लिङ्गपुराणम्

चक्रुर्देवास्ततस्तस्य विष्णोः साहाय्यमव्ययाः द्विजेनैकेन योद्धुं हि प्रवृत्तस्य महाबलाः

मग अविनाशी देवांनी, त्या ब्राह्मणाशी एकटेच लढायला निघालेल्या बलाढ्य विष्णूला मदत केली.

कुशमुष्टिं तदादाय दधीचः संस्मरन्भवम् ससर्ज सर्वदेवेभ्यो वज्रास्थिः सर्वतो वशी

दधीचीनं कुशाचं मूठ घेतलं आणि भवाचा स्मरण करून, सर्व देवांसाठी सर्व बाजूंनी वज्रासारखं अस्थि निर्माण केलं.

दिव्यं त्रिशूलम् अभवत् कालाग्निसदृशप्रभम् दग्धुं देवान्मतिं चक्रे युगान्ताग्निरिवापरः

एक दिव्य त्रिशूल प्रकट झालं, जे युगाच्या शेवटी जसा अग्नी प्रकटतो तसं तेजस्वी होतं, आणि ते देवांना जाळायला सज्ज झालं.

इन्द्रनारायणाद्यैश् च देवैस्त्यक्तानि यानि तु आयुधानि समस्तानि प्रणेमुस् त्रिशिखं मुने

इंद्र, नारायण आणि इतर देवांनी टाकून दिलेली सर्व शस्त्रं, त्या त्रिशूलाला वंदन करू लागली, हे मुनी.

देवाश् च दुद्रुवुः सर्वे ध्वस्तवीर्या द्विजोत्तम ससर्ज भगवान् विष्णुः स्वदेहात्पुरुषोत्तमः

सर्व देवांची शक्ती संपली आणि ते पळून गेले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण; मग पुरुषोत्तम विष्णूंनी आपल्या देहातून—

आत्मनः सदृशान् दिव्यांल् लक्षलक्षायुतान् गणान् तानि सर्वाणि सहसा ददाह मुनिसत्तमः

आपल्यासारखे असंख्य, लक्षो-लक्ष दिव्य गण निर्माण केले; आणि त्या श्रेष्ठ ऋषीनं ते सर्व अचानक जाळून टाकले.

ततो विस्मयनार्थाय विश्वमूर्तिरभूद्धरिः तस्य देहे हरेः साक्षाद् अपश्यद्द्विजसत्तमः

मग, आश्चर्य वाटावं म्हणून, हरिने विश्वरूप धारण केलं; आणि त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने हरिचं ते रूप प्रत्यक्ष पाहिलं.

दधीचो भगवान्विप्रः देवतानां गणान् पृथक् रुद्राणां कोटयश्चैव गणानां कोटयस्तदा

भगवान् दधीचीनं वेगवेगळे देवांचे समूह, असंख्य रुद्र, आणि त्यांच्या गणांचे समूह वेगळे वेगळे पाहिले.

अण्डानां कोटयश्चैव विश्वमूर्तेस्तनौ तदा दृष्ट्वैतदखिलं तत्र च्यावनिर् विस्मितं तदा

त्याने विश्वरूपाच्या देहात असंख्य ब्रह्मांडांची अंडीही पाहिली; आणि ते सर्व पाहून त्या वेळी च्यवन आश्चर्यचकित झाला.

विष्णुमाह जगन्नाथं जगन्मयमजं विभुम् अंभसाभ्युक्ष्य तं विष्णुं विश्वरूपं महामुनिः

त्याने विश्वाचा स्वामी, अजन्मा, सर्वत्र व्यापणारा विष्णूला पाण्याने अभिषेक करून संबोधले, हे महर्षे.

मायां त्यज महाबाहो प्रतिभासा विचारतः विज्ञानानां सहस्राणि दुर्विज्ञेयानि माधव

हे महाबाहो, माया सोड; भास फसवणारे असतात. हे माधव, हजारो प्रकारचं ज्ञान समजून घेणं कठीण आहे.

मयि पश्य जगत् सर्वं त्वया सार्धम् अनिन्दित ब्रह्माणं च तथा रुद्रं दिव्यां दृष्टिं ददामि ते

हे निष्पापा, माझ्यात आणि तुझ्यासह, ब्रह्मा आणि रुद्रही पाहा; मी तुला दिव्य दृष्टी देतो.

इत्युक्त्वा दर्शयामास स्वतनौ निखिलं मुनिः तं प्राह च हरिं देवं सर्वदेवभवोद्भवम्

असं म्हणून त्या मुनीने आपल्या देहातलं सर्व काही दाखवलं आणि सर्व देवांचा जन्मदाता असलेल्या हरिला संबोधलं.

मायया ह्यनया किं वा मन्त्रशक्त्याथ वा प्रभो वस्तुशक्त्याथ वा विष्णो ध्यानशक्त्याथ वा पुनः

ही माया, मंत्रशक्ती, वस्तुशक्ती, की ध्यानशक्तीमुळे असं घडलं आहे का, हे प्रभो, हे विष्णू, काय खरं आहे?

त्यक्त्वा मायामिमां तस्माद् योद्धुमर्हसि यत्नतः एवं तस्य वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा माहात्म्यमद्भुतम्

म्हणून ही माया सोडून, प्रयत्नपूर्वक लढायला पाहिजे; असं त्याचं बोलणं ऐकून आणि त्याचं अद्भुत माहात्म्य पाहून—

देवाश् च दुद्रुवुर्भूयो देवं नारायणं च तम् वारयामास निश्चेष्टं पद्मयोनिर्जगद्गुरुः

देवतांनी पुन्हा पळ काढला, पण जगाचा गुरु, कमळातून जन्मलेला ब्रह्मा, स्थिर उभ्या असलेल्या नारायणाला थांबवू लागला.

निशम्य वचनं तस्य ब्रह्मणस्तेन निर्जितः जगाम भगवान् विष्णुः प्रणिपत्य महामुनिम्

ब्रह्माच्या शब्दांनी, ज्याने त्याला जिंकले होते, ऐकून, भगवान विष्णू त्या महान ऋषीकडे गेला आणि त्याला वंदन केले.

क्षुपो दुःखातुरो भूत्वा सम्पूज्य च मुनीश्वरम् दधीचमभिवन्द्याशु प्रार्थयामास विक्लवः

क्शुप दुःखाने व्याकुळ झाला. त्याने प्रथम त्या श्रेष्ठ ऋषींची पूजा केली, मग दधीचिला लवकर वंदन करून, अस्वस्थपणे विनवू लागला.

दधीच क्षम्यतां देव मयाज्ञानात्कृतं सखे विष्णुना हि सुरैर्वापि रुद्रभक्तस्य किं तव

दधीचि, कृपया मला क्षमा कर. हे देवा, मी अज्ञानाने हे केले. मित्रा, तुझ्यासारख्या रुद्रभक्ताला विष्णू किंवा इतर देवतांनी काय देणेघेणे आहे?

प्रसीद परमेशान दुर्लभा दुर्जनैर्द्विज भक्तिर्भक्तिमतां श्रेष्ठ मद्विधैः क्षत्रियाधमैः

परमेश्वरा, कृपा कर. द्विजा, वाईट लोकांत भक्ती दुर्मिळ असते. भक्तांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, माझ्यासारख्या क्षत्रियांत भक्ती मिळणे फारच कठीण आहे.

श्रुत्वानुगृह्य तं विप्रो दधीचस्तपतां वरः राजानं मुनिशार्दूलः शशाप च सुरोत्तमान्

त्याचं बोलणं ऐकून आणि मान्य करून, तपस्वी दधीचि, ऋषींच्यात वाघासारखा, त्या राजाला आणि श्रेष्ठ देवतांना शाप दिला.

रुद्रकोपाग्निना देवाः सदेवेन्द्रा मुनीश्वरैः ध्वस्ता भवन्तु देवेन विष्णुना च समन्विताः

रुद्राच्या रागाच्या ज्वाळेने, इंद्रासह सर्व देवता आणि महान ऋषी, विष्णूसह त्या देवाने नष्ट व्हावेत.

प्रजापतेर् मखे पुण्ये दक्षस्य सुमहात्मनः एवं शप्त्वा क्षुपं प्रेक्ष्य पुनराह द्विजोत्तमः

प्रजापती दक्ष यांच्या पुण्य यज्ञात, असं शाप देऊन, दधीचि त्या क्शुपाकडे पाहत पुन्हा बोलला.

देवैश् च पूज्या राजेन्द्र नृपैश् च विविधैर्गणैः ब्राह्मणा एव राजेन्द्र बलिनः प्रभविष्णवः

राजाधिराज, देवतांना राजांनी आणि विविध गटांनी पूजावे, पण ब्राह्मणच खरे बलवान आणि सामर्थ्यशाली आहेत.

इत्युक्त्वा स्वोटजं विप्रः प्रविवेश महाद्युतिः दधीचमभिवन्द्यैव जगाम स्वं नृपः क्षयम्

असं म्हणून, तेजस्वी ऋषी आपल्या आश्रमात गेले. राजाने दधीचिला वंदन करून आपल्या घरी परतला.

तदेव तीर्थमभवत् स्थानेश्वरमिति स्मृतम् स्थानेश्वरम् अनुप्राप्य शिवसायुज्यम् आप्नुयात्

तेच स्थान पवित्र तीर्थ बनले, ज्याला स्थानेश्वर म्हणतात. जो स्थानेश्वरला पोहोचतो, त्याला शिवसायुज्य मिळते.

कथितस्तव संक्षेपाद् विवादः क्षुब्दधीचयोः प्रभावश् च दधीचस्य भवस्य च महामुने

क्शुप आणि दधीचि यांचा वाद, तसेच दधीचि आणि भव यांच्या महिमा, हे सर्व तुला थोडक्यात सांगितले.

य इदं कीर्तयेद्दिव्यं विवादं क्षुब्दधीचयोः जित्वापमृत्युं देहान्ते ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

जो कोणी क्शुप आणि दधीचि यांचा हा दिव्य वाद सांगतो, तो अकाळमृत्यूवर विजय मिळवून देहाच्या शेवटी ब्रह्मलोकाला जातो.

य इदं कीर्त्य संग्रामं प्रविशेत्तस्य सर्वदा नास्ति मृत्युभयं चैव विजयी च भविष्यति

जो हा संग्राम सांगून युद्धात उतरतो, त्याला कधीच मृत्यूचे भय राहत नाही आणि तो नेहमी विजयी होतो.