लिङ्गपुराणम्

मायां त्यज महाबाहो प्रतिभासा विचारतः विज्ञानानां सहस्राणि दुर्विज्ञेयानि माधव

हे महाबाहो, माया सोड; भास फसवणारे असतात. हे माधव, हजारो प्रकारचं ज्ञान समजून घेणं कठीण आहे.

मयि पश्य जगत् सर्वं त्वया सार्धम् अनिन्दित ब्रह्माणं च तथा रुद्रं दिव्यां दृष्टिं ददामि ते

हे निष्पापा, माझ्यात आणि तुझ्यासह, ब्रह्मा आणि रुद्रही पाहा; मी तुला दिव्य दृष्टी देतो.

इत्युक्त्वा दर्शयामास स्वतनौ निखिलं मुनिः तं प्राह च हरिं देवं सर्वदेवभवोद्भवम्

असं म्हणून त्या मुनीने आपल्या देहातलं सर्व काही दाखवलं आणि सर्व देवांचा जन्मदाता असलेल्या हरिला संबोधलं.

मायया ह्यनया किं वा मन्त्रशक्त्याथ वा प्रभो वस्तुशक्त्याथ वा विष्णो ध्यानशक्त्याथ वा पुनः

ही माया, मंत्रशक्ती, वस्तुशक्ती, की ध्यानशक्तीमुळे असं घडलं आहे का, हे प्रभो, हे विष्णू, काय खरं आहे?

त्यक्त्वा मायामिमां तस्माद् योद्धुमर्हसि यत्नतः एवं तस्य वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा माहात्म्यमद्भुतम्

म्हणून ही माया सोडून, प्रयत्नपूर्वक लढायला पाहिजे; असं त्याचं बोलणं ऐकून आणि त्याचं अद्भुत माहात्म्य पाहून—

देवाश् च दुद्रुवुर्भूयो देवं नारायणं च तम् वारयामास निश्चेष्टं पद्मयोनिर्जगद्गुरुः

देवतांनी पुन्हा पळ काढला, पण जगाचा गुरु, कमळातून जन्मलेला ब्रह्मा, स्थिर उभ्या असलेल्या नारायणाला थांबवू लागला.

निशम्य वचनं तस्य ब्रह्मणस्तेन निर्जितः जगाम भगवान् विष्णुः प्रणिपत्य महामुनिम्

ब्रह्माच्या शब्दांनी, ज्याने त्याला जिंकले होते, ऐकून, भगवान विष्णू त्या महान ऋषीकडे गेला आणि त्याला वंदन केले.

क्षुपो दुःखातुरो भूत्वा सम्पूज्य च मुनीश्वरम् दधीचमभिवन्द्याशु प्रार्थयामास विक्लवः

क्शुप दुःखाने व्याकुळ झाला. त्याने प्रथम त्या श्रेष्ठ ऋषींची पूजा केली, मग दधीचिला लवकर वंदन करून, अस्वस्थपणे विनवू लागला.

दधीच क्षम्यतां देव मयाज्ञानात्कृतं सखे विष्णुना हि सुरैर्वापि रुद्रभक्तस्य किं तव

दधीचि, कृपया मला क्षमा कर. हे देवा, मी अज्ञानाने हे केले. मित्रा, तुझ्यासारख्या रुद्रभक्ताला विष्णू किंवा इतर देवतांनी काय देणेघेणे आहे?

प्रसीद परमेशान दुर्लभा दुर्जनैर्द्विज भक्तिर्भक्तिमतां श्रेष्ठ मद्विधैः क्षत्रियाधमैः

परमेश्वरा, कृपा कर. द्विजा, वाईट लोकांत भक्ती दुर्मिळ असते. भक्तांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, माझ्यासारख्या क्षत्रियांत भक्ती मिळणे फारच कठीण आहे.

श्रुत्वानुगृह्य तं विप्रो दधीचस्तपतां वरः राजानं मुनिशार्दूलः शशाप च सुरोत्तमान्

त्याचं बोलणं ऐकून आणि मान्य करून, तपस्वी दधीचि, ऋषींच्यात वाघासारखा, त्या राजाला आणि श्रेष्ठ देवतांना शाप दिला.

रुद्रकोपाग्निना देवाः सदेवेन्द्रा मुनीश्वरैः ध्वस्ता भवन्तु देवेन विष्णुना च समन्विताः

रुद्राच्या रागाच्या ज्वाळेने, इंद्रासह सर्व देवता आणि महान ऋषी, विष्णूसह त्या देवाने नष्ट व्हावेत.

प्रजापतेर् मखे पुण्ये दक्षस्य सुमहात्मनः एवं शप्त्वा क्षुपं प्रेक्ष्य पुनराह द्विजोत्तमः

प्रजापती दक्ष यांच्या पुण्य यज्ञात, असं शाप देऊन, दधीचि त्या क्शुपाकडे पाहत पुन्हा बोलला.

देवैश् च पूज्या राजेन्द्र नृपैश् च विविधैर्गणैः ब्राह्मणा एव राजेन्द्र बलिनः प्रभविष्णवः

राजाधिराज, देवतांना राजांनी आणि विविध गटांनी पूजावे, पण ब्राह्मणच खरे बलवान आणि सामर्थ्यशाली आहेत.

इत्युक्त्वा स्वोटजं विप्रः प्रविवेश महाद्युतिः दधीचमभिवन्द्यैव जगाम स्वं नृपः क्षयम्

असं म्हणून, तेजस्वी ऋषी आपल्या आश्रमात गेले. राजाने दधीचिला वंदन करून आपल्या घरी परतला.

तदेव तीर्थमभवत् स्थानेश्वरमिति स्मृतम् स्थानेश्वरम् अनुप्राप्य शिवसायुज्यम् आप्नुयात्

तेच स्थान पवित्र तीर्थ बनले, ज्याला स्थानेश्वर म्हणतात. जो स्थानेश्वरला पोहोचतो, त्याला शिवसायुज्य मिळते.

कथितस्तव संक्षेपाद् विवादः क्षुब्दधीचयोः प्रभावश् च दधीचस्य भवस्य च महामुने

क्शुप आणि दधीचि यांचा वाद, तसेच दधीचि आणि भव यांच्या महिमा, हे सर्व तुला थोडक्यात सांगितले.

य इदं कीर्तयेद्दिव्यं विवादं क्षुब्दधीचयोः जित्वापमृत्युं देहान्ते ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

जो कोणी क्शुप आणि दधीचि यांचा हा दिव्य वाद सांगतो, तो अकाळमृत्यूवर विजय मिळवून देहाच्या शेवटी ब्रह्मलोकाला जातो.

य इदं कीर्त्य संग्रामं प्रविशेत्तस्य सर्वदा नास्ति मृत्युभयं चैव विजयी च भविष्यति

जो हा संग्राम सांगून युद्धात उतरतो, त्याला कधीच मृत्यूचे भय राहत नाही आणि तो नेहमी विजयी होतो.

भवान्कथमनुप्राप्तो महादेवमुमापतिम् श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

तू महादेव, उमा-पती, यांच्याजवळ कसा गेला, हे मला ऐकायचं आहे. प्रभो, कृपया ते सर्व मला सांग.

प्रजाकामः शिलादो ऽभूत् पिता मम महामुने सो ऽप्यन्धः सुचिरं कलं तपस्तेपे सुदुश्चरम्

महामुने, माझे वडील शिलाद यांना संतानाची इच्छा होती. ते बराच काळ आंधळे होते आणि त्यांनी कठीण तपश्चर्या केली.

तपतस्तस्य तपसा संतुष्टो वज्रधृक् प्रभुः शिलादमाह तुष्टो ऽस्मि वरयस्व वरानिति

त्यांच्या तपामुळे वज्रधारी प्रभू संतुष्ट झाले. शिलादाला सांगितले, 'मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, वर माग.'

ततः प्रणम्य देवेशं सहस्राक्षं सहामरैः प्रोवाच मुनिशार्दूल कृताञ्जलिपुटो हरिम्

मग, देवांचा राजा, हजार डोळ्यांचा, अमरांसह, त्या ऋषीने नम्रपणे हात जोडून हरिला वंदन केले आणि बोलला.

भगवन्देवतारिघ्न सहस्राक्ष वरप्रद अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रत

हे प्रभो, देवतांच्या शत्रूंचा नाश करणारे, हजार डोळ्यांचे, वर देणारे, मी पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र मला हवा आहे, हे पुण्यशील!

पुत्रं दास्यामि विप्रर्षे योनिजं मृत्युसंयुतम् अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै

हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी तुला पोटी जन्मलेला आणि मृत्यूसाठी बांधलेला पुत्र देईन; दुसऱ्या प्रकारे मी तुला पुत्र देऊ शकत नाही, कारण मृत्यूपासून मुक्त असा कोणीही नाही.

न दास्यति सुतं ते ऽत्र मृत्युहीनमयोनिजम् पितामहो ऽपि भगवान् किमुतान्ये महामुने

इथे ब्रह्मदेवसुद्धा तुला पोटी जन्म न घेणारा आणि मृत्यूपासून मुक्त असा पुत्र देऊ शकत नाही, मग इतरांनी कसे देईल, हे महर्षी!

सो ऽपि देवः स्वयं ब्रह्मा मृत्युहीनो न चेश्वरः योनिजश् च महातेजाश् चाण्डजः पद्मसंभवः

तो ब्रह्मदेवसुद्धा मृत्यूपासून मुक्त नाही, आणि प्रभूही नाही; तो पोटी जन्मलेला, तेजस्वी, अंडातून जन्मलेला आणि कमळातून उत्पन्न झालेला आहे.

महेश्वराङ्गजश्चैव भवान्यास्तनयः प्रभुः तस्याप्यायुः समाख्यातं परार्धद्वयसंमितम्

महेश्वराच्या अंगातून जन्मलेला, भवानीचा पुत्र, तोही प्रभू आहे; त्याचे आयुष्यही दोन परार्धांइतके सांगितले आहे.

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै समतीतानि कल्पानां तावच्छेषापरत्रये

कोट्यवधी कोटी दिवस, जे कल्पांच्या कालगणनेत गेले, तेवढेच आयुष्य या तिन्ही लोकांत उरले आहे.