लिङ्गपुराणम्

उत्थाय प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणिपत्य भवाय च उवाच सत्वरं ब्रह्मा मुनीन्दारुवनालयान्

उठून, हात जोडून, भवाला वंदन करून, ब्रह्मदेवाने दारूवनात राहणाऱ्या ऋषींना पटकन संबोधले.

धिग् युष्मान् प्राप्तनिधनान् महानिधिम् अनुत्तमम् वृथाकृतं यतो विप्रा युष्माभिर् भाग्यवर्जितैः

अरे, तुम्ही मोठ्या संपत्तीपासून वंचित राहून विनाकारण आयुष्य संपवले; कारण, हे ब्राह्मणांनो, तुम्ही भाग्यहीन आहात.

यस्तु दारुवने तस्मिंल् लिङ्गी दृष्टो ऽप्यलिङ्गिभिः युष्माभिर् विकृताकारः स एव परमेश्वरः

दारूवनात ज्याला तुम्ही विकृत रूपात पाहिले, तो लिंगधारीच परमेश्वर आहे.

गृहस्थैश् च न निन्द्यास्तु सदा ह्यतिथयो द्विजाः विरूपाश् च सुरूपाश् च मलिनाश्चाप्यपण्डिताः

गृहस्थांनी कधीही पाहुण्यांचा तिरस्कार करू नये, हे द्विजांनो; ते विकृत असो वा सुंदर, घाणेरडे असो वा अज्ञानी.

सुदर्शनेन मुनिना कालमृत्युरपि स्वयम् पुरा भूमौ द्विजाग्र्येण जितो ह्यतिथिपूजया

सुदर्शन या ऋषीने पाहुण्यांची पूजा करून, पूर्वी पृथ्वीवर काळ आणि मृत्यूलाही जिंकले होते.

अन्यथा नास्ति संतर्तुं गृहस्थैश् च द्विजोत्तमैः त्यक्त्वा चातिथिपूजां ताम् आत्मनो भुवि शोधनम्

गृहस्थ आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण, जर त्यांनी पाहुण्यांची पूजा सोडली, तर या पृथ्वीवर स्वतःचे शुद्धीकरण होणार नाही.

गृहस्थो ऽपि पुरा जेतुं सुदर्शन इति श्रुतः प्रतिज्ञामकरोज्जायां भार्यामाह पतिव्रताम्

ऐकिवात आहे की, सुदर्शन या गृहस्थाने एकदा आपल्या पतीव्रता पत्नी जया हिच्याशी प्रतिज्ञा केली.

सुव्रते सुभ्रु सुभगे शृणु सर्वं प्रयत्नतः त्वया वै नावमन्तव्या गृहे ह्यतिथयः सदा

सुव्रते, सुंदर भुवया आणि भाग्यवती, नीट ऐक. घरात आलेल्या पाहुण्यांचा कधीही तिरस्कार करू नकोस.

सर्व एव स्वयं साक्षाद् अतिथिर्यत्पिनाकधृक् तस्मादतिथये दत्त्वा आत्मानमपि पूजय

प्रत्येक पाहुणा प्रत्यक्ष पिनाकधारीच आहे. म्हणून पाहुण्याला सर्व दिल्यावर त्याची स्वतःसारखीच पूजा करावी.

एवमुक्त्वाथ संतप्ता विवशा सा पतिव्रता पतिमाह रुदन्ती च किमुक्तं भवता प्रभो

असं सांगून ती पतिव्रता स्त्री खूप दुःखी आणि असहाय्य झाली, रडत रडत तिने नवऱ्याला विचारलं, 'स्वामी, तुम्ही काय बोललात?'

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह सुदर्शनः देयं सर्वं शिवायार्ये शिव एवातिथिः स्वयम्

तिचं बोलणं ऐकून सुदर्शन पुन्हा म्हणाला, 'सर्व काही शिवासाठी द्यावं, कारण शिवच पाहुणा आहे.'

तस्मात्सर्वे पूजनीयाः सर्वे ऽप्यतिथयः सदा एवमुक्ता तदा भर्त्रा भार्या तस्य पतिव्रता

म्हणून सर्व पाहुण्यांचा नेहमी सन्मान केला पाहिजे. पतीने असं सांगितल्यावर ती पतिव्रता पत्नी...

शेषामिवाज्ञामादाय मूर्ध्ना सा प्राचरत्तदा परीक्षितुं तथा श्रद्धां तयोः साक्षाद् द्विजोत्तमाः

पतीची आज्ञा ती प्रसादासारखी मानून तिने तशीच वागली, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, त्यांच्या श्रद्धेची परीक्षा घेण्यासाठी.

धर्मो द्विजोत्तमो भूत्वा जगामाथ मुनेर्गृहम् तं दृष्ट्वा चार्चयामास सार्घ्याद्यैरनघा द्विजम्

धर्माने श्रेष्ठ ब्राह्मणाचा रूप घेऊन त्या ऋषीच्या घरी गेला. त्याला पाहून निष्पाप पत्नीने पाय धुण्याचं पाणी वगैरे देऊन त्याचा सन्मान केला.

सम्पूजितस्तया तां तु प्राह धर्मो द्विजः स्वयम् भद्रे कुतः पतिर्धीमांस् तव भर्ता सुदर्शनः

तिने योग्यरित्या पूजा केल्यावर धर्मस्वरूप ब्राह्मण म्हणाला, 'भाग्यवती, तुझा बुद्धिमान नवरा सुदर्शन कुठे आहे?'

अन्नाद्यैरलमद्यार्ये स्वं दातुमिह चार्हसि सा च लज्जावृता नारी स्मरन्ती कथितं पुरा

अन्न-पाणी भरपूर दिलं आहे, आता स्वतःलाही द्यायला हवं, असं तो म्हणाला. पण ती स्त्री लाजेने गप्प राहिली आणि तिला आधीच सांगितलेलं आठवलं.

भर्त्रा न्यमीलयन्नेत्रे चचाल च पतिव्रता किंचेत्याह पुनस्तं वै धर्मे चक्रे च सा मतिम्

पतीने डोळे खाली घालायला सांगितल्यावर ती पतिव्रता थरथरली. मग काय करावं याचा विचार करून तिने पुन्हा त्याला विचारलं आणि मनाने धर्माकडे वळली.

निवेदितुं किलात्मानं तस्मै पत्युरिहाज्ञया एतस्मिन्नन्तरे भर्ता तस्या नार्याः सुदर्शनः

पतीच्या आज्ञेने तिने स्वतःला त्याला अर्पण करायचं ठरवलं. तेवढ्यात तिचा नवरा सुदर्शन...

गृहद्वारं गतो धीमांस् तामुवाच महामुनिः एह्येहि क्व गता भद्रे तमुवाचातिथिः स्वयम्

तो महान ऋषी सुदर्शन घराच्या दाराशी आला आणि म्हणाला, 'ये, ये, भाग्यवती, कुठे गेलीस?' तेव्हा पाहुण्याने स्वतः त्याच्याशी बोललं.

भार्यया त्वनया सार्धं मैथुनस्थो ऽहमद्य वै सुदर्शन महाभाग किं कर्तव्यमिहोच्यताम्

'सुदर्शन, आज मी तुझ्या पत्नीबरोबर संगासाठी आलो आहे. आता काय करावं ते सांग.'

सुरतान्तस्तु विप्रेन्द्र संतुष्टो ऽहं द्विजोत्तम सुदर्शनस्ततः प्राह सुप्रहृष्टो द्विजोत्तमः

'ब्राह्मणश्रेष्ठ, संग पूर्ण झाला, मी समाधानी आहे,' असं त्या ब्राह्मणाने सांगितलं. मग सुदर्शन अत्यंत आनंदाने त्या ब्राह्मणश्रेष्ठाशी बोलला.

भुङ्क्ष्व चैनां यथाकामं गमिष्ये ऽहं द्विजोत्तम हृष्टो ऽथ दर्शयामास स्वात्मानं धर्मराट् स्वयम्

'तुला हवं तसं तिचा उपभोग घे, मी निघतो,' असं सुदर्शन म्हणाला. तेव्हा धर्मराज आनंदाने आपलं खरं रूप दाखवलं.

प्रददौ चेप्सितं सर्वं तमाह च महाद्युतिः एषा न भुक्ता विप्रेन्द्र मनसापि सुशोभना

त्याने हवी ती सर्व वर दिली आणि तेजाने म्हणाला, 'ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी तिला मनानेही स्पर्श केलेला नाही.'

मया चैषा न संदेहः श्रद्धां ज्ञातुमिहागतः जितो वै यस्त्वया मृत्युर् धर्मेणैकेन सुव्रत

'मी तिला स्पर्श केलेला नाही, यात शंका नाही. मी तुमची श्रद्धा तपासायला आलो होतो. सुर्वते, तुझ्या धर्मामुळे मृत्यूवर विजय मिळवला आहे.'

अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् इत्युक्त्वा प्रययौ च सः तस्मात्तथा पूजनीयाः सर्वे ह्यतिथयः सदा

'वा! याच्या तपाचं सामर्थ्य!' असं म्हणून तो निघून गेला. म्हणून पाहुण्यांचा नेहमी असाच सन्मान करावा.

बहुनात्र किमुक्तेन भाग्यहीना द्विजोत्तमाः तमेव शरणं तूर्णं गन्तुमर्हथ शङ्करम्

अहो, द्विजश्रेष्ठांनो, यशाचं जास्तं काय सांगावं? ज्यांचं भाग्य नाही, त्यांनी लवकरच शंकराच्या चरणी शरण जावं.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो ब्राह्मणर्षभाः ब्रह्माणमभिवन्द्यार्ताः प्रोचुराकुलितेक्षणाः

ब्रह्मदेवाचं हे बोलणं ऐकून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी दुःखी मनानं आणि व्याकुळ डोळ्यांनी ब्रह्मदेवाला वंदन केलं आणि म्हणाले:

नापेक्षितं महाभाग जीवितं विकृताः स्त्रियः दृष्टो ऽस्माभिर् महादेवो निन्दितो यस्त्वनिन्दितः

महाभागा, आमचं जीवन आम्ही काहीसं नजरेआड केलं आहे, आणि आमच्या स्त्रिया फारच व्याकुळ झाल्या आहेत. आम्ही महादेवाचं दर्शन घेतलं, जो निर्दोष आहे, पण त्याच्यावर आम्ही दोष ठेवला.

शप्तश् च सर्वगः शूली पिनाकी नीललोहितः अज्ञानाच्छापजा शक्तिः कुण्ठितास्यनिरीक्षणात्

जो सर्वत्र आहे, त्रिशूळधारी, पिनाकधारी, निळ्या-तांबड्या रंगाचा, त्याला आम्ही शाप दिला. पण अज्ञानामुळे, त्याचं केवळ दर्शन घेतल्याने आमच्या शापाची शक्ती निष्प्रभ झाली.