लिङ्गपुराणम्

रुद्रलोकमनुप्राप्य न निवर्तन्ति ते पुनः तस्मादेतद्व्रतं दिव्यम् अव्यक्तं व्यक्तलिङ्गिनः

ते रुद्रलोकात पोहोचल्यावर पुन्हा परत येत नाहीत; म्हणून हे व्रत दिव्य, गूढ आणि प्रकट लिंगधारींसाठी आहे.

भस्मव्रताश् च मुण्डाश् च व्रतिनो विश्वरूपिणः न तान्परिवदेद्विद्वान् न चैतान्नाभिलङ्घयेत्

जे लोक भस्म लावण्याचा व्रत पाळतात, जे मुंडण करून घेतात, किंवा वेगवेगळ्या रूपांनी व्रत धरतात, अशा सर्वांचा विद्वान माणसाने कधीही तिरस्कार करू नये, आणि त्यांच्या अन्नाचा अपमान करू नये.

न हसेन्नाप्रियं ब्रूयाद् अमुत्रेह हितार्थवान् यस्तान्निन्दति मूढात्मा महादेवं स निन्दति

त्यांच्यावर हसू नये, किंवा कुठेही त्यांना दुखावणारे बोलू नये. जो कोणी त्यांची निंदा करतो, तो अज्ञानी स्वतः महादेवाचीच निंदा करतो.

यस् त्वेतान् पूजयेन् नित्यं स पूजयति शङ्करम् एवमेष महादेवो लोकानां हितकाम्यया

जो कोणी या लोकांची नेहमी पूजा करतो, तो प्रत्यक्ष शंकराचीच पूजा करतो. हा महादेव सर्व लोकांच्या कल्याणासाठीच असे करतो.

युगे युगे महायोगी क्रीडते भस्मगुण्ठितः एवं चरत भद्रं वस् ततः सिद्धिमवाप्स्यथ

प्रत्येक युगात, भस्माने माखलेला तो महान योगी असेच विहार करतो. तुम्हीही असेच आचरण करा, मग तुम्हाला सिद्धी मिळेल.

अतुलमिह महाभयप्रणाशहेतुं शिवकथितं परमं पदं विदित्वा व्यपगतभवलोभमोहचित्ताः प्रणिपतिताः सहसा शिरोभिर् उग्रम्

शिवाने सांगितलेले हे अतुल्य, मोठ्या भीतीचा नाश करणारे, सर्वोच्च स्थान जाणून, ज्यांच्या मनातून संसाराची आसक्ती, लोभ आणि मोह नाहीसा झाला आहे, असे लोक त्वरित उग्र रुप असलेल्या त्याला डोके टेकवतात.

ततः प्रमुदिता विप्राः श्रुत्वैवं कथितं तदा गन्धोदकैः सुशुद्धैश् च कुशपुष्पविमिश्रितैः

तेव्हा हे ऐकून ब्राह्मण आनंदित झाले आणि शुद्ध चंदनपाणी, कुशा आणि फुलांनी मिसळून—

स्नापयन्ति महाकुम्भैर् अद्भिर् एव महेश्वरम् गायन्ति विविधैर्गुह्यैर् हुंकारैश्चापि सुस्वरैः

मोठ्या कलशातून पाणी घेऊन, ते महेश्वराचे अभिषेक करतात आणि गुप्त स्तोत्रे व सुंदर 'हुं' असा गूढ नाद गातात.

नमो देवाधिदेवाय महादेवाय वै नमः अर्धनारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्तिने

देवतांचा देव, महादेव, अर्धनारी शरीर असलेला, सांख्य आणि योगाचा प्रवर्तक—त्याला नमस्कार.

मेघवाहनकृष्णाय गजचर्मनिवासिने कृष्णाजिनोत्तरीयाय व्यालयज्ञोपवीतिने

मेघावर स्वार असलेला काळा, हत्तीच्या कातडीचे वस्त्र घालणारा, काळ्या कृष्णमृगाची चामडी अंगावर घेणारा, आणि सर्पाचा यज्ञोपवीत घालणारा—

सुरचितसुविचित्रकुण्डलाय सुरचितमाल्यविभूषणाय तुभ्यम् मृगपतिवरचर्मवाससे च प्रथितयशसे नमो ऽस्तु शङ्कराय

देवतांनी घडवलेल्या सुंदर कुंडलांनी आणि हारांनी सजलेला, मृगांच्या राजाची कातडी परिधान केलेला, सर्वत्र प्रसिद्ध असलेल्या शंकराला नमस्कार.

ततस् तान् स मुनीन् प्रीतः प्रत्युवाच महेश्वरः प्रीतो ऽस्मि तपसा युष्मान् वरं वृणुत सुव्रताः

मग महेश्वर त्या ऋषींना प्रसन्न होऊन म्हणाला, 'माझ्या तपामुळे मी आनंदी आहे. हे शुभव्रती, तुम्ही वर मागा.'

ततस्ते मुनयः सर्वे प्रणिपत्य महेश्वरम् भृग्वङ्गिरा वसिष्ठश् च विश्वामित्रस्तथैव च

तेव्हा भृगु, अंगिरस, वसिष्ठ, आणि विश्वामित्र—हे सर्व ऋषी महेश्वराला वंदन करू लागले.

गौतमो ऽत्रिः सुकेशश् च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः मरीचिः कश्यपः कण्वः संवर्तश् च महातपाः

गौतम, अत्री, सुकेश, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, मरीचि, कश्यप, कण्व आणि महान तपस्वी संवर्त—

ते प्रणम्य महादेवम् इदं वचनमब्रुवन् भस्मस्नानं च नग्नत्वं वामत्वं प्रतिलोमता

त्यांनी महादेवाला वंदन करून विचारले, 'भस्मस्नान, नग्नता, वाममार्ग, आणि उलट वागणूक—याबद्दल आम्हाला जाणून घ्यायचे आहे.'

सेव्यासेव्यत्वमेवं च ह्य् एतदिच्छाम वेदितुम् ततस्तेषां वचः श्रुत्वा भगवान्परमेश्वरः

त्यांचे बोल ऐकून, भगवंत परमेश्वर—

सस्मितं प्राह सम्प्रेक्ष्य सर्वान्मुनिवरांस्तदा

हसत हसत, सर्व श्रेष्ठ ऋषींकडे पाहून, मग तो बोलू लागला.

एतद्वः सम्प्रवक्ष्यामि कथा सर्वस्वमद्य वै अग्निर्ह्यहं सोमकर्ता सोमश्चाग्निमुपाश्रितः

हे माझे सर्वस्व, आज मी तुम्हाला ही कथा सांगतो. मी अग्नी आहे, सोमाचा कर्ता आहे, आणि सोम अग्नीवर अवलंबून आहे.

कृतमेतद्वहत्यग्निर् भूयो लोकसमाश्रयात् असकृत्त्वग्निना दग्धं जगत् स्थावरजङ्गमम्

ही सृष्टी अग्नीने धारण केली आहे, आणि पुन्हा पुन्हा लोकांच्या हितासाठी, स्थावर आणि जंगम जग अग्नीने अनेक वेळा भस्म केले आहे.

भस्मसाद्विहितं सर्वं पवित्रमिदमुत्तमम् भस्मना वीर्यमास्थाय भूतानि परिषिञ्चति

राख लावल्यामुळे सर्व काही अत्यंत पवित्र होतं; राखेच्या सामर्थ्यामुळे, ती सर्व जीवांवर शिंपडली जाते.

अग्निकार्यं च यः कृत्वा करिष्यति त्रियायुषम् भस्मना मम वीर्येण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

जो कुणी अग्निकर्म करून आपलं आयुष्य पूर्ण करतो, त्याला माझ्या राखेच्या शक्तीने सर्व पापांतून मुक्ती मिळते.

भासत इत्येव यद्भस्म शुभं भावयते च यत् भक्षणात् सर्वपापानां भस्मेति परिकीर्तितम्

जे तेजाने चमकतं त्याला 'राख' म्हणतात आणि जे पवित्र करतं त्यालाही हेच नाव आहे; ती सेवन केल्याने सर्व पापं नष्ट होतात, म्हणून तिला 'राख' असं म्हणतात.

ऊष्मपाः पितरो ज्ञेया देवा वै सोमसंभवाः अग्नीषोमात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्

पितर हे उष्णतेचा आस्वाद करणारे आहेत, तर देव सोमापासून उत्पन्न झाले आहेत; हे जग, स्थावर आणि जंगम, सगळं अग्नी आणि सोमाच्या स्वरूपाचं आहे.

अहमग्निर्महातेजाः सोमश्चैषा महांबिका अहमग्निश् च सोमश् च प्रकृत्या पुरुषः स्वयम्

मी तेजस्वी अग्नी आहे; ही महांबिका म्हणजे सोम आहे. मी अग्नी आणि सोम स्वरूपाचा आहे आणि मीच स्वतः पुरुष आहे.

तस्माद्भस्म महाभागा मद्वीर्यमिति चोच्यते स्ववीर्यं वपुषा चैव धारयामीति वै स्थितिः

म्हणून, हे भाग्यवानांनो, राख ही माझ्या सामर्थ्याचं रूप आहे असं म्हटलं जातं; मी माझं सामर्थ्य आणि रूप त्यात ठेवतो, म्हणून ती टिकून राहते.

तदाप्रभृति लोकेषु रक्षार्थमशुभेषु च भस्मना क्रियते रक्षा सूतिकानां गृहेषु च

त्या वेळेपासून, जगात आणि अशुभ गोष्टींपासून संरक्षणासाठी, राखेचा वापर केला जातो; बाळंतीणींच्या घरातही राखेने रक्षण केलं जातं.

भस्मस्नानविशुद्धात्मा जितक्रोधो जितेन्द्रियः मत्समीपं समागम्य न भूयो विनिवर्तते

जो राखेने स्नान करून मनाने शुद्ध होतो, क्रोध आणि इंद्रिये जिंकतो, तो माझ्या सान्निध्यात आल्यावर पुन्हा जन्म घेत नाही.

व्रतं पाशुपतं योगं कापिलं चैव निर्मितम् पूर्वं पाशुपतं ह्येतन् निर्मितं तदनुत्तमम्

पाशुपत व्रत आणि कपिल योग यांची स्थापना झाली; पूर्वी हे पाशुपत व्रत निर्माण झालं आणि ते सर्वोत्तम आहे.

शेषाश्चाश्रमिणः सर्वे पश्चात्सृष्टाः स्वयंभुवा सृष्टिरेषा मया सृष्टा लज्जामोहभयात्मिका

इतर सर्व आश्रमवासी नंतर स्वयंभूने निर्माण केले; ही सृष्टी मी निर्माण केली आहे, जी लज्जा, मोह आणि भीतीने युक्त आहे.