लिङ्गपुराणम्

श्वेतेनापि गतेनास्यं मृत्योर्मुनिवरेण तु महादेवप्रसादेन जितो मृत्युर्यथा मया

महादेवाच्या कृपेने मी मृत्यूवर विजय मिळवला, जसा त्या पांढऱ्या देहाच्या ऋषीनेही मृत्यूवर मात केली.

कथं भवप्रसादेन देवदारुवनौकसः प्रपन्नाः शरणं देवं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

प्रभो, भवाच्या कृपेने देवदारू वनात राहणाऱ्यांनी देवाच्या आश्रयाला कसे गेले, हे मला सांगावे.

तानुवाच महाभागान् भगवान् आत्मभूः स्वयम् देवदारुवनस्थांस्तु तपसा पावकप्रभान्

भगवान आत्मभू स्वतः त्या महाभागांना, जे देवदारू वनात तपस्येच्या तेजाने उजळले होते, सांगू लागले.

एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः न तस्मात्परमं किंचित् पदं समधिगम्यते

हा देव म्हणजे महादेव, ज्याला महेश्वर म्हणून ओळखावे; त्याच्यापेक्षा वरचे कोणतेही स्थान मिळत नाही.

देवानां च ऋषीनां च पितॄणां चैव स प्रभुः सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनः

तो देव, ऋषी आणि पितरांचा स्वामी आहे; हजार युगांच्या शेवटी तो सर्व देहधारींचे संहार करतो.

संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा

महेश्वर स्वतः काळरूप धारण करून सर्वांचे संहार करतो आणि आपल्या तेजाने एकटाच सर्व सृष्टीची निर्मिती करतो.

एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः योगी कृतयुगे चैव त्रेतायां क्रतुर् उच्यते

तो चक्रधारी, वज्रधारी, श्रीवत्सचिन्ह असलेला आहे; कृतयुगात योगी, त्रेतायुगात यज्ञ म्हणून ओळखला जातो.

द्वापरे चैव कालाग्निर् धर्मकेतुः कलौ स्मृतः रुद्रस्य मूर्तयस्त्वेता ये ऽभिध्यायन्ति पण्डिताः

द्वापारयुगात तो काळाग्नी, कलियुगात धर्मध्वज म्हणून ओळखला जातो; या सर्व रुद्राच्या मूर्ती पंडितांनी सांगितल्या आहेत.

चतुरस्रं बहिश्चान्तर् अष्टास्रं पिण्डिकाश्रये वृत्तं सुदर्शनं योग्यम् एवं लिङ्गं प्रपूजयेत्

बाहेरून चौकोनी, पिंडीच्या आत आठ कोपऱ्यांची, वरून गोल आणि सुंदर असे लिंग पूजावे.

तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुः प्रकाशकम् मूर्तिरेका स्थिता चास्य मूर्तयः परिकीर्तिताः

अंधार म्हणजे अग्नी, रज म्हणजे ब्रह्मा, आणि प्रकाश म्हणजे विष्णू; त्याची मूर्ती एकच असली तरी या रूपांत त्याचे स्वरूप सांगितले आहे.

यत्र तिष्ठति तद्ब्रह्म योगेन तु समन्वितम् तस्माद्धि देवदेवेशम् ईशानं प्रभुमव्ययम्

जिथे ते ब्रह्म योगाने एकरूप होते, तिथे देवांचा देव, ईशान, अविनाशी प्रभू याची पूजा करावी.

आराधयन्ति विप्रेन्द्रा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः लिङ्गं कृत्वा यथान्यायं सर्वलक्षणसंयुतम्

ज्यांनी क्रोध आणि इंद्रिये जिंकली आहेत, असे श्रेष्ठ ब्राह्मण योग्य रीतीने सर्व शुभचिन्हांनी युक्त लिंगाची पूजा करतात.

अङ्गुष्ठमात्रं सुशुभं सुवृत्तं सर्वसंमतम् समनाभं तथाष्टास्रं षोडशास्रम् अथापि वा

ते अंगठ्याएवढे सुंदर, गोल, सर्वांना मान्य, सम उंचीच्या पिंडीवर, आठ किंवा सोळा कोपऱ्यांच्या पिंडीसह असावे.

सुवृत्तं मण्डलं दिव्यं सर्वकामफलप्रदम् वेदिका द्विगुणा तस्य समा वा सर्वसंमता

पिंडी गोल, दिव्य, सर्व इच्छांची पूर्ती करणारी असावी; तिचा पाया दुहेरी किंवा सम रुंदीचा, सर्वमान्य असावा.

गोमुखी च त्रिभागैका वेद्या लक्षणसंयुता पट्टिका च समन्ताद्वै यवमात्रा द्विजोत्तमाः

पिंडीला गायीच्या मुखासारखा एक तृतीयांश भाग, शुभचिन्हे आणि सर्व बाजूंनी जवाच्या दाण्यासारखी पट्टी असावी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.

सौवर्णं राजतं शैलं कृत्वा ताम्रमयं तथा वेदिकायाश् च विस्तारं त्रिगुणं वै समन्ततः

ती सुवर्ण, चांदी, दगड किंवा तांब्याची बनवावी; पिंडीचा पाया सर्व बाजूंनी तिच्या आकाराच्या तीनपट रुंद असावा.

वर्तुलं चतुरस्रं वा षडस्रं वा त्रिरस्रकम् समन्तान्निर्व्रणं शुभ्रं लक्षणैस्तत् सुलक्षितम्

ती गोल, चौकोनी, सहा कोपऱ्यांची किंवा त्रिकोणी, सर्व बाजूंनी निर्दोष, शुभ्र आणि शुभचिन्हांनी युक्त असावी.

प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं पूजालक्षणसंयुतम् कलशं स्थापयेत्तस्य वेदिमध्ये तथा द्विजाः

योग्य पद्धतीने पूजा करण्याचे सर्व चिन्ह असलेला कलश वेदीच्या मध्यभागी नीट ठेवावा, हे द्विजांनो.

सहिरण्यं सबीजं च ब्रह्मभिश् चाभिमन्त्रितम् सेचयेच्च ततो लिङ्गं पवित्रैः पञ्चभिः शुभैः

त्या कलशात सोने व बी घालावे आणि ब्राह्मणांनी मंत्रांनी अभिमंत्रित करावा. त्यानंतर त्या लिंगाचे पाच शुद्ध व पवित्र द्रव्यांनी अभिषेक करावा.

पूजयेच्च यथालाभं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ समाहिताः पूजयध्वं सपुत्राः सह बन्धुभिः

आपल्या सामर्थ्यानुसार पूजा करावी; मग तुम्हाला सिद्धी मिळेल. मन एकाग्र करून, आपल्या मुलांसह आणि नातेवाईकांसह एकत्र पूजा करा.

सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा शूलपाणिं प्रपद्यत ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः

सर्वांनी हात जोडून त्रिशूळधारी परमेश्वराकडे जा; मग तुम्ही त्या देवाधिदेवाचे दर्शन घ्याल, जो अशुद्ध मनाच्या लोकांना सहज दिसत नाही.

यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानम् अधर्मश् च प्रणश्यति ततः प्रदक्षिणं कृत्वा ब्रह्माणममितौजसम्

ज्याचे दर्शन घेतल्यावर सर्व अज्ञान व अधर्म नाहीसे होतात, त्यानंतर त्या अमाप तेज असलेल्या ब्रह्माची प्रदक्षिणा करा.

सम्प्रस्थिता वनौकास्ते देवदारुवनं ततः आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा

ते वनवासी मग देवदारूच्या वनात गेले आणि ब्रह्मदेवाने सांगितल्याप्रमाणे पूजा सुरू केली.

स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतानां गुहासु च नदीनां च विविक्तेषु पुलिनेषु शुभेषु च

विविध वेदिकांवर, पर्वतांच्या गुंफांमध्ये, तसेच नद्यांच्या एकांत व पवित्र काठांवर आणि वाळवंटात—

शैवालशोभनाः केचित् केचिदन्तर्जलेशयाः केचिद्दर्भावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिताः

काही वेदिका सुंदर शैवालांनी सुशोभित होत्या, काहींमध्ये थोडेसेच पाणी होते, काहींवर कुशाच्या आसनांवर बसले होते, तर काही फक्त पायाच्या अंगठ्यांवर उभे होते.

दन्तोलूखलिनस्त्वन्ये अश्मकुट्टास् तथा परे स्थानवीरासनास्त्वन्ये मृगचर्यारताः परे

काहींनी लाकडी उखळावर आसन केले, काहींनी दगडावर बसले; काही वीरासनात उभे राहिले, तर काही हरिणासारखे भटकण्यात रमले.

कालं नयन्ति तपसा पूजया च महाधियः एवं संवत्सरे पूर्णे वसन्ते समुपस्थिते

त्या महात्म्यांनी तप आणि पूजा करत काळ घालवला; असे करत एक वर्ष पूर्ण झाले आणि वसंत ऋतू आला.

ततस्तेषां प्रसादार्थं भक्तानाम् अनुकम्पया देवः कृतयुगे तस्मिन् गिरौ हिमवतः शुभे

मग त्या भक्तांवर कृपा करण्यासाठी आणि त्यांना प्रसाद देण्यासाठी, त्या शुभ हिमालय पर्वतात कृतयुगात देव प्रकट झाला.

देवदारुवनं प्राप्तः प्रसन्नः परमेश्वरः भस्मपांसूपदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः

प्रसन्न झालेला परमेश्वर देवदारूच्या वनात आला, त्याचे अंग भस्म व मातीने माखलेले, नग्न आणि वेगळ्या चिन्हांनी युक्त होते.