लिङ्गपुराणम्

भगवन्ब्राह्मणः कश्चिद् दधीच इति विश्रुतः धर्मवेत्ता विनीतात्मा सखा मम पुराभवत्

भगवंत, एक ब्राह्मण होता, दधीच असे त्याचे नाव, तो धर्मज्ञ, संयमी आणि पूर्वी माझा मित्र होता.

अवध्यः सर्वदा सर्वैः शङ्करार्चनतत्परः सावज्ञं वामपादेन स मां मूर्ध्नि सदस्यथ

तो नेहमी सर्वांना अजेय होता, शंकराची भक्ती करणारा होता; एकदा सभेत त्याने मला डाव्या पायाने, अवमानाने, डोक्यावर मारले.

ताडयामास देवेश विष्णो विश्वजगत्पते उवाच च मदाविष्टो न बिभेमीति सर्वतः

देवताधिपती, विष्णू, विश्वाचे स्वामी, त्याने मला मारले आणि गर्वाने सर्वत्र सांगितले, 'मला कुणाची भीती नाही.'

जेतुमिच्छामि तं विप्रं दधीचं जगदीश्वर यथा हितं तथा कर्तुं त्वमर्हसि जनार्दन

जगाच्या स्वामी, मला त्या दधीच ब्राह्मणाला हरवायचे आहे; जनार्दना, जे योग्य असेल ते तू करावे.

ज्ञात्वा सो ऽपि दधीचस्य ह्य् अवध्यत्वं महात्मनः सस्मार च महेशस्य प्रभावमतुलं हरिः

दधीच या महात्म्याच्या अजेयतेची जाणीव झाल्यावर, हरिने महेशाच्या अतुल शक्तीचे स्मरण केले.

एवं स्मृत्वा हरिः प्राह ब्रह्मणः क्षुतसंभवम् विप्राणां नास्ति राजेन्द्र भयमेत्य महेश्वरम्

असे स्मरण करून हरि म्हणाला, 'राजा, ब्रह्माच्या उपासनेतून जन्मलेल्या ब्राह्मणांना महेश्वरापासून काहीच भीती नाही.'

विशेषाद्रुद्रभक्तानाम् अभयं सर्वदा नृप नीचानामपि सर्वत्र दधीचस्यास्य किं पुनः

राजा, विशेषतः रुद्रभक्तांना सर्वत्र नेहमी निर्भयता असते, अगदी नीच लोकांनाही; मग दधीचचे काय बोलावे?

तस्मात्तव महाभाग विजयो नास्ति भूपते दुःखं करोमि विप्रस्य शापार्थं ससुरस्य मे

म्हणून, भाग्यवान राजा, तुला विजय मिळणार नाही; मी या ब्राह्मणाला आणि देवांसह त्याला शाप मिळावा म्हणून दुःख देईन.

भविता तस्य शापेन दक्षयज्ञे सुरैः समम् विनाशो मम राजेन्द्र पुनरुत्थानमेव च

राजा, त्याच्या शापामुळे दक्षयज्ञात माझा आणि देवांचा विनाश होईल, आणि पुन्हा आम्ही उभे राहू.

तस्मात्समेत्य विप्रेन्द्रं सर्वयत्नेन भूपते करोमि यत्नं राजेन्द्र दधीचविजयाय ते

म्हणूनच, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, मी तुमच्याकडे आलो आहे. राजन, दधीच्यावर तुझा विजय व्हावा म्हणून मी सर्वतोपरी प्रयत्न करीन.

श्रुत्वा वाक्यं क्षुपः प्राह तथास्त्विति जनार्दनम् भगवानपि विप्रस्य दधीचस्याश्रमं ययौ

हे ऐकून क्षुपाने जनार्दनाला 'तसेच होवो' असे सांगितले आणि भगवान देखील त्या ब्राह्मण दधीच्याच्या आश्रमाकडे गेले.

आस्थाय रूपं विप्रस्य भगवान् भक्तवत्सलः दधीचमाह ब्रह्मर्षिम् अभिवन्द्य जगद्गुरुः

भगवान भक्तांवर प्रेम करणारे, ब्राह्मणाचे रूप धारण करून, जगाचा गुरु असलेल्या दधीच ऋषीकडे गेले आणि त्यांना वंदन करून बोलू लागले.

भोभो दधीच ब्रह्मर्षे भवार्चनरताव्यय वरमेकं वृणे त्वत्तस् तं भवान्दातुमर्हति

दधीच ब्रह्मर्षी, तुम्ही नेहमी परमेश्वराच्या पूजेत मग्न असता. मी तुमच्याकडून एक वर मागतो; तो तुम्ही मला द्यावा.

याचितो देवदेवेन दधीचः प्राह विष्णुना ज्ञातं तवेप्सितं सर्वं न बिभेमि तवाप्यहम्

देवताधिपती विष्णूंनी वर मागितल्यावर दधीच म्हणाले, 'माझ्या मनात तुझी इच्छा मला माहीत आहे; मी तुझ्याही भीतीने घाबरत नाही.'

भवान् विप्रस्य रूपेण आगतो ऽसि जनार्दन भूतं भविष्यं देवेश वर्तमानं जनार्दन

जनार्दना, तुम्ही ब्राह्मणाचे रूप घेऊन आला आहात. देवाधिदेव, तुम्ही भूत, भविष्य आणि वर्तमान सर्व काही आहात.

ज्ञातं प्रसादाद्रुद्रस्य द्विजत्वं त्यज सुव्रत आराधितो ऽसि देवेश क्षुपेण मधुसूदन

रुद्राच्या कृपेने मला हे कळले आहे. हे दृढनिश्चयी, ब्राह्मणाचे रूप सोडा. क्षुपाने तुम्ही पूजिले गेले आहात, मधुसूदना.

जाने तवैनां भगवन् भक्तवत्सलतां हरे स्थाने तवैषा भगवन् भक्तवात्सल्यता हरे

भगवान, मला तुमचे भक्तांवरील प्रेम माहीत आहे. हे हरि, भक्तांवरील तुझी आपुलकी तुला शोभते.

अस्ति चेद्भगवन् भीतिर् भवार्चनरतस्य मे वक्तुमर्हसि यत्नेन वरदांबुजलोचन

भगवान, मी जर परमेश्वराच्या पूजेत मग्न असूनही काही भीती बाळगत असेन, तर वरदायिनी कमळासारख्या डोळ्यांनो, तुम्ही मला ते मन लावून सांगावे.

वदामि न मृषा तस्मान् न बिभेमि जनार्दन न बिभेमि जगत्यस्मिन् देवदैत्यद्विजादपि

म्हणून मी खरे बोलतो; जनार्दना, मला भीती नाही. या जगात देव, दैत्य किंवा ब्राह्मण कुणाचीही मला भीती नाही.

श्रुत्वा वाक्यं दधीचस्य तदास्थाय जनार्दनः स्वरूपं सस्मितं प्राह संत्यज्य द्विजतां क्षणात्

दधीच्याचे हे शब्द ऐकून, जनार्दनाने क्षणार्धात ब्राह्मणाचे रूप सोडले आणि स्वतःच्या स्वरूपात हसत उत्तर दिले.

भयं दधीच सर्वत्र नास्त्येव तव सुव्रत भवार्चनरतो यस्माद् भवान् सर्वज्ञ एव च

दधीच, तुझ्यासाठी कुठेही भीती नाही, हे दृढनिश्चयी. कारण तू नेहमी परमेश्वराच्या पूजेत मग्न आहेस आणि सर्वज्ञ आहेस.

बिभेमीति सकृद्वक्तुं त्वमर्हसि नमस्तव नियोगान्मम विप्रेन्द्र क्षुपं प्रति सदस्यथ

तू फक्त एकदाच 'माझी भीती आहे' असे म्हणावे, तुला नमस्कार! माझ्या आज्ञेने, श्रेष्ठ ब्राह्मण, सभेत क्षुपाला हे सांग.

एवं श्रुत्वापि तद्वाक्यं सान्त्वं विष्णोर्महामुनिः न बिभेमीति तं प्राह दधीचो देवसत्तमम्

विष्णूंच्या त्या शांत करणाऱ्या शब्दांनंतरही, महर्षी दधीच्याने त्या श्रेष्ठ देवाला उत्तर दिले, 'माझी भीती नाही.'

प्रभावाद्देवदेवस्य शंभोः साक्षात्पिनाकिनः शर्वस्य शङ्करस्यास्य सर्वज्ञस्य महामुनिः

देवताधिदेव शंभू, पिनाकधारी, शर्व, शंकर यांच्या सामर्थ्यामुळे हा सर्वज्ञ महर्षी—

ततस्तस्य मुनेः श्रुत्वा वचनं कुपितो हरिः चक्रमुद्यम्य भगवान् दिधक्षुर्मुनिसत्तमम्

मग त्या महर्षीचे शब्द ऐकून, हरि रागावले आणि भगवानाने आपले चक्र उचलून त्या श्रेष्ठ ऋषीला जाळण्याचा प्रयत्न केला.

अभवत्कुण्ठिताग्रं हि विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् प्रभावाद्धि दधीचस्य क्षुपस्यैव हि संनिधौ

पण दधीच्याच्या सामर्थ्यामुळे, क्षुपाच्या उपस्थितीत, विष्णूंचे सुदर्शन चक्र टोकाला बोथट झाले.

दृष्ट्वा तत्कुण्ठिताग्रं हि चक्रं चक्रिणमाह सः दधीचः सस्मितं साक्षात् सदसद्व्यक्तिकारणम्

ते चक्र टोकाला बोथट झालेले पाहून, चक्रधारी विष्णूला दधीच्याने हसत हसत, जो सृष्टीच्या साकार-असाकाराचा कारण आहे, असे म्हटले.

भगवन् भवता लब्धं पुरातीव सुदारुणम् सुदर्शनमिति ख्यातं चक्रं विष्णो प्रयत्नतः

भगवान्, तुम्ही पूर्वी खूप प्रयत्न करून मिळवलेलं ते सुदर्शन नावाचं चक्र, विष्णूचं शस्त्र म्हणून प्रसिद्ध आहे.

भवस्यैतच्छुभं चक्रं न जिघांसति मामिह ब्रह्मास्त्राद्यैस्तथान्यैर्हि प्रयत्नं कर्तुमर्हसि

भवाचं हे शुभ चक्र मला इथे इजा करायला इच्छित नाही; म्हणूनच, ब्रह्मास्त्र आणि इतर शस्त्रांनी प्रयत्न करायला पाहिजे.