लिङ्गपुराणम्

नीलकण्ठाय देवाय चिताभस्माङ्गधारिणे त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः

निळकंठ देव, स्मशानभस्म अंगाला लावणारा; सर्व देवांमध्ये ब्रह्मा, आणि सर्व रुद्रांमध्ये निळा-तांबडा रंग असणारा तूच आहेस.

आत्मा च सर्वभूतानां सांख्यैः पुरुष उच्यते पर्वतानां महामेरुर् नक्षत्राणां च चन्द्रमाः

सर्व जीवांचा आत्मा, सांख्यांनी पुरुष असं म्हणलेला, पर्वतांमध्ये महा मेरू, आणि तारकांमध्ये चंद्र—तूच आहेस.

ऋषीणां च वसिष्ठस् त्वं देवानां वासवस् तथा ओङ्कारः सर्ववेदानां श्रेष्ठं साम च सामसु

ऋषींमध्ये वसिष्ठ, देवांमध्ये वासव, सर्व वेदांमध्ये ओंकार, आणि सामगीतांमध्ये श्रेष्ठ साम—तूच आहेस.

आरण्यानां पशूनां च सिंहस्त्वं परमेश्वरः ग्राम्याणामृषभश्चासि भगवांल्लोकपूजितः

वनातील सर्व जनावरांमध्ये तू सिंह आहेस, परमेश्वरा; आणि घरगुती जनावरांमध्ये तू वृषभ आहेस, भगवंत, सर्व लोकांनी पूजिला गेलेला.

सर्वथा वर्तमानो ऽपि यो यो भावो भविष्यति त्वामेव तत्र पश्यामो ब्रह्मणा कथितं तथा

कुठलाही भाव असो, तो जसा आहे किंवा पुढे जसा होईल, आम्ही त्यात फक्त तुलाच पाहतो, जसे ब्रह्मदेवाने सांगितले आहे.

कामः क्रोधश् च लोभश् च विषादो मद एव च एतद् इच्छामहे बोद्धुं प्रसीद परमेश्वर

इच्छा, राग, लोभ, निराशा आणि गर्व — हे सर्व समजून घ्यायचे आहे, कृपा कर, परमेश्वरा.

महासंहरणे प्राप्ते त्वया देव कृतात्मना करं ललाटे संविध्य वह्निरुत्पादितस्त्वया

महासंहाराच्या वेळी, देवा, तू स्वतःला एकाग्र करून कपाळावर हात ठेवला, आणि तुझ्यातून अग्नी उत्पन्न झाला.

तेनाग्निना तदा लोका अर्चिर्भिः सर्वतो वृताः तस्मादग्निसमा ह्येते बहवो विकृताग्नयः

त्या अग्नीने सर्व लोक चारही बाजूंनी ज्वाळांनी वेढले गेले; म्हणूनच त्या अग्नीसारखे अनेक विकृत अग्नी निर्माण झाले.

कामः क्रोधश् च लोभश् च मोहो दम्भ उपद्रवः यानि चान्यानि भूतानि स्थावराणि चराणि च

इच्छा, राग, लोभ, मोह, दंभ, संकट आणि इतर सर्व स्थावर-जंगम जीव —

दह्यन्ते प्राणिनस्ते तु त्वत्समुत्थेन वह्निना अस्माकं दह्यमानानां त्राता भव सुरेश्वर

हे सर्व प्राणी तुझ्यातून उत्पन्न झालेल्या अग्नीने जळत आहेत; आम्ही जळत असताना, आमचे रक्षण कर, देवाधिदेवा.

त्वं च लोकहितार्थाय भूतानि परिषिञ्चसि महेश्वर महाभाग प्रभो शुभनिरीक्षक

लोकांच्या कल्याणासाठी, महेश्वरा, तू आपल्या शुभदृष्टीने सर्व जीवांवर कृपा करतोस, महाभाग प्रभो.

आज्ञापय वयं नाथ कर्तारो वचनं तव भूतकोटिसहस्रेषु रूपकोटिशतेषु च

आम्हाला आज्ञा दे, नाथा; तुझे वचन पाळायला आम्ही तयार आहोत. असंख्य जीवांच्या कोटींमध्ये आणि असंख्य रूपांमध्ये —

अन्तं गन्तुं न शक्ताः स्म देवदेव नमो ऽस्तु ते

आम्हाला तुझ्या अंतिम स्वरूपापर्यंत पोहोचता येत नाही, देवाधिदेवा; तुला आमचा नमस्कार असो.

ततस्तुतोष भगवान् अनुगृह्य महेश्वरः स्तुतिं श्रुत्वा स्तुतस्तेषाम् इदं वचनमब्रवीत्

मग भगवंत महेश्वर त्यांच्या स्तुतीने प्रसन्न होऊन, कृपा दाखवून, त्यांचे स्तवन ऐकून, त्यांना असे म्हणाले.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि युष्माभिः कीर्तितं स्तवम् श्रावयेद्वा द्विजान्विप्रो गाणपत्यमवाप्नुयात्

जो कोणी तुमच्याद्वारे गायलेली ही स्तुती पठण करील, ऐकेल किंवा ब्राह्मणांना ऐकवील, तो गणपतीपदाला पोहोचतो.

वक्ष्यामि वो हितं पुण्यं भक्तानां मुनिपुङ्गवाः स्त्रीलिङ्गमखिलं देवी प्रकृतिर्मम देहजा

मी भक्तांसाठी जे हितकारक आणि पुण्य आहे ते सांगतो, श्रेष्ठ ऋषींनो: संपूर्ण स्त्रीलिंग ही माझ्या देहातून उत्पन्न झालेली देवी आहे.

पुंल्लिङ्गं पुरुषो विप्रा मम देहसमुद्भवः उभाभ्यामेव वै सृष्टिर् मम विप्रा न संशयः

पुरुषलिंग हा पुरुष आहे, ब्राह्मणांनो, तोही माझ्या देहातून उत्पन्न झालेला; या दोघांतूनच माझी सृष्टी होते, हे ब्राह्मणांनो, यात शंका नाही.

न निन्देद्यतिनं तस्माद् दिग्वाससमनुत्तमम् बालोन्मत्तविचेष्टं तु मत्परं ब्रह्मवादिनम्

म्हणूनच, कोणत्याही यतीचा, दिशांना वस्त्र केलेल्या श्रेष्ठाचा, बालकाचा, वेडसराचा किंवा माझ्या भक्त ब्रह्मवेत्याचा तिरस्कार करू नये.

ये हि मां भस्मनिरता भस्मना दग्धकिल्बिषाः यथोक्तकारिणो दान्ता विप्रा ध्यानपरायणाः

जे माझ्यावर निष्ठा ठेवतात, अंगाला भस्म लावतात, ज्यांचे पाप भस्माने जळून गेले आहे, जे सांगितल्याप्रमाणे वागतात, संयमी ब्राह्मण आणि ध्यानात मग्न असतात —

महादेवपरा नित्यं चरन्तो ह्यूर्ध्वरेतसः अर्चयन्ति महादेवं वाङ्मनःकायसंयताः

जे नेहमी महादेवात तल्लीन असतात, ज्यांचे वीर्य वर ठेवलेले असते, जे वाणी, मन आणि शरीर यावर संयम ठेवून महादेवाची पूजा करतात —

रुद्रलोकमनुप्राप्य न निवर्तन्ति ते पुनः तस्मादेतद्व्रतं दिव्यम् अव्यक्तं व्यक्तलिङ्गिनः

ते रुद्रलोकात पोहोचल्यावर पुन्हा परत येत नाहीत; म्हणून हे व्रत दिव्य, गूढ आणि प्रकट लिंगधारींसाठी आहे.

भस्मव्रताश् च मुण्डाश् च व्रतिनो विश्वरूपिणः न तान्परिवदेद्विद्वान् न चैतान्नाभिलङ्घयेत्

जे लोक भस्म लावण्याचा व्रत पाळतात, जे मुंडण करून घेतात, किंवा वेगवेगळ्या रूपांनी व्रत धरतात, अशा सर्वांचा विद्वान माणसाने कधीही तिरस्कार करू नये, आणि त्यांच्या अन्नाचा अपमान करू नये.

न हसेन्नाप्रियं ब्रूयाद् अमुत्रेह हितार्थवान् यस्तान्निन्दति मूढात्मा महादेवं स निन्दति

त्यांच्यावर हसू नये, किंवा कुठेही त्यांना दुखावणारे बोलू नये. जो कोणी त्यांची निंदा करतो, तो अज्ञानी स्वतः महादेवाचीच निंदा करतो.

यस् त्वेतान् पूजयेन् नित्यं स पूजयति शङ्करम् एवमेष महादेवो लोकानां हितकाम्यया

जो कोणी या लोकांची नेहमी पूजा करतो, तो प्रत्यक्ष शंकराचीच पूजा करतो. हा महादेव सर्व लोकांच्या कल्याणासाठीच असे करतो.

युगे युगे महायोगी क्रीडते भस्मगुण्ठितः एवं चरत भद्रं वस् ततः सिद्धिमवाप्स्यथ

प्रत्येक युगात, भस्माने माखलेला तो महान योगी असेच विहार करतो. तुम्हीही असेच आचरण करा, मग तुम्हाला सिद्धी मिळेल.

अतुलमिह महाभयप्रणाशहेतुं शिवकथितं परमं पदं विदित्वा व्यपगतभवलोभमोहचित्ताः प्रणिपतिताः सहसा शिरोभिर् उग्रम्

शिवाने सांगितलेले हे अतुल्य, मोठ्या भीतीचा नाश करणारे, सर्वोच्च स्थान जाणून, ज्यांच्या मनातून संसाराची आसक्ती, लोभ आणि मोह नाहीसा झाला आहे, असे लोक त्वरित उग्र रुप असलेल्या त्याला डोके टेकवतात.

ततः प्रमुदिता विप्राः श्रुत्वैवं कथितं तदा गन्धोदकैः सुशुद्धैश् च कुशपुष्पविमिश्रितैः

तेव्हा हे ऐकून ब्राह्मण आनंदित झाले आणि शुद्ध चंदनपाणी, कुशा आणि फुलांनी मिसळून—

स्नापयन्ति महाकुम्भैर् अद्भिर् एव महेश्वरम् गायन्ति विविधैर्गुह्यैर् हुंकारैश्चापि सुस्वरैः

मोठ्या कलशातून पाणी घेऊन, ते महेश्वराचे अभिषेक करतात आणि गुप्त स्तोत्रे व सुंदर 'हुं' असा गूढ नाद गातात.

नमो देवाधिदेवाय महादेवाय वै नमः अर्धनारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्तिने

देवतांचा देव, महादेव, अर्धनारी शरीर असलेला, सांख्य आणि योगाचा प्रवर्तक—त्याला नमस्कार.