लिङ्गपुराणम्

भयं दधीच सर्वत्र नास्त्येव तव सुव्रत भवार्चनरतो यस्माद् भवान् सर्वज्ञ एव च

दधीच, तुझ्यासाठी कुठेही भीती नाही, हे दृढनिश्चयी. कारण तू नेहमी परमेश्वराच्या पूजेत मग्न आहेस आणि सर्वज्ञ आहेस.

बिभेमीति सकृद्वक्तुं त्वमर्हसि नमस्तव नियोगान्मम विप्रेन्द्र क्षुपं प्रति सदस्यथ

तू फक्त एकदाच 'माझी भीती आहे' असे म्हणावे, तुला नमस्कार! माझ्या आज्ञेने, श्रेष्ठ ब्राह्मण, सभेत क्षुपाला हे सांग.

एवं श्रुत्वापि तद्वाक्यं सान्त्वं विष्णोर्महामुनिः न बिभेमीति तं प्राह दधीचो देवसत्तमम्

विष्णूंच्या त्या शांत करणाऱ्या शब्दांनंतरही, महर्षी दधीच्याने त्या श्रेष्ठ देवाला उत्तर दिले, 'माझी भीती नाही.'

प्रभावाद्देवदेवस्य शंभोः साक्षात्पिनाकिनः शर्वस्य शङ्करस्यास्य सर्वज्ञस्य महामुनिः

देवताधिदेव शंभू, पिनाकधारी, शर्व, शंकर यांच्या सामर्थ्यामुळे हा सर्वज्ञ महर्षी—

ततस्तस्य मुनेः श्रुत्वा वचनं कुपितो हरिः चक्रमुद्यम्य भगवान् दिधक्षुर्मुनिसत्तमम्

मग त्या महर्षीचे शब्द ऐकून, हरि रागावले आणि भगवानाने आपले चक्र उचलून त्या श्रेष्ठ ऋषीला जाळण्याचा प्रयत्न केला.

अभवत्कुण्ठिताग्रं हि विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् प्रभावाद्धि दधीचस्य क्षुपस्यैव हि संनिधौ

पण दधीच्याच्या सामर्थ्यामुळे, क्षुपाच्या उपस्थितीत, विष्णूंचे सुदर्शन चक्र टोकाला बोथट झाले.

दृष्ट्वा तत्कुण्ठिताग्रं हि चक्रं चक्रिणमाह सः दधीचः सस्मितं साक्षात् सदसद्व्यक्तिकारणम्

ते चक्र टोकाला बोथट झालेले पाहून, चक्रधारी विष्णूला दधीच्याने हसत हसत, जो सृष्टीच्या साकार-असाकाराचा कारण आहे, असे म्हटले.

भगवन् भवता लब्धं पुरातीव सुदारुणम् सुदर्शनमिति ख्यातं चक्रं विष्णो प्रयत्नतः

भगवान्, तुम्ही पूर्वी खूप प्रयत्न करून मिळवलेलं ते सुदर्शन नावाचं चक्र, विष्णूचं शस्त्र म्हणून प्रसिद्ध आहे.

भवस्यैतच्छुभं चक्रं न जिघांसति मामिह ब्रह्मास्त्राद्यैस्तथान्यैर्हि प्रयत्नं कर्तुमर्हसि

भवाचं हे शुभ चक्र मला इथे इजा करायला इच्छित नाही; म्हणूनच, ब्रह्मास्त्र आणि इतर शस्त्रांनी प्रयत्न करायला पाहिजे.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दृष्ट्वा निर्वीर्यमायुधम् ससर्ज च पुनस्तस्मै सर्वास्त्राणि समन्ततः

त्याचं ते बोलणं ऐकून आणि आपलं शस्त्र निष्प्रभ झालेलं पाहून, त्याने पुन्हा सर्व प्रकारची अस्त्रं त्याच्यासाठी निर्माण केली.

चक्रुर्देवास्ततस्तस्य विष्णोः साहाय्यमव्ययाः द्विजेनैकेन योद्धुं हि प्रवृत्तस्य महाबलाः

मग अविनाशी देवांनी, त्या ब्राह्मणाशी एकटेच लढायला निघालेल्या बलाढ्य विष्णूला मदत केली.

कुशमुष्टिं तदादाय दधीचः संस्मरन्भवम् ससर्ज सर्वदेवेभ्यो वज्रास्थिः सर्वतो वशी

दधीचीनं कुशाचं मूठ घेतलं आणि भवाचा स्मरण करून, सर्व देवांसाठी सर्व बाजूंनी वज्रासारखं अस्थि निर्माण केलं.

दिव्यं त्रिशूलम् अभवत् कालाग्निसदृशप्रभम् दग्धुं देवान्मतिं चक्रे युगान्ताग्निरिवापरः

एक दिव्य त्रिशूल प्रकट झालं, जे युगाच्या शेवटी जसा अग्नी प्रकटतो तसं तेजस्वी होतं, आणि ते देवांना जाळायला सज्ज झालं.

इन्द्रनारायणाद्यैश् च देवैस्त्यक्तानि यानि तु आयुधानि समस्तानि प्रणेमुस् त्रिशिखं मुने

इंद्र, नारायण आणि इतर देवांनी टाकून दिलेली सर्व शस्त्रं, त्या त्रिशूलाला वंदन करू लागली, हे मुनी.

देवाश् च दुद्रुवुः सर्वे ध्वस्तवीर्या द्विजोत्तम ससर्ज भगवान् विष्णुः स्वदेहात्पुरुषोत्तमः

सर्व देवांची शक्ती संपली आणि ते पळून गेले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण; मग पुरुषोत्तम विष्णूंनी आपल्या देहातून—

आत्मनः सदृशान् दिव्यांल् लक्षलक्षायुतान् गणान् तानि सर्वाणि सहसा ददाह मुनिसत्तमः

आपल्यासारखे असंख्य, लक्षो-लक्ष दिव्य गण निर्माण केले; आणि त्या श्रेष्ठ ऋषीनं ते सर्व अचानक जाळून टाकले.

ततो विस्मयनार्थाय विश्वमूर्तिरभूद्धरिः तस्य देहे हरेः साक्षाद् अपश्यद्द्विजसत्तमः

मग, आश्चर्य वाटावं म्हणून, हरिने विश्वरूप धारण केलं; आणि त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने हरिचं ते रूप प्रत्यक्ष पाहिलं.

दधीचो भगवान्विप्रः देवतानां गणान् पृथक् रुद्राणां कोटयश्चैव गणानां कोटयस्तदा

भगवान् दधीचीनं वेगवेगळे देवांचे समूह, असंख्य रुद्र, आणि त्यांच्या गणांचे समूह वेगळे वेगळे पाहिले.

अण्डानां कोटयश्चैव विश्वमूर्तेस्तनौ तदा दृष्ट्वैतदखिलं तत्र च्यावनिर् विस्मितं तदा

त्याने विश्वरूपाच्या देहात असंख्य ब्रह्मांडांची अंडीही पाहिली; आणि ते सर्व पाहून त्या वेळी च्यवन आश्चर्यचकित झाला.

विष्णुमाह जगन्नाथं जगन्मयमजं विभुम् अंभसाभ्युक्ष्य तं विष्णुं विश्वरूपं महामुनिः

त्याने विश्वाचा स्वामी, अजन्मा, सर्वत्र व्यापणारा विष्णूला पाण्याने अभिषेक करून संबोधले, हे महर्षे.

मायां त्यज महाबाहो प्रतिभासा विचारतः विज्ञानानां सहस्राणि दुर्विज्ञेयानि माधव

हे महाबाहो, माया सोड; भास फसवणारे असतात. हे माधव, हजारो प्रकारचं ज्ञान समजून घेणं कठीण आहे.

मयि पश्य जगत् सर्वं त्वया सार्धम् अनिन्दित ब्रह्माणं च तथा रुद्रं दिव्यां दृष्टिं ददामि ते

हे निष्पापा, माझ्यात आणि तुझ्यासह, ब्रह्मा आणि रुद्रही पाहा; मी तुला दिव्य दृष्टी देतो.

इत्युक्त्वा दर्शयामास स्वतनौ निखिलं मुनिः तं प्राह च हरिं देवं सर्वदेवभवोद्भवम्

असं म्हणून त्या मुनीने आपल्या देहातलं सर्व काही दाखवलं आणि सर्व देवांचा जन्मदाता असलेल्या हरिला संबोधलं.

मायया ह्यनया किं वा मन्त्रशक्त्याथ वा प्रभो वस्तुशक्त्याथ वा विष्णो ध्यानशक्त्याथ वा पुनः

ही माया, मंत्रशक्ती, वस्तुशक्ती, की ध्यानशक्तीमुळे असं घडलं आहे का, हे प्रभो, हे विष्णू, काय खरं आहे?

त्यक्त्वा मायामिमां तस्माद् योद्धुमर्हसि यत्नतः एवं तस्य वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा माहात्म्यमद्भुतम्

म्हणून ही माया सोडून, प्रयत्नपूर्वक लढायला पाहिजे; असं त्याचं बोलणं ऐकून आणि त्याचं अद्भुत माहात्म्य पाहून—

देवाश् च दुद्रुवुर्भूयो देवं नारायणं च तम् वारयामास निश्चेष्टं पद्मयोनिर्जगद्गुरुः

देवतांनी पुन्हा पळ काढला, पण जगाचा गुरु, कमळातून जन्मलेला ब्रह्मा, स्थिर उभ्या असलेल्या नारायणाला थांबवू लागला.

निशम्य वचनं तस्य ब्रह्मणस्तेन निर्जितः जगाम भगवान् विष्णुः प्रणिपत्य महामुनिम्

ब्रह्माच्या शब्दांनी, ज्याने त्याला जिंकले होते, ऐकून, भगवान विष्णू त्या महान ऋषीकडे गेला आणि त्याला वंदन केले.

क्षुपो दुःखातुरो भूत्वा सम्पूज्य च मुनीश्वरम् दधीचमभिवन्द्याशु प्रार्थयामास विक्लवः

क्शुप दुःखाने व्याकुळ झाला. त्याने प्रथम त्या श्रेष्ठ ऋषींची पूजा केली, मग दधीचिला लवकर वंदन करून, अस्वस्थपणे विनवू लागला.

दधीच क्षम्यतां देव मयाज्ञानात्कृतं सखे विष्णुना हि सुरैर्वापि रुद्रभक्तस्य किं तव

दधीचि, कृपया मला क्षमा कर. हे देवा, मी अज्ञानाने हे केले. मित्रा, तुझ्यासारख्या रुद्रभक्ताला विष्णू किंवा इतर देवतांनी काय देणेघेणे आहे?