लिङ्गपुराणम्

आदौ वेदानधीत्यैव श्रद्धया च गुरोः सदा विचार्यार्थं मुनेर्धर्मान् प्रतिज्ञाय द्विजोत्तमाः

द्विजश्रेष्ठांनो, प्रथम श्रद्धेनं गुरूकडून वेदांचं अध्ययन करावं, नेहमी अर्थाचा विचार करावा आणि ऋषींच्या धर्माचं व्रत घ्यावं.

ग्रहणान्तं हि वा विद्वान् अथ द्वादशवार्षिकम् स्नात्वाहृत्य च दारान्वै पुत्रानुत्पाद्य सुव्रतान्

किंवा वेदाध्ययनाचा काळ पूर्ण केल्यानंतर, किंवा बारा वर्षांनी, स्नान करून, पत्नी आणावी आणि उत्तम व्रतधारी पुत्र जन्माला घालावेत.

वृत्तिभिश्चानुरूपाभिस् तान् विभज्य सुतान्मुनिः अग्निष्टोमादिभिश्चेष्ट्वा यज्ञैर्यज्ञेश्वरं विभुम्

मग आपल्या मुलांना त्यांच्या योग्य उपजीविकेनुसार संपत्ती वाटावी आणि अग्निष्टोमासारख्या यज्ञांनी यज्ञेश्वराचं पूजन करावं.

पूजयेत् परमात्मानं प्राप्यारण्यं विभावसौ मुनिर्द्वादशवर्षं वा वर्षमात्रम् अथापि वा

नंतर अरण्यात जाऊन, तिथे बारा वर्षं किंवा अगदी एक वर्ष जरी राहिलं, तरी त्या ऋषीनं अग्निपूजन करत परमात्म्याची उपासना करावी.

पक्षद्वादशकं वापि दिनद्वादशकं तु वा क्षीरभुक् संयुतः शान्तः सर्वान् सम्पूजयेत्सुरान्

किंवा बारा पक्ष किंवा बारा दिवस फक्त दूध पिऊन, शांतपणे सर्व देवतांची उपासना करावी.

इष्ट्वैवं जुहुयादग्नौ यज्ञपात्राणि मन्त्रतः अप्सु वै पार्थिवं न्यस्य गुरवे तैजसानि तु

अशा प्रकारे यज्ञ करून, मंत्रांनी यज्ञपात्रं अग्नीमध्ये अर्पण करावी, मातीची पात्रं पाण्यात सोडावी आणि धातूची पात्रं गुरुला द्यावीत.

स्वधनं सकलं चैव ब्राह्मणेभ्यो विशङ्कया प्रणिपत्य गुरुं भूमौ विरक्तः संन्यसेद्यतिः

आपली सारी संपत्ती कुठलाही संकोच न ठेवता ब्राह्मणांना द्यावी, गुरुला भूमीवर वंदन करून, मनाशी विरक्त होऊन संन्यास घ्यावा.

निकृत्य केशान् सशिखान् उपवीतं विसृज्य च पञ्चभिर् जुहुयाद् अप्सु भूः स्वाहेति विचक्षणः

मग केसांचा शेंडा कापावा, उपवित सोडावं आणि पाच वेळा पाण्यात 'भूः स्वाहा' म्हणत आहुती द्यावी.

ततश्चोर्ध्वं चरेदेवं यतिः शिवविमुक्तये व्रतेनानशनेनापि तोयवृत्त्यापि वा पुनः

यानंतर, संन्यासीने शिवमुक्तीसाठी, व्रत, उपवास किंवा फक्त पाण्यावर राहून जीवन व्यतीत करावं.

पर्णवृत्त्या पयोवृत्त्या फलवृत्त्यापि वा यतिः एवं जीवन्मृतो नो चेत् षण्मासाद्वत्सरात्तु वा

किंवा फक्त पानं, दूध किंवा फळं यावर राहून, असा संन्यासी जिवंत असूनही मृतासारखा होतो; नाहीच जमलं तर सहा महिने किंवा एक वर्षानंतर.

प्रस्थानादिकमायासं स्वदेहस्य चरेद्यतिः शिवसायुज्यमाप्नोति कर्मणाप्येवमाचरन्

आपल्या शरीराच्या प्रवासातील कष्ट सहन करत, अशा प्रकारे वागल्याने, तो संन्यासी कर्मानेही शिवसायुज्य प्राप्त करतो.

सद्यो ऽपि लभते मुक्तिं भक्तियुक्तो दृढव्रताः

जो भक्तीने आणि दृढ व्रताने युक्त असतो, त्याला त्वरितच मुक्ती मिळते.

त्यागेन वा किं विधिनाप्य् अनेन भक्तस्य रुद्रस्य शुभैर्व्रतैश्च यज्ञैश् च दानैर्विविधैश् च होमैर् लब्धैश्चशास्त्रैर्विविधैश् च वेदैः

किंवा त्यागाने, किंवा या पद्धतीने, रुद्रभक्ताला शुभ व्रत, यज्ञ, विविध दान, होम, आणि विविध शास्त्र-वेदांमुळेही मुक्ती मिळते.

श्वेतेनैवं जितो मृत्युर् भवभक्त्या महात्मना वो ऽस्तु भक्तिर्महादेवे शङ्करे परमात्मनि

श्वेतानं मृत्यूवर विजय मिळवला, कारण त्याने मोठ्या भक्तीने जीवनावर प्रेम केलं. तुम्हा सर्वांना महादेव, शंकर, या परमात्म्यावर अशीच भक्ती लाभो.

एवमुक्तास्तदा तेन ब्रह्मणा ब्राह्मणर्षभाः श्वेतस्य च कथां पुण्याम् अपृच्छन् परमर्षयः

त्या ब्रह्मदेवाने असे सांगितल्यावर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, त्या श्रेष्ठ ऋषींनी श्वेताची पुण्यकथा विचारली.

श्वेतो नाम मुनिः श्रीमान् गतायुर्गिरिगह्वरे सक्तो ह्यभ्यर्च्य यद्भक्त्या तुष्टाव च महेश्वरम्

श्वेत नावाचा एक तेजस्वी ऋषी होता. त्याचा आयुष्य संपलं होतं, तो डोंगराच्या गुहेत राहत होता. तिथे तो भक्तीने महेश्वराची पूजा व स्तुती करत होता.

रुद्राध्यायेन पुण्येन नमस्तेत्यादिना द्विजाः ततः कालो महातेजाः कालप्राप्तं द्विजोत्तमम्

त्याने 'नम:' या शब्दाने सुरू होणाऱ्या पवित्र रुद्राध्यायाने पूजा केली. तेव्हा तेजस्वी काळ, ज्याचा वेळ आला होता, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाजवळ आला.

नेतुं संचिन्त्य विप्रेन्द्राः सान्निध्यमकरोन्मुनेः श्वेतो ऽपि दृष्ट्वा तं कालं कालप्राप्तो ऽपि शङ्करम्

त्याला घेऊन जाण्याच्या उद्देशाने, काळ त्या ऋषीसमोर प्रकट झाला. श्वेताने काळाला पाहिलं आणि आपला वेळ आला असतानाही त्याने शंकराचा स्मरण केला.

पूजयामास पुण्यात्मा त्रियंबकमनुस्मरन् त्रियंबकं यजेदेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्

तो पुण्यात्मा त्र्यंबकाचे स्मरण करत, त्याची पूजा करू लागला. तो देव त्र्यंबक, सुगंधी आणि पोषण वाढवणारा आहे.

किं करिष्यति मे मृत्युर् मृत्योर्मृत्युरहं यतः तं दृष्ट्वा सस्मितं प्राह श्वेतं लोकभयंकरः

‘मृत्यू माझं काय करणार? कारण मीच मृत्यूचा मृत्यू आहे,’ असं म्हणत, जगाला भय दाखवणारा काळ श्वेताकडे हसत म्हणाला.

एह्येहि श्वेत चानेन विधिना किं फलं तव रुद्रो वा भगवान् विष्णुर् ब्रह्मा वा जगदीश्वरः

‘ये, ये श्वेता! या विधीमुळे तुला काय मिळणार? रुद्र, भगवान, विष्णू, ब्रह्मा — या जगाचा स्वामी कोण आहे?’

कः समर्थः परित्रातुं मया ग्रस्तं द्विजोत्तम अनेन मम किं विप्र रौद्रेण विधिना प्रभोः

‘जो माझ्या तावडीत सापडतो, त्याला वाचवायला कोण समर्थ आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मणा? हे ब्राह्मण, या तुझ्या कठोर विधीचा देवाला काय उपयोग?’

नेतुं यस्योत्थितश्चाहं यमलोकं क्षणेन वै यस्माद्गतायुस्त्वं तस्मान् मुने नेतुमिहोद्यतः

‘तुला घेऊन जाण्यासाठी मी उभा आहे — क्षणात यमाच्या लोकात नेईन. तुझं आयुष्य संपलं आहे, म्हणून मी तुला घेऊन जाण्यास आलो आहे.’

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भैरवं धर्ममिश्रितम् हा रुद्र रुद्र रुद्रेति ललाप मुनिपुङ्गवः

भैरवाने धर्ममिश्रित ती वाक्यं ऐकून, तो श्रेष्ठ ऋषी हंबरडून म्हणाला, ‘हाय रुद्र! रुद्र! रुद्र!’

तं प्राह च महादेवं कालं सम्प्रेक्ष्य वै दृशा नेत्रेण बाष्पमिश्रेण संभ्रान्तेन समाकुलः

त्याने महादेवाकडे पाहिलं, डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते, काळाकडे पाहताना तो घाबरलेला आणि व्याकुळ झाला.

त्वया किं काल नो नाथश् चास्ति चेद्धि वृषध्वजः लिङ्गे ऽस्मिन् शङ्करो रुद्रः सर्वदेवभवोद्भवः

‘काळा, जर वृषध्वज प्रभू इथे असतील, तर तुझं काय चालणार? या लिंगात शंकर, रुद्र, सर्व देवांचा जन्मदाता आहे.’

अतीव भवभक्तानां मद्विधानां महात्मनाम् विधिना किं महाबाहो गच्छ गच्छ यथागतम्

‘जीवनावर प्रेम करणाऱ्या, माझ्यासारख्या मोठ्या आत्म्यांसाठी या विधीचा काय उपयोग, महाबाहू? जसं आलास तसं परत जा.’

ततो निशम्य कुपितस् तीक्ष्णदंष्ट्रो भयङ्करः श्रुत्वा श्वेतस्य तद्वाक्यं पाशहस्तो भयावहः

श्वेताची ती वाक्यं ऐकून, क्रोधित, तीक्ष्ण दात असलेला, भीतीदायक, दोरी घेऊन आलेला काळ मोठ्या सिंहासारखा गर्जला, टाळ्या वाजवल्या आणि त्या ऋषीला बांधलं.

सिंहनादं महत्कृत्वा चास्फाट्य च मुहुर्मुहुः बबन्ध च मुनिं कालः कालप्राप्तं तमाह च

मोठा सिंहगर्जना करून, पुन्हा पुन्हा टाळ्या वाजवून, काळाने त्या ऋषीला, ज्याचा वेळ आला होता, बांधलं आणि त्याला बोलला.