लिङ्गपुराणम्

अविमुक्तेश्वरं प्राप्य वाराणस्यां जनार्दनः क्षीरेण चाभिषिच्येशं देवदेवं त्रियंबकम्

वाराणसीमध्ये अविमुक्तेश्वराकडे पोहोचल्यावर जनार्दनाने, देवांचा देव असलेल्या त्र्यंबकाचे दूधाने अभिषेक केला.

श्रद्धया परया युक्तो देहाश्लेषामृतेन वै निषिक्तेन स्वयं देवः क्षीरेण मधुसूदनः

परम श्रद्धेने, स्वतः मधुसूदनाने देहाच्या एकतेचे अमृत घेऊन, प्रभूचे दूधाने अभिषेक केले.

सेचयित्वाथ भगवान् ब्रह्मणा मुनिभिः समम् क्षीरोदं पूर्ववच्चक्रे निवासं चात्मनः प्रभुः

मग भगवंताने ब्रह्मा आणि ऋषींसह दूध ओतले आणि पूर्वीप्रमाणेच दूधाच्या समुद्रात स्वतःचे निवासस्थान केले.

धर्मश्चैव तथा शप्तो माण्डव्येन महात्मना वृष्णयश्चैव कृष्णेन दुर्वासाद्यैर्महात्मभिः

महात्मा मांडव्याने धर्माला शाप दिला आणि कृष्णासह दुर्वासादी महात्म्यांनी वृष्णींना शाप दिला.

राघवः सानुजश् चापि दुर्वासेन महात्मना श्रीवत्सश् च मुनेः पाद पतनात्तस्य धीमतः

राघव आणि त्याचे भाऊ यांना महात्मा दुर्वासांनी शाप दिला; आणि श्रीवत्साला त्या बुद्धिमान ऋषींच्या पायावर पडल्यामुळे शाप मिळाला.

एते चान्ये च बहवो विप्राणां वशमागताः वर्जयित्वा विरूपाक्षं देवदेवमुमापतिम्

हे आणि असे अनेकजण ब्राह्मणांच्या अधीन झाले, फक्त विरूपाक्ष, देवांचा देव, उमा-पती याला सोडून.

एवं हि मोहितास्तेन नावबुध्यन्त शङ्करम् अत्युग्रवचनं प्रोचुश् चोग्रो ऽप्यन्तरधीयत

त्याच्या मोहामुळे त्यांनी शंकराला ओळखले नाही; त्यांनी फार कठोर शब्द बोलले आणि तो रुष्ट होऊन अदृश्य झाला.

ते ऽपि दारुवनात्तस्मात् प्रातः संविग्नमानसाः पितामहं महात्मानम् आसीनं परमासने

ते ऋषी सकाळी दारूवन सोडून, मनात अस्वस्थ होऊन, परम आसनावर बसलेल्या महात्मा पितामहाजवळ गेले.

गत्वा विज्ञापयामासुः प्रवृत्तमखिलं विभोः शुभे दारुवने तस्मिन् मुनयः क्षीणचेतसः

तेथे जाऊन, त्या थकलेल्या ऋषींनी दारूवनात घडलेली सर्व घटना प्रभूला सांगितली.

सो ऽपि संचिन्त्य मनसा क्षणादेव पितामहः तेषां प्रवृत्तमखिलं पुण्ये दारुवने पुरा

पितामहाने मनात विचार करून, त्या पुण्यवान दारूवनात पूर्वी काय घडले होते ते क्षणात आठवले.

उत्थाय प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणिपत्य भवाय च उवाच सत्वरं ब्रह्मा मुनीन्दारुवनालयान्

उठून, हात जोडून, भवाला वंदन करून, ब्रह्मदेवाने दारूवनात राहणाऱ्या ऋषींना पटकन संबोधले.

धिग् युष्मान् प्राप्तनिधनान् महानिधिम् अनुत्तमम् वृथाकृतं यतो विप्रा युष्माभिर् भाग्यवर्जितैः

अरे, तुम्ही मोठ्या संपत्तीपासून वंचित राहून विनाकारण आयुष्य संपवले; कारण, हे ब्राह्मणांनो, तुम्ही भाग्यहीन आहात.

यस्तु दारुवने तस्मिंल् लिङ्गी दृष्टो ऽप्यलिङ्गिभिः युष्माभिर् विकृताकारः स एव परमेश्वरः

दारूवनात ज्याला तुम्ही विकृत रूपात पाहिले, तो लिंगधारीच परमेश्वर आहे.

गृहस्थैश् च न निन्द्यास्तु सदा ह्यतिथयो द्विजाः विरूपाश् च सुरूपाश् च मलिनाश्चाप्यपण्डिताः

गृहस्थांनी कधीही पाहुण्यांचा तिरस्कार करू नये, हे द्विजांनो; ते विकृत असो वा सुंदर, घाणेरडे असो वा अज्ञानी.

सुदर्शनेन मुनिना कालमृत्युरपि स्वयम् पुरा भूमौ द्विजाग्र्येण जितो ह्यतिथिपूजया

सुदर्शन या ऋषीने पाहुण्यांची पूजा करून, पूर्वी पृथ्वीवर काळ आणि मृत्यूलाही जिंकले होते.

अन्यथा नास्ति संतर्तुं गृहस्थैश् च द्विजोत्तमैः त्यक्त्वा चातिथिपूजां ताम् आत्मनो भुवि शोधनम्

गृहस्थ आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण, जर त्यांनी पाहुण्यांची पूजा सोडली, तर या पृथ्वीवर स्वतःचे शुद्धीकरण होणार नाही.

गृहस्थो ऽपि पुरा जेतुं सुदर्शन इति श्रुतः प्रतिज्ञामकरोज्जायां भार्यामाह पतिव्रताम्

ऐकिवात आहे की, सुदर्शन या गृहस्थाने एकदा आपल्या पतीव्रता पत्नी जया हिच्याशी प्रतिज्ञा केली.

सुव्रते सुभ्रु सुभगे शृणु सर्वं प्रयत्नतः त्वया वै नावमन्तव्या गृहे ह्यतिथयः सदा

सुव्रते, सुंदर भुवया आणि भाग्यवती, नीट ऐक. घरात आलेल्या पाहुण्यांचा कधीही तिरस्कार करू नकोस.

सर्व एव स्वयं साक्षाद् अतिथिर्यत्पिनाकधृक् तस्मादतिथये दत्त्वा आत्मानमपि पूजय

प्रत्येक पाहुणा प्रत्यक्ष पिनाकधारीच आहे. म्हणून पाहुण्याला सर्व दिल्यावर त्याची स्वतःसारखीच पूजा करावी.

एवमुक्त्वाथ संतप्ता विवशा सा पतिव्रता पतिमाह रुदन्ती च किमुक्तं भवता प्रभो

असं सांगून ती पतिव्रता स्त्री खूप दुःखी आणि असहाय्य झाली, रडत रडत तिने नवऱ्याला विचारलं, 'स्वामी, तुम्ही काय बोललात?'

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह सुदर्शनः देयं सर्वं शिवायार्ये शिव एवातिथिः स्वयम्

तिचं बोलणं ऐकून सुदर्शन पुन्हा म्हणाला, 'सर्व काही शिवासाठी द्यावं, कारण शिवच पाहुणा आहे.'

तस्मात्सर्वे पूजनीयाः सर्वे ऽप्यतिथयः सदा एवमुक्ता तदा भर्त्रा भार्या तस्य पतिव्रता

म्हणून सर्व पाहुण्यांचा नेहमी सन्मान केला पाहिजे. पतीने असं सांगितल्यावर ती पतिव्रता पत्नी...

शेषामिवाज्ञामादाय मूर्ध्ना सा प्राचरत्तदा परीक्षितुं तथा श्रद्धां तयोः साक्षाद् द्विजोत्तमाः

पतीची आज्ञा ती प्रसादासारखी मानून तिने तशीच वागली, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, त्यांच्या श्रद्धेची परीक्षा घेण्यासाठी.

धर्मो द्विजोत्तमो भूत्वा जगामाथ मुनेर्गृहम् तं दृष्ट्वा चार्चयामास सार्घ्याद्यैरनघा द्विजम्

धर्माने श्रेष्ठ ब्राह्मणाचा रूप घेऊन त्या ऋषीच्या घरी गेला. त्याला पाहून निष्पाप पत्नीने पाय धुण्याचं पाणी वगैरे देऊन त्याचा सन्मान केला.

सम्पूजितस्तया तां तु प्राह धर्मो द्विजः स्वयम् भद्रे कुतः पतिर्धीमांस् तव भर्ता सुदर्शनः

तिने योग्यरित्या पूजा केल्यावर धर्मस्वरूप ब्राह्मण म्हणाला, 'भाग्यवती, तुझा बुद्धिमान नवरा सुदर्शन कुठे आहे?'

अन्नाद्यैरलमद्यार्ये स्वं दातुमिह चार्हसि सा च लज्जावृता नारी स्मरन्ती कथितं पुरा

अन्न-पाणी भरपूर दिलं आहे, आता स्वतःलाही द्यायला हवं, असं तो म्हणाला. पण ती स्त्री लाजेने गप्प राहिली आणि तिला आधीच सांगितलेलं आठवलं.

भर्त्रा न्यमीलयन्नेत्रे चचाल च पतिव्रता किंचेत्याह पुनस्तं वै धर्मे चक्रे च सा मतिम्

पतीने डोळे खाली घालायला सांगितल्यावर ती पतिव्रता थरथरली. मग काय करावं याचा विचार करून तिने पुन्हा त्याला विचारलं आणि मनाने धर्माकडे वळली.

निवेदितुं किलात्मानं तस्मै पत्युरिहाज्ञया एतस्मिन्नन्तरे भर्ता तस्या नार्याः सुदर्शनः

पतीच्या आज्ञेने तिने स्वतःला त्याला अर्पण करायचं ठरवलं. तेवढ्यात तिचा नवरा सुदर्शन...

गृहद्वारं गतो धीमांस् तामुवाच महामुनिः एह्येहि क्व गता भद्रे तमुवाचातिथिः स्वयम्

तो महान ऋषी सुदर्शन घराच्या दाराशी आला आणि म्हणाला, 'ये, ये, भाग्यवती, कुठे गेलीस?' तेव्हा पाहुण्याने स्वतः त्याच्याशी बोललं.