लिङ्गपुराणम्

क्व शर्वस्तव भक्तिश् च क्व पूजा पूजया फलम् क्व चाहं क्व च मे भीतिः श्वेत बद्धो ऽसि वै मया

‘कुठे आहे तुझी भक्ती, तुझी पूजा आणि पूजेचं फळ? मी कुठे आणि मला भीती कुठे? श्वेता, मी तुला बांधलंच आहे.’

लिङ्गे ऽस्मिन् संस्थितः श्वेत तव रुद्रो महेश्वरः निश्चेष्टो ऽसौ महादेवः कथं पूज्यो महेश्वरः

या लिंगात, हे शुभ्रवर्णा, तुझा रुद्र, महेश्वर, स्थिर आहे; तो महादेव हलत नाही, मग या महेश्वराची पूजा कशी करावी?

ततः सदाशिवः स्वयं द्विजं निहन्तुमागतम् निहन्तुमन्तकं स्मयन् स्मरारियज्ञहा हरः

मग स्वतः सदाशिव हसत-हसत त्या द्विजाला मारायला आला, जो मारण्यासाठी आला होता; स्मराचा शत्रू, यज्ञ करणारा, हराने मृत्यूलाही संपवायला आला.

त्वरन् विनिर्गतः परः शिवः स्वयं त्रिलोचनः त्रियंबको ऽम्बया समं सनन्दिना गणेश्वरैः

तेव्हा त्रिनेत्री, परम शिव, स्वतःच जलद बाहेर आला; त्याच्यासोबत अंबिका, नंदी आणि गणेश्वर होते.

ससर्ज जीवितं क्षणाद् भवं निरीक्ष्य वै भयात् पपात चाशु वै बली मुनेस्तु संनिधौ द्विजाः

त्याने क्षणात जीवन निर्माण केले, भयाने भवाकडे पाहिले; आणि तो बलवान त्वरेने त्या ऋषीसमोर पडला, हे द्विजांनो.

ननाद चोर्ध्वमुच्चधीर् निरीक्ष्य चान्तकान्तकम् निरीक्षणेन वै मृतं भवस्य विप्रपुङ्गवाः

त्याने मोठ्याने गर्जना केली आणि मृत्यूचा अंत करणारा पाहिल्यावर, केवळ त्याच्या दृष्टिने, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, भवाचा मृत्यू झाला.

विनेदुरुच्चमीश्वराः सुरेश्वरा महेश्वरम् प्रणेमुरंबिकामुमां मुनीश्वरास्तु हर्षिताः

देवतांचे स्वामी मोठ्याने रडले आणि महेश्वराला साकडे घातले; त्यांनी अंबिका आणि उमा यांना वंदन केले, आणि ऋषी आनंदित झाले.

ससर्जुर् अस्य मूर्ध्नि वै मुनेर्भवस्य खेचराः सुशोभनं सुशीतलं सुपुष्पवर्षमंबरात्

आकाशातील देवांनी भव ऋषीच्या डोक्यावरून सुंदर, शीतल आणि सुगंधी फुलांचा वर्षाव केला.

अहो निरीक्ष्य चान्तकं मृतं तदा सुविस्मितः शिलाशनात्मजो ऽव्ययं शिवं प्रणम्य शङ्करम्

मृत्यू पडलेला पाहून, त्या वेळी आश्चर्यचकित झालेला पर्वतपुत्र, अविनाशी शिव शंकराला वंदन करू लागला.

उवाच बालधीर्मृतः प्रसीद चेति वै मुनेः महेश्वरं महेश्वर-स्य चानुगो गणेश्वरः

बालबुद्धीने, तो मरण पावलेला म्हणाला, 'कृपा करा', त्या ऋषींच्या स्वामीला, महेश्वराला आणि महेश्वराच्या गणाधिपतीला.

ततो विवेश भगवान् अनुगृह्य द्विजोत्तमम् क्षणाद्गूढशरीरं हि ध्वस्तं दृष्ट्वान्तकं क्षणात्

मग भगवंताने त्या श्रेष्ठ द्विजावर कृपा करून त्याच्यात प्रवेश केला; मृत्यूचे नष्ट झालेले, लपलेले शरीर पाहून, त्याने ते क्षणात केले.

तस्मान्मृत्युञ्जयं चैव भक्त्या सम्पूजये द्विजाः मुक्तिदं भुक्तिदं चैव सर्वेषामपि शङ्करम्

म्हणून, हे द्विजांनो, भक्तीने मृत्युञ्जयाची पूजा करा—शंकर सर्वांना मुक्ती आणि भोग देतो.

बहुना किं प्रलापेन संन्यस्याभ्यर्च्य वै भवम् भक्त्या चापरया तस्मिन् विशोका वै भविष्यथ

खूप बोलण्यात काय अर्थ आहे? सर्व सोडून भवाची पूजा करा; त्याच्यावर अनन्य भक्ती ठेवल्यास, तुम्ही दुःखमुक्त व्हाल.

एवमुक्तास्तदा तेन ब्रह्मणा ब्रह्मवादिनः प्रसीद भक्तिर्देवेशे भवेद्रुद्रे पिनाकिनि

त्यावेळी ब्रह्माने असे सांगितल्यावर, ब्रह्मवेत्यांनी म्हटले: 'देवतांचा स्वामी, रुद्र, पिनाकधारी यांच्याप्रती भक्ती निर्माण होवो.'

केन वा तपसा देव यज्ञेनाप्यथ केन वा व्रतैर्वा भगवद्भक्ता भविष्यन्ति द्विजातयः

कुठल्या तपाने, हे देव, किंवा कुठल्या यज्ञाने, किंवा कुठल्या व्रतांनी द्विज भक्त होतात भगवंताचे?

न दानेन मुनिश्रेष्ठास् तपसा च न विद्यया यज्ञैर् होमैर् व्रतैर् वेदैर् योगशास्त्रैर् निरोधनैः

दानाने, हे श्रेष्ठ ऋषी, न तपाने, न विद्येने, न यज्ञांनी, न होमांनी, न व्रतांनी, न वेदांनी, न योगशास्त्रांनी, न नियमांनी—

प्रसादे नैव सा भक्तिः शिवे परमकारणे अथ तस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते परमर्षयः

शिव या परम कारणाकडे भक्ती फक्त त्याच्या कृपेनेच मिळते. हे शब्द ऐकून सर्व श्रेष्ठ ऋषी—

सदारतनयाः श्रान्ताः प्रणेमुश् च पितामहम् तस्मात्पाशुपती भक्तिर् धर्मकामार्थसिद्धिदा

पत्नी आणि मुलांसह थकलेले, त्यांनी पितामहाला वंदन केले. म्हणून, पाशुपत भक्तीने धर्म, काम आणि अर्थ साधता येतो.

मुनेर् विजयदा चैव सर्वमृत्युजयप्रदा दधीचस्तु पुरा भक्त्या हरिं जित्वामरैर्विभुम्

ती ऋषीला विजय देते आणि सर्व मृत्यूंवर मात करण्याची शक्ती देते. पूर्वी दधीचिने भक्तीने अमरांचा स्वामी हरिलाही जिंकले.

क्षयं जघान पादेन वज्रास्थित्वं च लब्धवान् मयापि निर्जितो मृत्युर् महादेवस्य कीर्तनात्

माझ्या पायाने मी क्षयाचा नाश केला आणि वज्रासारखी दृढता मिळवली; महादेवाच्या कीर्तीमुळे मी मृत्यूलाही जिंकले.

श्वेतेनापि गतेनास्यं मृत्योर्मुनिवरेण तु महादेवप्रसादेन जितो मृत्युर्यथा मया

महादेवाच्या कृपेने मी मृत्यूवर विजय मिळवला, जसा त्या पांढऱ्या देहाच्या ऋषीनेही मृत्यूवर मात केली.

कथं भवप्रसादेन देवदारुवनौकसः प्रपन्नाः शरणं देवं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

प्रभो, भवाच्या कृपेने देवदारू वनात राहणाऱ्यांनी देवाच्या आश्रयाला कसे गेले, हे मला सांगावे.

तानुवाच महाभागान् भगवान् आत्मभूः स्वयम् देवदारुवनस्थांस्तु तपसा पावकप्रभान्

भगवान आत्मभू स्वतः त्या महाभागांना, जे देवदारू वनात तपस्येच्या तेजाने उजळले होते, सांगू लागले.

एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः न तस्मात्परमं किंचित् पदं समधिगम्यते

हा देव म्हणजे महादेव, ज्याला महेश्वर म्हणून ओळखावे; त्याच्यापेक्षा वरचे कोणतेही स्थान मिळत नाही.

देवानां च ऋषीनां च पितॄणां चैव स प्रभुः सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनः

तो देव, ऋषी आणि पितरांचा स्वामी आहे; हजार युगांच्या शेवटी तो सर्व देहधारींचे संहार करतो.

संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा

महेश्वर स्वतः काळरूप धारण करून सर्वांचे संहार करतो आणि आपल्या तेजाने एकटाच सर्व सृष्टीची निर्मिती करतो.

एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः योगी कृतयुगे चैव त्रेतायां क्रतुर् उच्यते

तो चक्रधारी, वज्रधारी, श्रीवत्सचिन्ह असलेला आहे; कृतयुगात योगी, त्रेतायुगात यज्ञ म्हणून ओळखला जातो.

द्वापरे चैव कालाग्निर् धर्मकेतुः कलौ स्मृतः रुद्रस्य मूर्तयस्त्वेता ये ऽभिध्यायन्ति पण्डिताः

द्वापारयुगात तो काळाग्नी, कलियुगात धर्मध्वज म्हणून ओळखला जातो; या सर्व रुद्राच्या मूर्ती पंडितांनी सांगितल्या आहेत.

चतुरस्रं बहिश्चान्तर् अष्टास्रं पिण्डिकाश्रये वृत्तं सुदर्शनं योग्यम् एवं लिङ्गं प्रपूजयेत्

बाहेरून चौकोनी, पिंडीच्या आत आठ कोपऱ्यांची, वरून गोल आणि सुंदर असे लिंग पूजावे.