लिङ्गपुराणम्

सुरतान्तस्तु विप्रेन्द्र संतुष्टो ऽहं द्विजोत्तम सुदर्शनस्ततः प्राह सुप्रहृष्टो द्विजोत्तमः

'ब्राह्मणश्रेष्ठ, संग पूर्ण झाला, मी समाधानी आहे,' असं त्या ब्राह्मणाने सांगितलं. मग सुदर्शन अत्यंत आनंदाने त्या ब्राह्मणश्रेष्ठाशी बोलला.

भुङ्क्ष्व चैनां यथाकामं गमिष्ये ऽहं द्विजोत्तम हृष्टो ऽथ दर्शयामास स्वात्मानं धर्मराट् स्वयम्

'तुला हवं तसं तिचा उपभोग घे, मी निघतो,' असं सुदर्शन म्हणाला. तेव्हा धर्मराज आनंदाने आपलं खरं रूप दाखवलं.

प्रददौ चेप्सितं सर्वं तमाह च महाद्युतिः एषा न भुक्ता विप्रेन्द्र मनसापि सुशोभना

त्याने हवी ती सर्व वर दिली आणि तेजाने म्हणाला, 'ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी तिला मनानेही स्पर्श केलेला नाही.'

मया चैषा न संदेहः श्रद्धां ज्ञातुमिहागतः जितो वै यस्त्वया मृत्युर् धर्मेणैकेन सुव्रत

'मी तिला स्पर्श केलेला नाही, यात शंका नाही. मी तुमची श्रद्धा तपासायला आलो होतो. सुर्वते, तुझ्या धर्मामुळे मृत्यूवर विजय मिळवला आहे.'

अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् इत्युक्त्वा प्रययौ च सः तस्मात्तथा पूजनीयाः सर्वे ह्यतिथयः सदा

'वा! याच्या तपाचं सामर्थ्य!' असं म्हणून तो निघून गेला. म्हणून पाहुण्यांचा नेहमी असाच सन्मान करावा.

बहुनात्र किमुक्तेन भाग्यहीना द्विजोत्तमाः तमेव शरणं तूर्णं गन्तुमर्हथ शङ्करम्

अहो, द्विजश्रेष्ठांनो, यशाचं जास्तं काय सांगावं? ज्यांचं भाग्य नाही, त्यांनी लवकरच शंकराच्या चरणी शरण जावं.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो ब्राह्मणर्षभाः ब्रह्माणमभिवन्द्यार्ताः प्रोचुराकुलितेक्षणाः

ब्रह्मदेवाचं हे बोलणं ऐकून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी दुःखी मनानं आणि व्याकुळ डोळ्यांनी ब्रह्मदेवाला वंदन केलं आणि म्हणाले:

नापेक्षितं महाभाग जीवितं विकृताः स्त्रियः दृष्टो ऽस्माभिर् महादेवो निन्दितो यस्त्वनिन्दितः

महाभागा, आमचं जीवन आम्ही काहीसं नजरेआड केलं आहे, आणि आमच्या स्त्रिया फारच व्याकुळ झाल्या आहेत. आम्ही महादेवाचं दर्शन घेतलं, जो निर्दोष आहे, पण त्याच्यावर आम्ही दोष ठेवला.

शप्तश् च सर्वगः शूली पिनाकी नीललोहितः अज्ञानाच्छापजा शक्तिः कुण्ठितास्यनिरीक्षणात्

जो सर्वत्र आहे, त्रिशूळधारी, पिनाकधारी, निळ्या-तांबड्या रंगाचा, त्याला आम्ही शाप दिला. पण अज्ञानामुळे, त्याचं केवळ दर्शन घेतल्याने आमच्या शापाची शक्ती निष्प्रभ झाली.

वक्तुमर्हसि देवेश संन्यासं वै क्रमेण तु द्रष्टुं वै देवदेवेशम् उग्रं भीमं कपर्दिनम्

देवताधिपती, आम्हाला कृपया सांगावं की, कोणत्या क्रमाने संन्यास घ्यावा, ज्यामुळे आम्ही त्या देवाधिदेव, उग्र, भयंकर, जटा असलेल्या प्रभूचं दर्शन घेऊ शकू.

आदौ वेदानधीत्यैव श्रद्धया च गुरोः सदा विचार्यार्थं मुनेर्धर्मान् प्रतिज्ञाय द्विजोत्तमाः

द्विजश्रेष्ठांनो, प्रथम श्रद्धेनं गुरूकडून वेदांचं अध्ययन करावं, नेहमी अर्थाचा विचार करावा आणि ऋषींच्या धर्माचं व्रत घ्यावं.

ग्रहणान्तं हि वा विद्वान् अथ द्वादशवार्षिकम् स्नात्वाहृत्य च दारान्वै पुत्रानुत्पाद्य सुव्रतान्

किंवा वेदाध्ययनाचा काळ पूर्ण केल्यानंतर, किंवा बारा वर्षांनी, स्नान करून, पत्नी आणावी आणि उत्तम व्रतधारी पुत्र जन्माला घालावेत.

वृत्तिभिश्चानुरूपाभिस् तान् विभज्य सुतान्मुनिः अग्निष्टोमादिभिश्चेष्ट्वा यज्ञैर्यज्ञेश्वरं विभुम्

मग आपल्या मुलांना त्यांच्या योग्य उपजीविकेनुसार संपत्ती वाटावी आणि अग्निष्टोमासारख्या यज्ञांनी यज्ञेश्वराचं पूजन करावं.

पूजयेत् परमात्मानं प्राप्यारण्यं विभावसौ मुनिर्द्वादशवर्षं वा वर्षमात्रम् अथापि वा

नंतर अरण्यात जाऊन, तिथे बारा वर्षं किंवा अगदी एक वर्ष जरी राहिलं, तरी त्या ऋषीनं अग्निपूजन करत परमात्म्याची उपासना करावी.

पक्षद्वादशकं वापि दिनद्वादशकं तु वा क्षीरभुक् संयुतः शान्तः सर्वान् सम्पूजयेत्सुरान्

किंवा बारा पक्ष किंवा बारा दिवस फक्त दूध पिऊन, शांतपणे सर्व देवतांची उपासना करावी.

इष्ट्वैवं जुहुयादग्नौ यज्ञपात्राणि मन्त्रतः अप्सु वै पार्थिवं न्यस्य गुरवे तैजसानि तु

अशा प्रकारे यज्ञ करून, मंत्रांनी यज्ञपात्रं अग्नीमध्ये अर्पण करावी, मातीची पात्रं पाण्यात सोडावी आणि धातूची पात्रं गुरुला द्यावीत.

स्वधनं सकलं चैव ब्राह्मणेभ्यो विशङ्कया प्रणिपत्य गुरुं भूमौ विरक्तः संन्यसेद्यतिः

आपली सारी संपत्ती कुठलाही संकोच न ठेवता ब्राह्मणांना द्यावी, गुरुला भूमीवर वंदन करून, मनाशी विरक्त होऊन संन्यास घ्यावा.

निकृत्य केशान् सशिखान् उपवीतं विसृज्य च पञ्चभिर् जुहुयाद् अप्सु भूः स्वाहेति विचक्षणः

मग केसांचा शेंडा कापावा, उपवित सोडावं आणि पाच वेळा पाण्यात 'भूः स्वाहा' म्हणत आहुती द्यावी.

ततश्चोर्ध्वं चरेदेवं यतिः शिवविमुक्तये व्रतेनानशनेनापि तोयवृत्त्यापि वा पुनः

यानंतर, संन्यासीने शिवमुक्तीसाठी, व्रत, उपवास किंवा फक्त पाण्यावर राहून जीवन व्यतीत करावं.

पर्णवृत्त्या पयोवृत्त्या फलवृत्त्यापि वा यतिः एवं जीवन्मृतो नो चेत् षण्मासाद्वत्सरात्तु वा

किंवा फक्त पानं, दूध किंवा फळं यावर राहून, असा संन्यासी जिवंत असूनही मृतासारखा होतो; नाहीच जमलं तर सहा महिने किंवा एक वर्षानंतर.

प्रस्थानादिकमायासं स्वदेहस्य चरेद्यतिः शिवसायुज्यमाप्नोति कर्मणाप्येवमाचरन्

आपल्या शरीराच्या प्रवासातील कष्ट सहन करत, अशा प्रकारे वागल्याने, तो संन्यासी कर्मानेही शिवसायुज्य प्राप्त करतो.

सद्यो ऽपि लभते मुक्तिं भक्तियुक्तो दृढव्रताः

जो भक्तीने आणि दृढ व्रताने युक्त असतो, त्याला त्वरितच मुक्ती मिळते.

त्यागेन वा किं विधिनाप्य् अनेन भक्तस्य रुद्रस्य शुभैर्व्रतैश्च यज्ञैश् च दानैर्विविधैश् च होमैर् लब्धैश्चशास्त्रैर्विविधैश् च वेदैः

किंवा त्यागाने, किंवा या पद्धतीने, रुद्रभक्ताला शुभ व्रत, यज्ञ, विविध दान, होम, आणि विविध शास्त्र-वेदांमुळेही मुक्ती मिळते.

श्वेतेनैवं जितो मृत्युर् भवभक्त्या महात्मना वो ऽस्तु भक्तिर्महादेवे शङ्करे परमात्मनि

श्वेतानं मृत्यूवर विजय मिळवला, कारण त्याने मोठ्या भक्तीने जीवनावर प्रेम केलं. तुम्हा सर्वांना महादेव, शंकर, या परमात्म्यावर अशीच भक्ती लाभो.

एवमुक्तास्तदा तेन ब्रह्मणा ब्राह्मणर्षभाः श्वेतस्य च कथां पुण्याम् अपृच्छन् परमर्षयः

त्या ब्रह्मदेवाने असे सांगितल्यावर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, त्या श्रेष्ठ ऋषींनी श्वेताची पुण्यकथा विचारली.

श्वेतो नाम मुनिः श्रीमान् गतायुर्गिरिगह्वरे सक्तो ह्यभ्यर्च्य यद्भक्त्या तुष्टाव च महेश्वरम्

श्वेत नावाचा एक तेजस्वी ऋषी होता. त्याचा आयुष्य संपलं होतं, तो डोंगराच्या गुहेत राहत होता. तिथे तो भक्तीने महेश्वराची पूजा व स्तुती करत होता.

रुद्राध्यायेन पुण्येन नमस्तेत्यादिना द्विजाः ततः कालो महातेजाः कालप्राप्तं द्विजोत्तमम्

त्याने 'नम:' या शब्दाने सुरू होणाऱ्या पवित्र रुद्राध्यायाने पूजा केली. तेव्हा तेजस्वी काळ, ज्याचा वेळ आला होता, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाजवळ आला.

नेतुं संचिन्त्य विप्रेन्द्राः सान्निध्यमकरोन्मुनेः श्वेतो ऽपि दृष्ट्वा तं कालं कालप्राप्तो ऽपि शङ्करम्

त्याला घेऊन जाण्याच्या उद्देशाने, काळ त्या ऋषीसमोर प्रकट झाला. श्वेताने काळाला पाहिलं आणि आपला वेळ आला असतानाही त्याने शंकराचा स्मरण केला.

पूजयामास पुण्यात्मा त्रियंबकमनुस्मरन् त्रियंबकं यजेदेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्

तो पुण्यात्मा त्र्यंबकाचे स्मरण करत, त्याची पूजा करू लागला. तो देव त्र्यंबक, सुगंधी आणि पोषण वाढवणारा आहे.