लिङ्गपुराणम्

एह्येहि श्वेत चानेन विधिना किं फलं तव रुद्रो वा भगवान् विष्णुर् ब्रह्मा वा जगदीश्वरः

‘ये, ये श्वेता! या विधीमुळे तुला काय मिळणार? रुद्र, भगवान, विष्णू, ब्रह्मा — या जगाचा स्वामी कोण आहे?’

कः समर्थः परित्रातुं मया ग्रस्तं द्विजोत्तम अनेन मम किं विप्र रौद्रेण विधिना प्रभोः

‘जो माझ्या तावडीत सापडतो, त्याला वाचवायला कोण समर्थ आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मणा? हे ब्राह्मण, या तुझ्या कठोर विधीचा देवाला काय उपयोग?’

नेतुं यस्योत्थितश्चाहं यमलोकं क्षणेन वै यस्माद्गतायुस्त्वं तस्मान् मुने नेतुमिहोद्यतः

‘तुला घेऊन जाण्यासाठी मी उभा आहे — क्षणात यमाच्या लोकात नेईन. तुझं आयुष्य संपलं आहे, म्हणून मी तुला घेऊन जाण्यास आलो आहे.’

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भैरवं धर्ममिश्रितम् हा रुद्र रुद्र रुद्रेति ललाप मुनिपुङ्गवः

भैरवाने धर्ममिश्रित ती वाक्यं ऐकून, तो श्रेष्ठ ऋषी हंबरडून म्हणाला, ‘हाय रुद्र! रुद्र! रुद्र!’

तं प्राह च महादेवं कालं सम्प्रेक्ष्य वै दृशा नेत्रेण बाष्पमिश्रेण संभ्रान्तेन समाकुलः

त्याने महादेवाकडे पाहिलं, डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते, काळाकडे पाहताना तो घाबरलेला आणि व्याकुळ झाला.

त्वया किं काल नो नाथश् चास्ति चेद्धि वृषध्वजः लिङ्गे ऽस्मिन् शङ्करो रुद्रः सर्वदेवभवोद्भवः

‘काळा, जर वृषध्वज प्रभू इथे असतील, तर तुझं काय चालणार? या लिंगात शंकर, रुद्र, सर्व देवांचा जन्मदाता आहे.’

अतीव भवभक्तानां मद्विधानां महात्मनाम् विधिना किं महाबाहो गच्छ गच्छ यथागतम्

‘जीवनावर प्रेम करणाऱ्या, माझ्यासारख्या मोठ्या आत्म्यांसाठी या विधीचा काय उपयोग, महाबाहू? जसं आलास तसं परत जा.’

ततो निशम्य कुपितस् तीक्ष्णदंष्ट्रो भयङ्करः श्रुत्वा श्वेतस्य तद्वाक्यं पाशहस्तो भयावहः

श्वेताची ती वाक्यं ऐकून, क्रोधित, तीक्ष्ण दात असलेला, भीतीदायक, दोरी घेऊन आलेला काळ मोठ्या सिंहासारखा गर्जला, टाळ्या वाजवल्या आणि त्या ऋषीला बांधलं.

सिंहनादं महत्कृत्वा चास्फाट्य च मुहुर्मुहुः बबन्ध च मुनिं कालः कालप्राप्तं तमाह च

मोठा सिंहगर्जना करून, पुन्हा पुन्हा टाळ्या वाजवून, काळाने त्या ऋषीला, ज्याचा वेळ आला होता, बांधलं आणि त्याला बोलला.

मया बद्धो ऽसि विप्रर्षे श्वेतं नेतुं यमालयम् अद्य वै देवदेवेन तव रुद्रेण किं कृतम्

‘तुला मी बांधलं आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मणऋषी! आज मी श्वेताला यमाच्या घरी घेऊन जातोय. तुझ्या रुद्र, देवांचा देव, त्याने तुझ्यासाठी काय केलं?’

क्व शर्वस्तव भक्तिश् च क्व पूजा पूजया फलम् क्व चाहं क्व च मे भीतिः श्वेत बद्धो ऽसि वै मया

‘कुठे आहे तुझी भक्ती, तुझी पूजा आणि पूजेचं फळ? मी कुठे आणि मला भीती कुठे? श्वेता, मी तुला बांधलंच आहे.’

लिङ्गे ऽस्मिन् संस्थितः श्वेत तव रुद्रो महेश्वरः निश्चेष्टो ऽसौ महादेवः कथं पूज्यो महेश्वरः

या लिंगात, हे शुभ्रवर्णा, तुझा रुद्र, महेश्वर, स्थिर आहे; तो महादेव हलत नाही, मग या महेश्वराची पूजा कशी करावी?

ततः सदाशिवः स्वयं द्विजं निहन्तुमागतम् निहन्तुमन्तकं स्मयन् स्मरारियज्ञहा हरः

मग स्वतः सदाशिव हसत-हसत त्या द्विजाला मारायला आला, जो मारण्यासाठी आला होता; स्मराचा शत्रू, यज्ञ करणारा, हराने मृत्यूलाही संपवायला आला.

त्वरन् विनिर्गतः परः शिवः स्वयं त्रिलोचनः त्रियंबको ऽम्बया समं सनन्दिना गणेश्वरैः

तेव्हा त्रिनेत्री, परम शिव, स्वतःच जलद बाहेर आला; त्याच्यासोबत अंबिका, नंदी आणि गणेश्वर होते.

ससर्ज जीवितं क्षणाद् भवं निरीक्ष्य वै भयात् पपात चाशु वै बली मुनेस्तु संनिधौ द्विजाः

त्याने क्षणात जीवन निर्माण केले, भयाने भवाकडे पाहिले; आणि तो बलवान त्वरेने त्या ऋषीसमोर पडला, हे द्विजांनो.

ननाद चोर्ध्वमुच्चधीर् निरीक्ष्य चान्तकान्तकम् निरीक्षणेन वै मृतं भवस्य विप्रपुङ्गवाः

त्याने मोठ्याने गर्जना केली आणि मृत्यूचा अंत करणारा पाहिल्यावर, केवळ त्याच्या दृष्टिने, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, भवाचा मृत्यू झाला.

विनेदुरुच्चमीश्वराः सुरेश्वरा महेश्वरम् प्रणेमुरंबिकामुमां मुनीश्वरास्तु हर्षिताः

देवतांचे स्वामी मोठ्याने रडले आणि महेश्वराला साकडे घातले; त्यांनी अंबिका आणि उमा यांना वंदन केले, आणि ऋषी आनंदित झाले.

ससर्जुर् अस्य मूर्ध्नि वै मुनेर्भवस्य खेचराः सुशोभनं सुशीतलं सुपुष्पवर्षमंबरात्

आकाशातील देवांनी भव ऋषीच्या डोक्यावरून सुंदर, शीतल आणि सुगंधी फुलांचा वर्षाव केला.

अहो निरीक्ष्य चान्तकं मृतं तदा सुविस्मितः शिलाशनात्मजो ऽव्ययं शिवं प्रणम्य शङ्करम्

मृत्यू पडलेला पाहून, त्या वेळी आश्चर्यचकित झालेला पर्वतपुत्र, अविनाशी शिव शंकराला वंदन करू लागला.

उवाच बालधीर्मृतः प्रसीद चेति वै मुनेः महेश्वरं महेश्वर-स्य चानुगो गणेश्वरः

बालबुद्धीने, तो मरण पावलेला म्हणाला, 'कृपा करा', त्या ऋषींच्या स्वामीला, महेश्वराला आणि महेश्वराच्या गणाधिपतीला.

ततो विवेश भगवान् अनुगृह्य द्विजोत्तमम् क्षणाद्गूढशरीरं हि ध्वस्तं दृष्ट्वान्तकं क्षणात्

मग भगवंताने त्या श्रेष्ठ द्विजावर कृपा करून त्याच्यात प्रवेश केला; मृत्यूचे नष्ट झालेले, लपलेले शरीर पाहून, त्याने ते क्षणात केले.

तस्मान्मृत्युञ्जयं चैव भक्त्या सम्पूजये द्विजाः मुक्तिदं भुक्तिदं चैव सर्वेषामपि शङ्करम्

म्हणून, हे द्विजांनो, भक्तीने मृत्युञ्जयाची पूजा करा—शंकर सर्वांना मुक्ती आणि भोग देतो.

बहुना किं प्रलापेन संन्यस्याभ्यर्च्य वै भवम् भक्त्या चापरया तस्मिन् विशोका वै भविष्यथ

खूप बोलण्यात काय अर्थ आहे? सर्व सोडून भवाची पूजा करा; त्याच्यावर अनन्य भक्ती ठेवल्यास, तुम्ही दुःखमुक्त व्हाल.

एवमुक्तास्तदा तेन ब्रह्मणा ब्रह्मवादिनः प्रसीद भक्तिर्देवेशे भवेद्रुद्रे पिनाकिनि

त्यावेळी ब्रह्माने असे सांगितल्यावर, ब्रह्मवेत्यांनी म्हटले: 'देवतांचा स्वामी, रुद्र, पिनाकधारी यांच्याप्रती भक्ती निर्माण होवो.'

केन वा तपसा देव यज्ञेनाप्यथ केन वा व्रतैर्वा भगवद्भक्ता भविष्यन्ति द्विजातयः

कुठल्या तपाने, हे देव, किंवा कुठल्या यज्ञाने, किंवा कुठल्या व्रतांनी द्विज भक्त होतात भगवंताचे?

न दानेन मुनिश्रेष्ठास् तपसा च न विद्यया यज्ञैर् होमैर् व्रतैर् वेदैर् योगशास्त्रैर् निरोधनैः

दानाने, हे श्रेष्ठ ऋषी, न तपाने, न विद्येने, न यज्ञांनी, न होमांनी, न व्रतांनी, न वेदांनी, न योगशास्त्रांनी, न नियमांनी—

प्रसादे नैव सा भक्तिः शिवे परमकारणे अथ तस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते परमर्षयः

शिव या परम कारणाकडे भक्ती फक्त त्याच्या कृपेनेच मिळते. हे शब्द ऐकून सर्व श्रेष्ठ ऋषी—

सदारतनयाः श्रान्ताः प्रणेमुश् च पितामहम् तस्मात्पाशुपती भक्तिर् धर्मकामार्थसिद्धिदा

पत्नी आणि मुलांसह थकलेले, त्यांनी पितामहाला वंदन केले. म्हणून, पाशुपत भक्तीने धर्म, काम आणि अर्थ साधता येतो.

मुनेर् विजयदा चैव सर्वमृत्युजयप्रदा दधीचस्तु पुरा भक्त्या हरिं जित्वामरैर्विभुम्

ती ऋषीला विजय देते आणि सर्व मृत्यूंवर मात करण्याची शक्ती देते. पूर्वी दधीचिने भक्तीने अमरांचा स्वामी हरिलाही जिंकले.