबंधित ही घटना घडली.

ससर्ज सकलं ध्यात्वा ब्रह्माणं परमेश्वरः जनार्दनो जगन्नाथः कल्पे वै मेघवाहने

परमेश्वर जनार्दनाने ध्यान करून, या मेघवाहन कल्पात, ब्रह्मासह सर्व सृष्टीची निर्मिती केली.

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धरम् नारायणो महादेवं बहुमानेन सादरम्

दिव्य हजार वर्षे मेघ होऊन, नारायणाने महादेवाला मोठ्या सन्मानाने आणि आदराने धारण केले.

दृष्ट्वा भावं महादेवो हरेः स्वात्मनि शङ्करः प्रददौ तस्य सकलं स्रष्टुं वै ब्रह्मणा सह

हरिचा भाव आपल्या अंतःकरणात पाहून, शंकराने, महादेवाने, त्याला ब्रह्म्याबरोबर सृष्टी निर्माण करण्याची शक्ती दिली.

तदा तं कल्पमाहुर्वै मेघवाहनसंज्ञया हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा तस्य देहोद्भवस्तदा

त्या वेळी त्या कल्पाला 'मेघवाहन' असे नाव पडले; हिरण्यगर्भाने त्याला पाहून, त्याच्या देहातून जन्म घेतला.