व्यपगतमदमोहमुक्तरागस् तमोरजोदोषविवर्जितस्वभावः परिभवमिदमुत्तमं विदित्वा पशुपतियोगपरो भवेत्सदैव
ज्याच्या स्वभावात अहंकार, भ्रम, आसक्ती आणि अज्ञानाचे दोष नाहीत, त्याने हा श्रेष्ठ मार्ग ओळखून नेहमीच पशुपतीच्या योगात मग्न राहावे.
इमं पाशुपतं ध्यायन् सर्वपापप्रणाशनम् यः पठेच्च शुचिर्भूत्वा श्रद्दधानो जितेन्द्रियः
जो कोणी शुद्ध, इंद्रियांवर विजय मिळवलेला आणि श्रद्धावान आहे, तो हा पाशुपत व्रत मनन करतो आणि पठण करतो, त्याचे सर्व पाप नष्ट होते.
सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति ते सर्वे मुनयः श्रुत्वा वसिष्ठाद्या द्विजोत्तमाः
सर्व पापांपासून शुद्ध झाल्यावर, ते रुद्रलोकात जातात; वसिष्ठ आणि इतर श्रेष्ठ ऋषी हे ऐकून आनंदले.
भस्मपाण्डुरदिग्धाङ्गा बभूवुर्विगतस्पृहाः रुद्रलोकाय कल्पान्ते संस्थिताः शिवतेजसा
भस्माने अंग लपेटलेले, इच्छा नसलेले, ते सर्व शिवाच्या तेजाने रुद्रलोकात कल्पाच्या शेवटी स्थिर राहिले.
तस्मान्न निन्द्याः पूज्याश्च विकृता मलिना अपि रूपान्विताश् च विप्रेन्द्राः सदा योगीन्द्रशङ्कया
म्हणून, जरी कोणी विकृत किंवा मलिन दिसत असला तरी, जर त्याच्यात रूप असेल, तर त्याचा कधीही तिरस्कार करू नये, नेहमीच मोठ्या योग्यांसारखे त्याचा सन्मान करावा, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
बहुना किं प्रलापेन भवभक्ता द्विजोत्तमाः संपूज्याः सर्वयत्नेन शिववन्नात्र संशयः
अधिक बोलण्याची गरज नाही; हे श्रेष्ठ द्विजांनो, भवाच्या भक्तांचे सर्वतोपरी प्रयत्नाने पूजन करावे, जसे शिवाचे करतो, यात शंका नाही.
मलिनाश्चैव विप्रेन्द्रा भवभक्ता दृढव्रताः दधीचस्तु यथा देवदेवं जित्वा व्यवस्थितः
जरी काही ब्राह्मण मलिन असले, तरी भवाचे दृढ भक्त असतील, तर त्यांचा सन्मान करावा, जसे दधीच्याने देवाधिदेवाला जिंकून आपले स्थान मिळवले.
नारायणं तथा लोके रुद्रभक्त्या न संशयः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भस्मदिग्धतनूरुहाः
या जगात नारायणानेही रुद्रभक्तीने असेच केले — यात शंका नाही; म्हणून, ज्यांच्या अंगावर भस्म लावलेले आहे, त्यांचा सर्वतोपरी सन्मान करावा.
जटिनो मुण्डिनश्चैव नग्ना नानाप्रकारिणः संपूज्याः शिववन्नित्यं मनसा कर्मणा गिरा
ज्यांच्या जटा आहेत, डोके मुंडलेले आहे, नग्न आहेत किंवा विविध प्रकारचे आहेत, त्यांचा नेहमीच शिवासारखा मनाने, वाणीने आणि कृतीने सन्मान करावा.
कथं जघान राजानं क्षुपं पादेन सुव्रत दधीचः समरे जित्वा देवदेवं जनार्दनम्
दधीच्याने, हे सुशील, युद्धात जनार्दन देवाधिदेवाला जिंकून, क्षुप राजाला पायाने कसा मारला?
वज्रास्थित्वं कथं लेभे महादेवान्महातपाः वक्तुमर्हसि शैलादे जितो मृत्युस्त्वया यथा
महातपस्वी दधीच्याला महादेवाकडून वज्राची स्थिती कशी मिळाली? हे शैलादि, जसे तू मृत्यूवर विजय मिळवला, तसेच हे सांग.
ब्रह्मपुत्रो महातेजा राजा क्षुप इति स्मृतः अभून्मित्रो दधीचस्य मुनीन्द्रस्य जनेश्वरः
क्षुप नावाचा राजा, जो ब्रह्माचा पुत्र आणि तेजस्वी होता, तो दधीच्य ऋषींचा मित्र झाला.
चिरात्तयोः प्रसंगाद्वै वादः क्षुपदधीचयोः अभवत् क्षत्रियश्रेष्ठो विप्र एवेति विश्रुतः
खूप काळानंतर, क्षुप आणि दधीच्य यांच्यात वाद झाला — क्षत्रिय श्रेष्ठ की ब्राह्मण — आणि हा वाद सर्वत्र प्रसिद्ध झाला.
अष्टानां लोकपालानां वपुर्धारयते नृपः तस्मादिन्द्रो ह्ययं वह्निर् यमश् च निरृतिस् तथा
राजाने आठ लोकपालांची रूपे धारण केली; म्हणून तो इंद्र, अग्नी, यम आणि निरृति आहे.
वरुणश्चैव वायुश् च सोमो धनद एव च ईश्वरो ऽहं न संदेहो नावमन्तव्य एव च
आणि तो वरुण, वायू, सोम आणि धनदाही आहे; मीच प्रभू आहे — यात शंका नाही — आणि माझा कधीही अपमान करू नये.
महती देवता या सा महतश्चापि सुव्रत तस्मात्त्वया महाभाग च्यावनेय सदा ह्यहम्
ती जी मोठी देवता आहे, ती अजून मोठी आहे; म्हणून, हे भाग्यवान, मी नेहमीच च्यवनकुळातून आलो असे समजावे.
नावमन्तव्य एवेह पूजनीयश् च सर्वथा श्रुत्वा तथा मतं तस्य क्षुपस्य मुनिसत्तमः
इथे त्याचा कधीही तिरस्कार करू नये; तो नेहमी पूजनीय आहे. हे ऐकून, त्या ऋषीने त्या वृक्षाचा तसाच मान केला.
दधीचश् च्यावनिश् चोग्रो गौरवादात्मनो द्विजः अताडयत्क्षुपं मूर्ध्नि दधीचो वाममुष्टिना चिछेद वज्रेण च तं दधीचं बलवान् क्षुपः
दधीच, च्यावनी आणि उग्र हे तिघेही मोठ्या प्रतिष्ठेचे ब्राह्मण होते; त्यांनी त्या वृक्षाच्या शिरावर प्रहार केला. दधीच्याने डाव्या मुठीने त्याला मारले, आणि बलवान क्षुपाने वज्राने दधीच्याचा छेद केला.
ब्रह्मलोके पुरासौ हि ब्रह्मणः क्षुतसंभवः लब्धं वज्रं च कार्यार्थं वज्रिणा चोदितः प्रभुः
पूर्वी ब्रह्मलोकात तो ब्रह्माच्या उपाशीपोटी जन्मला होता; त्याने वज्र मिळवले आणि वज्रधारी प्रभूच्या आज्ञेने ते कार्य केले.
स्वेच्छयैव नरो भूत्वा नरपालो बभूव सः तस्माद्राजा स विप्रेन्द्रम् अजयद्वै महाबलः
स्वेच्छेने तो मनुष्य झाला आणि राजेपद स्वीकारले; म्हणून तो बलवान राजा त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणावर विजय मिळवू शकला.
यथा वज्रधरः श्रीमान् बलवांस्तमसान्वितः पपात भूमौ निहतो वज्रेण द्विजपुङ्गवः
जसा तेजस्वी वज्रधारी, सामर्थ्य आणि अंधाराने युक्त, वज्राने घायाळ होऊन जमिनीवर पडला, तसाच तो श्रेष्ठ ब्राह्मण वज्राने पडला.
सस्मार च तदा तत्र दुःखाद्वै भार्गवं मुनिम् शुक्रो ऽपि संधयामास ताडितं कुलिशेन तम्
तेव्हा दुःखाने त्याने भर्ग ऋषीचा स्मरण केला; शुक्राने वज्राने घायाळ झालेल्या त्याच्या जखमा भरून काढायला सुरुवात केली.
योगादेत्य दधीचस्य देहं देहभृतांवरः संधाय पूर्ववद्देहं दधीचस्याह भार्गवः
योगाच्या सामर्थ्याने, देहधारकांमध्ये श्रेष्ठ असलेला भर्ग तेथे आला आणि दधीच्याचे शरीर पूर्वीसारखेच पुन्हा जोडले.
भो दधीच महाभाग देवदेवमुमापतिम् सम्पूज्य पूज्यं ब्रह्माद्यैर् देवदेवं निरञ्जनम्
दधीच्या, महाभागा, ब्रह्मा आणि इतर देवतांनी पूजलेला, देवांचा देव, पार्वतीचा पती, त्या निर्मळ देवाची भक्तीपूर्वक पूजा कर.
अवध्यो भव विप्रर्षे प्रसादात्त्र्यम्बकस्य तु मृतसंजीवनं तस्माल् लब्धमेतन्मया द्विज
त्र्यंबकाच्या कृपेने, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तू अवध्य हो. मृत्यूवर विजय मिळवण्याची ही विद्या मला मिळाली आहे.
नास्ति मृत्युभयं शंभोर् भक्तानामिह सर्वतः मृतसंजीवनं चापि शैवमद्य वदामि ते
शंभूच्या भक्तांना इथे मृत्यूचे भय कधीच नसते; आणि मृत्यूवर विजय मिळवण्याची ही शैव विद्या मी तुला सांगतो.
त्रियंबकं यजामहे त्रैलोक्यपितरं प्रभुम् त्रिमण्डलस्य पितरं त्रिगुणस्य महेश्वरम्
आपण त्र्यंबकाचे पूजन करतो, जो त्रैलोक्याचा पिता, प्रभू, तीन क्षेत्रांचा पिता आणि त्रिगुणांचा महेश्वर आहे.
त्रितत्त्वस्य त्रिवह्नेश् च त्रिधाभूतस्य सर्वतः त्रिवेदस्य महादेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्
तीन तत्त्वांचा, तीन अग्निंचा, सर्वत्र त्रैविध्य असलेल्या, तीन वेदांचा, तो महादेव, सुगंधी आणि पोषण वाढवणारा आहे.
सर्वभूतेषु सर्वत्र त्रिगुणे प्रकृतौ तथा इन्द्रियेषु तथान्येषु देवेषु च गणेषु च
सर्व सत्त्वांत, सर्वत्र, त्रिगुणांमध्ये, प्रकृतीत, इंद्रियांमध्ये, इतर गोष्टींमध्ये, देवांमध्ये आणि गणांमध्येही तो आहे.
पुष्पेषु गन्धवत्सूक्ष्मः सुगन्धिः परमेश्वरः पुष्टिश् च प्रकृतिर्यस्मात् पुरुषस्य द्विजोत्तम
फुलांमध्ये जसा गंध सूक्ष्म असतो, तसा परमेश्वर सुगंधी आहे; आणि पोषण हेच माणसाचे खरे स्वरूप आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.